Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 275/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, oddalił skargę W. sp. z o. o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 4 lutego 2015 r. w przedmiocie podatku rolnego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła W., sp. z o. o. z siedzibą w L. (Spółka) zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 233 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) – dalej jako "O.p." uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji;
- 2. naruszenie prawa materialnego - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz § 3 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegające na uznaniu dopłat do oprocentowania uzyskanych przez skarżącą za pomoc de minimis;
- 3. naruszenie prawa materialnego – art. 7 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. poprzez dokonanie ich błędnej wykładni skutkującej uznaniem dopłat do oprocentowania uzyskanych przez skarżącą za pomoc de mimnimis.
W związku z powyższym Spółka wniosła o:
- 1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania;
- 2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem wyrok Sądu I instancji podlega uchyleniu.
Z przyjętego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynika, że organy podatkowe odmówiły Spółce zwolnienia w podatku rolnym wynikającego z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm.) – dalej jako "u.p.r." Organy uznały, że Spółka spełniła ustawowo określone warunki skorzystania ze zwolnienia. Jednakże odmowę uzasadniała okoliczność, że Spółka otrzymała w przeszłości pomoc de minimis w wysokości 301 566,32 zł. w postaci dopłat do odsetek od kredytu zaciągniętego na zakup użytków rolnych. Przyznanie Spółce na obecnym etapie zwolnienia podatkowego stanowiłoby według organów kolejną pomoc de minimis, która przekraczałaby pułap wyznaczony przez przepisy unijne. Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organów podatkowych.
Spółka twierdzi i wykazuje, że w spornym okresie nie otrzymywała jakiejkolwiek pomocy de minimis, która uniemożliwiałby możliwość skorzystania z ulgi podatkowej, o którą wnosiła.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny okazał się zarzut 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. polegający na jego niezastosowaniu, w sytuacji, gdy w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Naczelną zasadą postępowania podatkowego jest zapisana w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej. Została ona skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi - na podstawie obowiązujących przepisów - wiążą się skutki prawne. Niezebranie (niedążenie do zebrania) kompletnego materiału dowodowego lub, w przypadku jego zebrania, nieodniesienie się (nierozważenie) do wszystkich dowodów narusza wskazany przepis w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego nie może być podstawą ustaleń negatywnych dla strony. Swoje twierdzenia organ powinien oprzeć na przekonującym materiale dowodowym. Przez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć ustosunkowanie się przez organ podatkowy do każdego dowodu bądź grupy dowodów jednorodnych i dokonanie ich oceny we wzajemnym ze sobą powiązaniu. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie, na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy, lecz także odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności. (Babiarz S., Gruszczyński B., Hauser R. M., Kabat A., Niezgódka-Medek M. Ordynacja podatkowa. Komentarza., wyd. IX, WK 2015).
Spółka złożyła do akt sprawy pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z których wynika, że Spółka z żadnej pomocy, którą można by było uznać za pomoc de minimis nie korzystała. Stanowisko Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest wiążąca dla organu podatkowego niemniej jednak potrzeba wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy powinna skłonić organ podatkowy do wystąpienia do Agencji celem wyjaśnienia tego stanowiska w odniesieniu do środków, które w ocenie organów podatkowych taką pomoc stanowią. Nie można zaaprobować sytuacji, w której dwie instytucje publiczne na podstawie tych samych przepisów odmiennie klasyfikują pod względem prawnym to samo zdarzenie (dopłata do odsetek od kredytu zaciągniętego na zakup użytków rolnych) i nawet nie próbują rozbieżności tej wyjaśnić.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji w zakresie, w jakim zaaprobował on pominięcie dowodu z pism Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez organ podatkowy. Sąd I instancji stwierdza, że na stanowisko organów podatkowych nie może mieć wpływu załączone do odwołania pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 czerwca 2007 r., w którym stwierdzono, że "dopłaty do oprocentowania kredytów udzielanych przez banki nie są pomocą de minimis w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2007 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, bowiem w obecnym stanie prawnym przeczy temu stwierdzeniu przepis § 3 ust. 2a rozporządzenia w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołujący się do art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, który określa, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 15.000,00 euro w okresie trzech lat.
Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie stwierdzał, że przepisy prawa wspólnotowego są bezpośrednim źródłem praw i obowiązków dla tych wszystkich, do których się odnoszą, to jest do państw członkowskich oraz podmiotów prywatnych (podatników), będących stronami stosunków prawnych na podstawie prawa wspólnotowego. Trybunał wskazywał, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego, postanowienia traktatu i bezpośrednio obowiązujących aktów prawnych wydanych przez instytucje wspólnotowe, po ich wejściu w życie nie tylko automatycznie wyłączają stosowanie jakichkolwiek sprzecznych z nimi aktów prawa krajowego, ale również wykluczają przyjęcie przez parlament państwa członkowskiego nowych ustaw, które byłyby niezgodne z przepisami prawa wspólnotowego.
W powyższym wywodzie Sąd I instancji zupełnie pominął, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, mocą którego do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn. zm.) dodano ust. 2a, - do umów kredytu bankowego zawartych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
Sąd I instancji nie wyjaśnił jakie były przepisy dotychczasowe i dlaczego przepis przejściowy narusza przepisy prawa wspólnotowego. Jest to o tyle istotne, że Sąd I instancji de facto odmówił zastosowania przepisu rozporządzenia. Takie zaś działanie wymaga wyczerpującej i jednoznacznej argumentacji odnoszącej się do konkretnych okoliczności.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględni przedstawione wyżej rozważania i oceni czy przeprowadzone przez organ podatkowy postępowanie było na tyle wyczerpujące i wszechstronne aby uznać, że dopłata do odsetek do kredytu zaciągniętego na zakup użytków rolnych przed dniem wejścia w życie § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa była pomocą de minimis.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. należy stwierdzić, że przepis art. 4 ust. 2 stanowi wprost, że pomoc w formie dotacji lub dopłat do oprocentowania uznaje się za przejrzystą pomoc de minimis, stąd w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawniona jest argumentacja skarżącej, że regulacja powyższa nie odnosi się do dopłat do oprocentowania kredytów lecz form kredytów udzielanych wyłącznie na inwestycje (...).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 oraz art. 209 P.p.s.a.