Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 9 marca 2016 r., II FSK 259/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P[...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2013 r., III SA/Wa 82/13 w sprawie ze skargi P[...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 listopada 2012 r., [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Pismem z 27 września 2016r. pełnomocnik spółki wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 9 marca 2016 r. Skarga ta została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.
3. Na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: “p.p.s.a."), pełnomocnick spółki wniósł o wznowienie sprawy z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 w którym orzeczono, iż:
art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599, dalej: "u.p.e.a.") w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.
Wskazując na powyższe pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie przez NSA: wyroku NSA z 9 marca 2016 r., II FSK 259/14, wyroku WSA z 17 października 2013 r., III SA/Wa 82/13, postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 listopada 2012 r., [...], postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Warszawie z 12 lipca 2012 r. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 4. Skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna.
Instytucja wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu uregulowana została w przepisach art. 270-285 p.p.s.a. Przepisy te określają przesłanki wznowienia postępowania wskazując na przypadki, w których można żądać jego wznowienia. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą być wskazane przez wnoszącego w skardze o wznowienie (art. 279 p.p.s.a.).
Stosownie do przepisu art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji formalnej skargi tj., czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powyższego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271-274 ustawy p.p.s.a.
P. [...] S.A. wnosząc skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 9 marca 2016 r., II FSK 259/14 wskazały na podstawę określoną w art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w ustawowym terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - art. 272 § 2 p.p.s.a.
Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stało się wyjaśnienie użytego w art. 272 § 1 p.p.s.a. zwrotu normatywnego "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Należyte odczytanie tego wyrażenia wymagało bowiem, wobec rozbieżności w orzecznictwie, odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do orzekania przez sąd administracyjny. Kwestię tę w sposób wiążący wyjaśnił NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10 stwierdzając w niej, że przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie.
W świetle przedstawionego w uchwale NSA stanowiska przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. w zakresie spraw sądowoadministracyjnych stanowi regulację gwarantująca możliwość skorzystania z konstytucyjnego prawa podmiotowego wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1174).
Wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego należy rozważyć w procesie stosowania prawa w rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy w dwóch aspektach: - po pierwsze, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy; - po drugie, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. W pierwszym aspekcie niekonstytucyjność aktu normatywnego powoduje, że organ władzy publicznej (sąd, organ administracji publicznej) nie może stosować przepisu niekonstytucyjnego. W drugim aspekcie wydane prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja administracyjna może być wzruszona na zasadach i trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., II OSK 476/07).
W sprawie niniejszej, co oczywiste wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 został wydany po wydaniu prawomocnego orzeczenia i stanowił w interesującym dla sprawy zakresie, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji; art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji; art. 64 § 8 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Analiza akt sądowych jednoznacznie wskazuje, że ani wyrok NSA z 9 marca 2016 r., II FSK 259/16, ani wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2013 r., III SA/Wa 82/13, ani też postanowienie organów egzekucyjnych z 12 lipca 2012 r., [...] i 16 listopada 2012 r., [...] nie zawierały w swojej podstawie żadnego z przepisów, których niekonstytucyjność w swoim wyroku z 28 czerwca 2016 r. stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Sprawa egzekucyjna dotyczyła bowiem niedopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, a nie kosztów egzekucyjnych. Rodzi się w związku z tym pytanie, czy powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyczerpuje ustawową przesłankę wznowienia określoną w art. 272 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanie się w skardze o wznowienie postępowania na niekonstytucyjność przepisu, który nie był podstawą wydania orzeczeń organów administracji publicznej i sądów administracyjnych obu instancji, nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia z art. 272 § 1 p.p.s.a. i czyni skargę o wznowienie postępowania niedopuszczalną.
Z tych względów i na podstawie art. 281 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.