Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r., III SAB/Łd 40/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Miasta L. (dalej: skarżący) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez naczelnika urzędu skarbowego w L.
2. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że prezydent miasta wnioskiem z dnia 4 lutego 2014 r. wniósł do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. o wszczęcie egzekucji wobec spółki z o.o. z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
We wniosku wierzyciel informował o toczącej się egzekucji z prawa użytkowania wieczystego prowadzonej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi. W dniu 3 grudnia 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L., któremu sprawa została przekazana zgodnie z właściwością, zwrócił wniosek z uwagi na braki formalne. Pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. wezwał skarżącego do uiszczenia zaliczki na wydatki w kwocie 5. 000 zł. Skarżący nie uiścił żądanej zaliczki na wydatki uznając, że są one nieuzasadnione.
W dniu 18 maja 2015 r. skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi.
W postanowieniu z dnia 29 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał zażalenie za bezzasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący podniósł, że od wniosku o wszczęcie egzekucji do zwrotu wniosku upłynęły 2 miesiące.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Podniósł, że stosownie do art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej - w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem przepisy k.p.a. mają tylko posiłkowe zastosowanie – znajdują zastosowanie o ile nie uregulowano inaczej w u.p.e.a.
W art. 54 § 2 u.p.e.a. ustawodawca przewidział, że wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta nie jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości (art. 19 § 2 u.p.e.a.). Skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego (art. 54 § 3 u.p.e.a.). W sprawie tego rodzaju skargi postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Organem nadrzędnym nad naczelnikiem urzędu skarbowego jest dyrektor izby skarbowej. Dla postanowień wydanych w pierwszej instancji przez dyrektora izby skarbowej organem odwoławczym jest minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 23 § 5 u.p.e.a.).
Z powyższego sąd pierwszej instancji wywiódł, że w wypadku przewlekłego prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, u.p.e.a. przewiduje odrębny tryb zwalczania przewlekłości. Stosowna regulacja zawarta jest w art. 54 u.p.e.a.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że mając na uwadze powyższe regulacje nie stanowi wyczerpania środków zaskarżenia - w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a. - wniesienie zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania do organu wyższego stopnia, o jakim stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Z akt sprawy tymczasem wynika, że strona skarżąca tylko z takiego środka zaskarżenia skorzystała. Przed wniesieniem skargi wniosła bowiem do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi zażalenie na przewlekłe prowadzenie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. W tym też trybie zażalenie to zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, który w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2015 r. zażalenie to uznał za bezzasadne.
Skoro skarżący nie skorzystał - przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego - z możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, a następnie z możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi (art. 54 § 2 i 5 u.p.e.a.), to tym samym nie spełniła warunku koniecznego do skutecznego jej wniesienia. Okoliczność ta uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i obligowała sąd do jej odrzucenia.
- 4. Powyższe postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę, skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- 1) art. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) poprzez skutkujące odrzuceniem skargi przyjęcie, że złożenie zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o wszczęcie egzekucji z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, nie stanowi warunkującego dopuszczalność złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego, wyczerpania środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji;
- 2) art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 i 5 u.p.e.a. - poprzez skutkujące odrzuceniem skargi przyjęcie, że w przypadku przewlekłości postępowania egzekucyjnego złożenie skargi do sądu administracyjnego musi być poprzedzone złożeniem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego z art. 54 § 2 u.p.e.a. i zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi;
- 3) art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 i art. 19 § 2 oraz art. la pkt 7 u.p.e.a. poprzez skutkujące odrzuceniem skargi przyjęcie, że Prezydent Miasta jako organ egzekucyjny, który nie jest uprawniony do stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości, jest wierzycielem niebędącym jednocześnie organem egzekucyjnym, który dla wyczerpania środków zaskarżenia złożenie skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, musi poprzedzić skargą z art. 54 § 2 u.p.e.a.
i zażaleniem na postanowienie o oddaleniu skargi.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o:
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi;
- - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o:
- – oddalenie skargi kasacyjnej,
- - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
5. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji - odrzucając postanowieniem skargę - że skarżący przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego zobowiązany jest wyczerpać środki zaskarżenia. Przez pojęcie "wyczerpanie środków zaskarżenia" należy rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje już żaden środek zaskarżenia – ani zażalenie, ani odwołanie, ani wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Ponieważ sprawa dotyczy skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez naczelnika urzędu skarbowego w przedmiocie wniosku prezydenta miasta o wszczęcie egzekucji - strona ma możliwość wniesienia skargi na przewlekłość, a następnie może wnieść zażalenie na postanowienie o oddaleniu skargi (art. 54 § 5 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. - w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego mają jedynie odpowiednie zastosowanie i tylko w przypadku, gdy przepisy ustawy nie stanowią inaczej. U.p.e.a. reguluje możliwość zaskarżenia przewlekłości postępowania egzekucyjnego, eliminując art. 37 § 1 k.p.a.
Skoro w wypadku przewlekłego prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, u.p.e.a. przewiduje odrębny tryb postępowania, to nie jest wyczerpaniem dostępnych środków zaskarżenia wniesienie zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania do organu wyższego stopnia. Tymczasem – jak trafnie zauważył sąd pierwszej instancji – strona skorzystała tylko z tego środka. Skoro – jak z akt sprawy wynika – strona nie wykorzystała wszystkich dostępnych środków zaskarżenia tylko wniosła skargę - skarga ta podlegała odrzuceniu. Działanie sądu pierwszej instancji było zatem prawidłowe, a skarga kasacyjna niezasadna.
- 6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.