Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2013 r. pełnomocnik K. R. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., II FSK 1495/11. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżący w dniu 26 listopada 2013 r. nadał w Urzędzie Pocztowym w W. sporządzoną skargę o wznowienie postępowania. Skarga została wysłana do Sądu drugiej instancji za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W.. Koperta zawierająca skargę o wznowienie postępowania została zwrócona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 listopada 2013 r. z odręczną adnotacją: "Adresat wyprowadził się bez podania adresu". Strona wskazała we wniosku, iż sprawdziła adres Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w W. w Internecie, na okoliczność czego załączyła wydruk ze strony internetowej zawierający dane adresowe, a dopiero po zwrocie przesyłki ustaliła telefonicznie, że ośrodek ten został zlikwidowany.
Ponownie strona wniosła skargę o wznowienie postępowania w dniu 29 listopada 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zdaniem skarżącego podanie danych adresowych do publicznej wiadomości, a zarazem brak informacji o likwidacji ośrodka zamiejscowego świadczą o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Jeśli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich.
Z kolei art. 279 p.p.s.a. stanowi, że wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania stanowi obligatoryjny element konstrukcyjny tej skargi. Podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego, SK 18/09, którego sentencję ogłoszono w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. poz. 985. Orzeczenie to stwierdziło niekonstytucyjność przepisu, który stanowił podstawę wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, nie jest ono również kwestionowane przez stronę.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon.
Praw. 2003/8/340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002/23/1059). Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do Sądu, który powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.
Tymczasem w rozpatrywanej sprawie wina pełnomocnika skarżącego, polegająca na niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu powierzonych mu spraw, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi wątpliwości. Zgodnie z dyspozycją art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Z powyższego wynika, że sądem właściwym do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania w sprawie niniejszej (zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r.) jest Naczelny Sąd Administracyjny. Wszelkie okoliczności zatem, podnoszone przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie świadczą o braku winy w jego uchybieniu, ale o nie dołożeniu należytej staranności (przepis wyraźnie wskazuje, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się do Sądu).
W tym miejscu wskazać należy, iż wina w uchybieniu terminu to również wina osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.
Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2009r. sygn. akt I OZ 198/09, z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt I OZ 155/09, z dnia 9 maja 2006r. sygn. akt II OZ 468/06, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.