Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 9 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 408/09

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
2. 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z 21 marca 2007r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zarządu Dróg Miejskich [...] W. przez przesłanie do Banku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zobowiązany otrzymał zawiadomienie to wraz z odpisami tytułów wykonawczych 21 marca 2007 r. Bank uznał zajęcie i przekazał ww. należność na rachunek organu egzekucyjnego.
3. 2. Zobowiązany 26 marca 2007 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania, podnosząc, iż nie doręczono mu upomnienia. Wniósł też o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
4. 3. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 6 kwietnia 2007r. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z powodu wyegzekwowania zobowiązań. W podstawie prawnej wskazał art. 105, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954, dalej upea). Wyjaśnił, że w wyniku zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego wyegzekwowano w całości należność objętą tytułami egzekucyjnymi i postępowanie egzekucyjne zakończono. Wniosek strony stał się bezprzedmiotowy.
5. 4. W zażaleniu na ww. postanowienie strona wniosła o jego uchylenie, umorzenie postępowania i zwrot wyegzekwowanych należności, ze względu na naruszenie w sposób rażący art. 105 § 1, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 35 § 1 upea Wyjaśniła, że k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, można stosować tylko i wyłącznie, gdy nie stoi to w sprzeczności z ratio legis upea Skoro zobowiązany wniósł o wstrzymanie wykonania lub umorzenie postępowania, wnioski te należało rozpoznać co do istoty. Należało też wziąć pod uwagę art. 56, bądź art. 59 upea.
6. 5. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 5 lipca 2007r. stwierdził, że postanowienie organu I instancji nie podlegało zaskarżeniu, gdyż ani upea ani k.p.a. nie przewidywały możliwości złożenia zażalenia w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, z powodu wyegzekwowania zobowiązań.
7. 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1620/07 uchylił ww. postanowienie organu drugiej instancji ze względów procesowych. Wyjaśnił, że organ odwoławczy nie zbadał możliwości zastosowania w sprawie przepisów k.p.a. - art. 105 § 1, art. 127 § 1, art. 138 § 1 i art. 144. Postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego było zaskarżalne - Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo pouczył stronę o zażaleniu.
8. 7. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 11 kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zastosowany wobec strony środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego okazał się skuteczny. W momencie wniesienia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego całą należność wraz z kosztami egzekucyjnym wyegzekwowano i organ egzekucyjny nie miał podstaw do wstrzymania wykonania tego środka oraz do stosowania nowych środków egzekucyjnych. Merytoryczne rozstrzygnięcie stało się niemożliwe i niedopuszczalne. Prawidłowe było zatem uznanie przez organ pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe.

8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zarzuciła naruszenie art. 29 § 1 i 2 upea, art. 33 pkt 3 upea, art. 35 § 1 i 2 w związku z art. 33 i art. 27 § 1 pkt 6, pkt 9 upea, art. 7, art. 75, art. 76 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 upea.

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) oddalił ją.

W uzasadnieniu wyroku wskazał, że przedmiotem oceny sądowej były postanowienia wydane przez organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 35 § 1 i art. 18 upea

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zarówno postanowienie pierwszej instancji, jak również postanowienie drugiej instancji odpowiadają prawu. Organy egzekucyjne w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć przedstawiły w sposób szczegółowy stan faktyczny sprawy, jak również wyjaśniły dlaczego niemożliwe jest ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w ramach postępowania zażaleniowego związanego z wydaniem przez organ pierwszej instancji postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie był zobowiązany do rozpatrywania zarzutów zobowiązanego w trybie art. 34 upea Prawidłowo przy tym wyjaśnił, że w odrębnym postępowaniu, zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostaną rozpatrzone.

Sąd uznał ponadto, że zarzut strony, że doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest niezrozumiały. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się realizacją tytuły wykonawczego i nie było potrzeby jego umarzania z powodów wskazanych w art. 59 § 1 i 2 upea Niezasadne były więc zarzuty strony o naruszeniu art. 35 § 1 i 2 w związku z art. 33 i art. 27 § 1 pkt 6, pkt 9 upea przez umorzenie postępowania w sprawie.

