Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 73/17, oddalającego skargę J. T. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 22 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę wniosku wskazano omyłkowo art. 62 § 2 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że nieruchomości, które posiada stanowią jedyny majątek, z którego mogłaby sfinansować zapłatę podatku. Jednak z uwagi na stagnację na rynku nieruchomości, pozyskanie środków wymagałoby szybkiej sprzedaży nieruchomości, a to w warunkach wymuszonej transakcji uniemożliwiałoby uzyskanie godziwej rynkowej ceny sprzedaży. Sprzedaż taka spowodowałaby zatem niemożliwy do odwrócenia skutek, a tym samym znaczną szkodę w majątku skarżącej w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 rzeczonego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy dokonywaniu wykładni powyższych pojęć zaznaczyć należy, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, wszystkie orzeczenia dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób podzielić argumentacji skarżącej jakoby sprzedaż nieruchomości z uwagi na konieczność uregulowania zobowiązań finansowych winna być postrzegana jako przesłanka wyszczególniona w art. 61 § 3 p.p.s.a. tak odnośnie ryzyka wyrządzenia znacznej szkody, jak również odnośnie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego, w niniejszym przypadku decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, nie może być podstawą uzasadniającą przychylenie się do wniosku skarżącej. Z istoty bowiem obowiązku realizacji zobowiązań podatkowych powstałego w wyniku sporu administracyjnego wynika pewnego rodzaju dolegliwość i obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, który w przypadku nieposiadania środków na pokrycie zobowiązania winien podejmować czynności zmierzające do upłynnienia posiadanego majątku ruchomego tudzież nieruchomego.
Obowiązek uregulowania należności podatkowej, prowadzący do konieczności upłynnienia majątku w postaci nieruchomości, nie przesądza o zaistnieniu znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Wahania cen towarów i usług, w tym cen nieruchomości na rynku nieruchomości, są naturalnym zjawiskiem rynkowym i ewentualne ryzyko uzyskania gorszej ceny w transakcji handlowej nie może przesądzać o definiowaniu tego zjawiska w kategoriach poniesionej szkody, zwłaszcza o znacznych rozmiarach. Co więcej, należy wskazać, że o potencjalnej konieczności pozyskania środków na wykonanie zaskarżonej decyzji skarżąca powzięła wiadomość na znacznie wcześniejszym etapie postępowania, toteż aktualne podnoszenie zarzutu "nagłej" konieczności sprzedaży nieruchomości zdaje się być nietrafne i pozbawione zasadności.
W dalszej kolejności należy zauważyć, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taki rozmiar szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego, który nie mieści się w ramach zwykłych, przeciętnych skutków wywołanych wykonaniem aktu danego rodzaju (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2008 r., I OZ 675/08). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie sposób byłoby naprawić nawet w przypadku ewentualnego wygrania sporu sądowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej nie zawiera argumentacji wystarczającej do udzielenia jej ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. To w interesie skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tych twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd winien dysponować wiedzą o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Tymczasem skarżąca w niniejszej sprawie poza ogólnymi twierdzeniami o swojej obecnej sytuacji majątkowej i konieczności sprzedaży składników majątkowych w postaci nieruchomości, nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową i finansową.
Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a.
Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń skarżącej oznaczałoby, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. winno odnosić się zatem do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy (skarżącego) wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do materiałów (dokumentów) źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r., II GSK 25 7/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., I FZ 229/08).
Podsumowując powyższe rozważania, uznać należy, że nie wystąpiły w sprawie okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.