Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 907/13) w sprawie ze skargi P. "B." z o. o. w O. uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 lutego 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za marzec 2011 r.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 12 października 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej O.p. Przepis ten - na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) – dale: "ustawa o rehabilitacji zawodowej", ma zastosowanie do wpłat na PFRON. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, skarżąca była zobowiązana do dokonywania wpłat na Fundusz w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według ściśle określonego wzoru.
Organ pierwszej instancji oparł decyzję na danych dotyczących wielkości zatrudnienia w skarżącej uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes wielokrotnie wzywał stronę do nadesłania zaległych deklaracji miesięcznych i rocznych, deklaracji ZUS DRA, dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Pismem z dnia 28 maja 2012 r. strona poinformowała, że nie zatrudniała w zakładzie w Polsce więcej niż 4-6 pracowników, w związku, z czym nie miała obowiązku składania deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON.
Ponadto w kolejnym piśmie strona wyjaśniła, że posiada zakład w Berlinie, który jest samodzielny organizacyjnie, posiada majątek własny w postaci np. urządzeń do aplikacji mas tynkarskich, który zatrudnia pracowników. W rozumieniu przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – dalej jako "Kodeks pracy", w ocenie strony, oddział w Berlinie spełnia wszystkie przesłanki, do uznania go za odrębnego pracodawcę. Dodała, że rozlicza się ze wszystkich zobowiązań, w tym księgowych i podatkowych na terenie Niemiec. Strona poinformowała, że swoją działalność prowadzi wyłącznie w Niemczech, a biuro w Polsce spełnia jedynie funkcję służebną wobec oddziału w Niemczech.
Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonej decyzji stwierdził, że niemieckiemu oddziałowi spółki nie można przypisać przymiotu samodzielnego pracodawcy, jedynym pracodawcą bowiem jest, w ocenie organu, spółka. Wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że skarżąca tych przesłanek nie spełniła. W rozpoznanej sprawie umowy z pracownikami wykonującymi pracę w Niemczech zawierał prezes zarządu skarżącej spółki.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Zarzuciła jej naruszenie prawa, tj.: art. 210 § 1 pkt 5, pkt 6 i pkt 8 oraz § 4 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 6 O.p., art. 199 O.p., art. 3 Kodeksu pracy. W związku powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Stwierdził, że decyzję należało uchylić z powodu występujących w sprawie naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wskazana w decyzji liczba pracowników, przyjęta przez organ do wyliczenia wysokości należnych od skarżącej wpłat na PFRON, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wyjaśnił, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzający, że skarżąca w okresach, których dotyczyła decyzja zatrudniała wskazaną w decyzji liczbę pracowników. W aktach sprawy znajduje się zestawienie osób ubezpieczonych (karta 1 akt administracyjnych), jednakże z treści tego dokumentu nie wynika, kto go sporządził i dla jakich celów. Dokument ten nie jest podpisany. Z treści dokumentu nie można ustalić, co oznaczają wskazane w nim liczby. Brak było innych dowodów potwierdzających przyjętą w decyzji ilość zatrudnianych osób.
Sąd uznał, że brak wyjaśnienia w rozpoznanej sprawie umocowania osób, które podpisały decyzję organu pierwszej instancji do jej wydania stanowił naruszenie wynikającego z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązku wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie wyjaśniono umocowania M.M. do działania w imieniu spółki, a w szczególności do udzielenia pełnomocnictwa na podstawie, którego pełnomocnik wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Brak wyjaśnienia w rozpoznanej sprawie istnienia po stronie osób podpisujących decyzję z dnia 12 października 2012 r. upoważnienia do działania w imieniu Prezesa PFRON stanowił zdaniem Sądu naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p.
Minister Pracy i Polityki Społecznej w skardze kasacyjną na opisany wyżej wyrok zaskarżył go w całości i wniósł jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., od skarżącej na rzecz organów administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, w rezultacie nieuwzględnienie przez Sąd, przy rozpoznawaniu sprawy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i braku oddalenia skargi.
Spółka wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną domagając się jej oddalenia i zasądzenia na jej rzecz od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna posiada uzasadnione podstawy i wobec tego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu w całości.
Autor skargi kasacyjnej, wskazując na naruszenie przepisów postępowania zarzucił Sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez dostrzeżenie naruszenia przez organ administracji państwowej zasad postępowania sformułowanych w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (zasada prawdy obiektywnej). Uzasadniając powyższy zarzut skarżący twierdzi, że przyjęta przez organ do wyliczenia wpłat należących od strony na PFRON znajduje oparcie w materialne dowodowym, a konkretnie – w zestawieniu osób ubezpieczonych, otrzymanych na podstawie art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Twierdzi również, że Sąd pierwszej instancji bezzasadnie zarzucił organowi niezbadanie poprawności formalnej złożonego przez stronę odwołania, a konkretnie brak ustalenia czy M. M. był osobą umocowaną do działania w imieniu spółki bowiem powyższa okoliczność wynikała w sposób niebudzący wątpliwości z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, który znajduje się w aktach sprawy. Również kwestia umocowania pracowników PFRON do podpisywania decyzji w imieniu Prezesa PFRON wynika wprost z przedstawionych upoważnień.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut, jak też jego uzasadnienie, znajduje potwierdzenie zarówno w przepisach prawa oraz w zebranym materiale dowodowym.
Jest rzeczą oczywistą, na co nie zwrócił uwagi Sąd pierwszej instancji, że Fundusz jest uprawniony na mocy art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do korzystania nieodpłatnego z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Redakcja tego przepisu uzasadnia tezę, że Fundusz na jego podstawie ma prawo domagania się od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udostępnienia tych danych. W aktach sprawy, co jest bezsporne, znajduje się wydruk elektroniczny z bazy danych ZUS poświadczony za zgodność z oryginałem przez pracownika organu, na podstawie którego ustalono liczbę pracowników zatrudnionych przez spółkę w poszczególnych okresach wymienionych w decyzji. Przepisy ustawy o rehabilitacji nie określają formy, w jakiej dane zawierające zestawienie osób ubezpieczonych mają być przedstawione. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że liczba ubezpieczonych (zatrudnionych) przez spółkę pracowników była inna niż w omawianym zestawieniu.
Tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych, miała możliwość zweryfikowania powyższych danych, po zawiadomieniu jej, w trybie art. 200 § 1 O.p., o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Z tego względu twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że ustalenie przez Fundusz liczby zatrudnionych przez spółkę pracowników w oparciu o informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest "gołosłowne i nie oparte na wiarygodnych dowodach" należy uznać za oczywiście chybione i nieuzasadnione.
Również w świetle przedstawionych dowodów nie zasługuje na uwzględnienie ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających umocowanie osób, które podpisały decyzję organu w imieniu Prezesa PFRON. Powyższa kwestia została wyjaśniona i nie nasuwa wątpliwości, że osoby podpisujące decyzję w imieniu Prezesa PFRON działały na mocy udzielonego im upoważnienia. Z tego też względu zarzut naruszenia przez organ art. 122 i art. 187 § 1 O.p. jest bezzasadny.
Podobnie nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że upoważnienie M. M. do działania w imieniu spółki wynika z zapisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, którego aktualny odpis został załączony do akt.
Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.