Sąd uznał tym samym za niczym nieuzasadnione i oczywiście bezzasadne zarzuty strony skarżącej o naruszeniu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego art. 56 i art. 59 upea Żaden z tych przepisów nie miał zastosowania w sprawie wstrzymania wykonania postępowania egzekucyjnego. Organy obu instancji, a w szczególności Dyrektor Izby Skarbowej, prawidłowo odwołał się do treści art. 35 § 1 upea oraz art. 1a pkt 16 upea rozpatrując wniosek strony o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza ponadto, że prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w sytuacji, gdy doszło do wyegzekwowania należności, która w całości zaspokoiła wierzyciela niemożliwe jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a więc wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Organ egzekucyjny nie podejmuje już ani czynności egzekucyjnych, ani innych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie może zatem wstrzymać żadnych czynności. Nie może merytorycznie rozpatrywać wniosku o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne osiągnęło swój cel - dochodzona należność została wyegzekwowana wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Racjonalne jest zatem wydanie w takiej sytuacji postanowienia o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Sąd stwierdza również, że skoro organy egzekucyjne nie rozpatrywały merytorycznie wniosku strony, nie mogły też naruszyć wskazanych przez stronę art. 7, art. 75, art. 76 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 18 upea przez świadome pominięcie dowodu skutkujące błędną interpretacją i niewłaściwym zastosowaniem.

1. 10. Skargę kasacyjną wniósł Zarząd Dróg Miejskich [...] W. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie:
2. a) przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 2, art. 87, art. 184 Konstytucji RP, poprzez niewykonie w tych przepisach obowiązku kontroli postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 kwietnia 2008 r., oraz naruszenie:
3. - art. 29 § 1 i § 2 upea. przez zaniechanie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, organ przystąpił do egzekucji wobec braku zgodności egzekwowanego obowiązku z obowiązkiem nałożonym na zobowiązanego,
4. - art. 33 pkt 3 upea poprzez egzekwowanie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z nieprawomocnego orzeczenia Nr [...] z dnia 18.09.2006 r. - postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia),
5. - art. 35 § 1 i 2 w związku z art. 33 i art. 27 § 1 pkt 6, pkt 9 upea poprzez nie umorzenie postępowania w sprawie,
6. - art. 7, art. 75, 76, 77 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez świadome pominięcie dowodu skutkujące błędną interpretacją i niewłaściwym zastosowaniem,
7. b) naruszenie przepisów postępowania – art. 151 ppsa w związku z art. 145 § 1 ust. 2 poprzez niezasadne oddalenie skargi a także naruszenie art. 134 § 1 tej ustawy poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna.

1. 1. Treść zarzutów, jak i ich uzasadnienie zdaje się wskazywać, że skarżący nie ma świadomości czego dotyczyło kontrolowane przez sąd postanowienie. Należy w związku z tym przypomnieć (po raz kolejny), że chodziło o umorzenie postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Treść tego postanowienia wyznacza granice sprawy, która została poddana kontroli sądowej. Zupełnie bezpodstawne - wręcz niezrozumiałe – jest oczekiwanie Skarżącego, że kontrolą tą Sąd obejmie również kwestie, które nie były jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych w związku z wniesionymi zarzutami. Wyjaśnił to sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku (str. 5-7) nie ma zatem potrzeby, by czynić to po raz drugi.
2. 2. Z brzmienia zarzutu oznaczonego nr 1 można by domniemywać, że to sąd prowadził egzekucję administracyjną skoro naruszył obowiązki przypisane organowi egzekucyjnemu. Co więcej - Sąd powinien, zdaniem Skarżącego stosować przepisy k.p.a., prowadzić postępowanie dowodowe i umorzyć postępowanie "w sprawie". Już tylko samo sformułowanie zarzutu przesądza o jego bezzasadności.
3. 3. Kolejnym błędem jest połączenie w jednym zarzucie (nr 2) przepisów, z których każdy normuje inną materię procesową.

Nie wiadomo, bo Skarżący tego nie wyjaśnił na czym miałby polegać błąd Sądu (naruszenia art. 145 § 2 – a nie ust.

2) nieuwzględnienia przepisów postępowania egzekucyjnego przy stosowaniu art. 145 § 1, którego sąd nie stosował. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa było konsekwencją oceny, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 105 kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, a były to jedyne przepisy, które miały zastosowanie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. W skardze kasacyjnej nie podjęto nawet próby podważenia tej oceny, co czyni zarzut naruszenia art. 151 ppsa gołosłownym.

Jak już wyjaśniono wyżej (pkt 1) kontrola sądowa mogła być dokonana jedynie w granicach rozstrzygnięcia, które wyznaczają jednocześnie granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 ppsa. Nie mogła- co oczywiste – objąć rozstrzygnięcia, którego jeszcze nie było, bo nie rozpoznano zasadności zarzutów.

1. 4. Całkowicie chybione, a przy tym przesadne i oderwane od realiów rozpoznawanej sprawy było powołanie się na przepisy ustawy zasadniczej, których sąd ani nie "wykładał", ani nie stosował. Było to zbędne dla oceny stanowiska organu, co do wstrzymania egzekucji już po wyegzekwowaniu dochodzonej w tym trybie należności. Tę – jedyna istotną w sprawie- kwestię całkowicie pominięto w skardze kasacyjnej, co uniemożliwiło kasacyjną kontrolę wyroku.
2. 5. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 184 ppsa, orzec jak w sentencji.