Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I SA/Po 526/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 15 listopada 2011 r. skarżący wniósł o wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Jak wynika z treści wniosku, Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. wydał decyzję, w której orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika A. S.A. w upadłości likwidacyjnej, z tytułu pobranych, a niewypłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń wypłaconych w okresie od stycznia do maja 2010 r. Na podstawie tej decyzji Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego wszczął wobec skarżącego, jako byłego likwidatora spółki, postępowanie karne skarbowe, przedstawiając zarzut z art. 77 § 1 i 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodek karny skarbowy (Dz. U. 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm., dalej "k.k.s."). Pragnąc skorzystać z instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności, skarżący uiścił grzywnę oraz należność publicznoprawną. Jednakże, zdaniem skarżącego, nie był i nie jest on zobowiązany do uiszczenia ww. należności. Dlatego za uzasadniony uważa wniosek o stwierdzenie nadpłaty.
W dniu 13 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie w którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu skarżący nie jest czynnie legitymowany do żądania zwrotu nadpłaty podatku, który uiścił zamiast płatnika ze swojego prywatnego konta i z własnych środków. Po rozpoznaniu zażalenie skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
2. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił błędna wykładnię art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa") oraz rażące naruszenie zasad określonych w art. 59 Ordynacji podatkowej.
3. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że skarżący nie będąc płatnikiem podatku, o którego zwrot w trybie nadpłaty wystąpił, nie jest osoba uprawnioną do wystąpienia z takim wnioskiem. Jednocześnie Sąd wyraził pogląd, że wpłata dokonana przez skarżącego nie może być zaliczona na poczet zaległości podatkowej spółki A.. Wskazał przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt I FPS 8/07. Stwierdzono w niej, że zapłata o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika, nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika. Tylko zapłata podatku przez podatnika prowadzi do realizacji zobowiązania podatkowego i tym samym do jego wygaśnięcia. Z powyższego Sąd pierwszej instancji wysunął wniosek, że skarżącemu nie przysługuje ewentualne roszczenie cywilnoprawne od spółki o zwrot zapłaconego podatku. Wpłacona kwota jest świadczeniem nienależnym, którego zwrotu skarżący może domagać się od Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie przepisów prawa cywilnego.
4. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył powyższy wyrok "w całości, w szczególności w części w której Sąd pierwszej instancji zawarł błędną ocenę prawną co do charakteru dokonanej przez skarżącego wpłaty, poprzez wyrażoną w uzasadnieniu wyroku błędną wykładnię przepisu art. 17 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) oraz przepisu art. 60 § 1 pkt 2 w zw. z art. 60 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), błędnie przyjmując stan faktyczny (naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na jego wynik: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 133 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)) i wyrażając błędny pogląd, że kwota wpłacona przez skarżącego S. D. jest świadczeniem należnym i Podatnik może domagać się jej zwrotu od organu podatkowego na podstawie przepisów prawa cywilnego." W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
5. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna obejmuje jedynie część wyroku Sądu pierwszej instancji i dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów prawa formalnego. Wobec tego należy ustosunkować się przede wszystkim do zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 133 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu kwestionuje zasadność stanowiska Sądu, że kwota wpłacona przez skarżącego jest świadczeniem nie należnym, a zwrotu tego świadczenia może domagać się od organu podatkowego na podstawie przepisów prawa cywilnego. Podane natomiast w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisu art. 17 § 1 k.k.s. oraz art. 60 § 1 pkt 2 w związku z art. 60 § 2 Ordynacji podatkowej mają zarzut ten uzasadniać.
Naczelny Sąd Administracyjny akceptując merytoryczne rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji i oddalając w związku z tym skargę kasacyjną nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 145 § 4 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Jednocześnie Sąd ten obowiązany jest wskazać, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, kwalifikujące wpłatę skarżącego jako świadczenie nienależne, którego zwrotu można domagać się od organu na podstawie przepisów prawa cywilnego, nie zawiera oceny prawnej. Wobec tego wyjaśnienie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie jest wiążące, po myśli art. 153 p.p.s.a., dla stron postępowania i sądu, który orzeczenie wydał ani dla innych organów państwowych
Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w śród podstaw prawnych rozstrzygnięcia Sądu, którego orzeczenie zaskarżono, nie ma przepisów prawa cywilnego. Stan faktyczny sprawy nie mógł być także odniesiony do norm tej gałęzi prawa w toku postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym. Nie doszło więc do oceny prawnej stanu faktycznego sprawy ponieważ Sąd nie podał jakie przepisy należy wziąć pod uwagę aby domagać się zwrotu nienależnego świadczenia. Nie mógł zatem wyjaśnić ich treści i sposobu zastosowania w związku z rozpoznawaną sprawą.
Zadaniem sądu administracyjnego było wyłącznie ustalenie czy nie doszło do naruszenia prawa przez organy podatkowe podczas wydania zaskarżonego postanowienia, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. oraz jej zwrotu wraz z należnymi odsetkami. W rezultacie więc żądanie skarżącego mające na celu ukształtowanie tego rodzaju stosunku prawnego wyznaczało przedmiot i ramy postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd powinien ograniczyć się do zbadanie prawidłowości postępowania organów podatkowych w tym zakresie na podstawie akt sprawy, a te nie dawały podstawy do zajmowania stanowiska, które jest przedmiotem skargi kasacyjnej. W ten sposób Sąd uchybił co prawda przepisom art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a., lecz w sposób, który nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Z tych przyczyn na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.