Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1103/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P.W. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 maja 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, wynika, że Skarżący odebrał odpis decyzji wraz z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 25 maja 2015 r. (karta 228 akt administracyjnych).
W dniu 24 czerwca 2015 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, nadał w urzędzie pocztowym skargę na powyższą decyzję skierowaną bezpośrednio do Sądu pierwszej instancji, a przesyłka wpłynęła do Sądu pierwszej instancji w dniu 26 czerwca 2015 r.
Sąd pierwszej instancji, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 26 czerwca 2015 r., przekazał skargę według właściwości. Przedmiotowa skarga, doręczona przez pracownika Sądu, wpłynęła do Izby Skarbowej w dniu 2 lipca 2015 r. (kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru - k. 20 akt sądowych).
Sąd pierwszej instancji zatem przywołując treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." i art. 54 § 1 P.p.s.a., odrzucił skargę. Jednocześnie wskazał, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a. Nie ma więc znaczenia, że Skarżący w otwartym terminie złożył skargę w organie niewłaściwym (sądzie), gdyż decyduje data przekazania jej organowi właściwemu. Skoro nastąpiło to po terminie, skarga jest spóźniona.
Dalej Sąd zaznaczył, że Skarżący, prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z pominięciem tego organu, bezpośrednio do Sądu. Sąd przekazał przedmiotową skargę właściwemu organowi w dniu 2 lipca 2015 r. Skarga zatem została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu, który upływał w dniu 24 czerwca 2015 r.
W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył postanowienie w całości i jednocześnie wniósł o uchylnie powyższego zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa poprzez: niezastosowanie normy prawnej wynikającej z art. 54 § 1 P.p.s.a. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 P.p.s.a.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że istota skargi kasacyjnej sprowadza się do oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji skutków wniesienia skargi w trybie bezpośrednim. Sąd pierwszej instancji oparł się na analizie zapisów P.p.s.a. i wskazał, że skarga wniesiona bezpośrednio do Sądu pierwszej instancji przesyłana jest do właściwego organu pośredniego, a datą złożenia skargi staje się data wykonania czynności przez Sąd. Praktyka powyższa pomimo swojej powszechności nie jest normowana prawnie, a stanowi jedynie kontynuację obowiązującego w okresie przejściowym art. 98 Ustawy z 30 sierpnia 2002 r. "Przepisów wprowadzających ustawę...." Przywołany artykuł mówił, że "w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 2, skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 ustawy, o której mowa w art. 2, sąd administracyjny przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 ustawy, o której mowa w art. 2." O ile jednak Sąd zastosował przywołany artykuł, o tyle nie wyprowadził konsekwencji prawnych z jego zastosowania.
Zgodnie bowiem z jego zapisem, w przypadku w nim normowanym, skarga zachowuje termin złożenia zgodny z datą złożenia do Sądu. Uznać zatem można, że Sąd stosując unormowanie prawne powinien stosować je całościowo a nie fragmentarycznie. Zapisy P.p.s.a. nakazujące stosowanie trybu pośredniego, związane są jedynie z koniecznością posiadania przez Sąd całościowego materiału dotyczącego sprawy, jak i również możliwości autokorekty zaskarżonej decyzji. Materiały powyższe Sąd może uzyskać wzywając do ich przesłania organ, postępowanie takie jednocześnie umożliwi organowi dokonanie autokorekty decyzji. Niedotrzymanie terminu przez organ sankcjonowane jest jedynie możliwością nałożenia przez Sąd grzywny, natomiast naruszenie terminu przez obywatela odrzuceniem składanej skargi. Zapis powyższy pogłębia dyskryminację obywatela w stosunku do organu, a sam fakt konieczności składania skargi na organ za pośrednictwem tegoż organu jest sprzeczny z praktyką stosowaną w innych krajach europejskich.
Skoro zatem w praktyce sądowej usankcjonowana została pewna elastyczność postępowania, a żaden przepis ustawy jednoznacznie nie zakazuje złożenia skargi bezpośrednio do odbiorcy, Sąd mógł przyjąć skargę jako złożoną w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wskazać, że art. 53 § 1 P.p.s.a. określa termin wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z jego treścią, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt sprawy wynika i nie jest przez Skarżącego podważana ta okoliczność, że Dyrektor Izby Skarbowej należycie pouczył Skarżącego o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący został jednoznacznie pouczony, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja jest niezgodna z prawem przysługuje mu prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej, stosowanie do treści art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 P.p.s.a., w terminie 30 dni od jej doręczenia. Tej treści pouczenie zostało zawarte w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2015 r. Zatem w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, Skarżący został pouczony o swoich obowiązkach i przysługujących trybach zaskarżenia decyzji oraz warunkach formalnych skutecznego wniesienia skargi.
Po drugie, skarga dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu. Natomiast skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W takiej sytuacji powtórzyć należy, że zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem orzecznictwa, w takich przypadkach termin jest zachowany jedynie w wtedy, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1987 r. sygn. akt III CZP 33/87, postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 651/08).
W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 24 czerwca 2015 r., zaś przekazanie skargi do organu podatkowego przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło w dniu 2 lipca 2015 r. Tym samym skargę należy uznać za wniesioną po terminie. Akceptacja argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej w istocie prowadziłaby do przekreślenia sensu jednoznacznego unormowania zawartego w art. 54 § 1 P.p.s.a.
Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 P.p.s.a.
Analizując zarzuty, wnioski oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż w P.p.s.a. nie został przewidziany szczególny tryb postępowania w przypadku wniesienia środka zaskarżenia na akt administracyjny bezpośrednio do sądu administracyjnego. Tego typu sytuację, tak jak w rozpoznawanej sprawie, należy oceniać w świetle wskazanych przepisów P.p.s.a. Ich wykładnia językowa i systemowa nie nastręcza trudności, gdyż moment wniesienia środka zaskarżenia został przez ustawodawcę utożsamiony z chwilą oddania pisma w urzędzie pocztowym, będącego formą doręczenia dla takiego środka zaskarżenia. Jednakże, aby to oddanie pisma w urzędzie pocztowym odniosło skutek prawnoprocesowy kluczowe jest spełnienie wymogu wskazanego w art. 54 § 1 P.p.s.a., czyli zaadresowanie go do organu administracyjnego, którego działanie, bezczynność lub przewlekłość są przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Przyjęcie odmiennej wykładni czyniłoby zbyteczną i nieefektywną normę prawną zawartą w art. 54 § 3 P.p.s.a., regulującą instytucję samokontroli organu administracyjnego, a temu stoją na przeszkodzie dyrektywy wykładni systemowej - per non est - oraz wykładni funkcjonalnej - zasada efektywności prawa. W rezultacie, w przypadku zaadresowania przesyłki zawierającej skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać ją właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, decyduje data nadania skargi przez sąd na adres organu administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3331/15). Nadmienić również można, że prawo do sądu musi uwzględniać formalny charakter postępowania sądowoadministracyjnego - nie można mówić o jego naruszeniu w sytuacji nieuczynienia zadość wymogom procesowym, o których Skarżący został należycie poinformowany.
Pogląd ten, akceptowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienia NSA: z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1768/11; z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 1453/10; z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt I FSK 631/08, z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1489/07).
Z uwagi na powyższe, na podstawie na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.