Uzasadnienie
Sygnatura akt FSK 3005/13
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 494/08, oddalił skargę kasacyjną Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 grudnia 2007 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Op 337/07.
Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z dnia 11 grudnia 2006 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. ustalił skarżącej podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2003 od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 344.450 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej w O. decyzją z dnia 8 sierpnia 2007 r. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji utrzymał w mocy, uznając, że skarżąca uzyskała dochody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na tę decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż skarżąca poniosła wydatki, które nie znajdowały pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub mieniu zgromadzonym przed ich poniesieniem, a pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wywiedzionej od tego wyroku przez skarżącą skargi kasacyjnej, w której zarzuciła ona, między innymi, błędną wykładnię art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w zakresie pojęcia "pochodzące z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania".
Dnia 27 września 2013 r. skarżąca na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podniosła, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.), a więc przepisu, który miał zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie, a następnie o umorzenie postępowania oraz odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej na podstawie art. 207 § 3 P.p.s.a., wyjaśniając, że decyzją z dnia 3 czerwca 2014 r. uchylił w całości swoją decyzję z dnia 8 sierpnia 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia 11 grudnia 2006 r. i umorzył postępowanie w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10) art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.).
Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zasadny i prowadzi do uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2009 r., wydanego w sprawie II FSK 494/08, jak również poprzedzającego ten wyrok wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 grudnia 2007 r. r., wydanego w sprawie I SA/Op 337/07, bowiem podstawą materialnoprawną decyzji, których zgodność z prawem była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wydaniem wymienionych wyroków, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.). Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. wydanych w sprawie decyzji wymiarowych i umorzenia postępowania podatkowego sprawił, że bezprzedmiotowe stało się także postępowanie sądowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 282 § 2 in fine P.p.s.a..
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w zw. z art. 276 P.p.s.a., przyjmując, że – niezależnie od kosztów postępowania wywołanego skargą o wznowienie postępowania - Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozliczenia kosztów postępowania wznowionego w ramach ponownego rozpoznania sprawy (art. 282 § 1 P.p.s.a.), a także mając na uwadze, że toczące się postępowanie nadzwyczajne stanowi wyraz realizacji konstytucyjnego uprawnienia jednostki do sanacji postępowania sądowego opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego na etapie poprzedzającym wznowienie postępowania sądowego, uznając za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu wymienionego przepisu okoliczność, że w dacie orzekania zarówno przez organy podatkowe, jak i sądy administracyjne, art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. pozostawał w obrocie prawnym i korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją.