Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym Sąd ten odrzucił skargę kasacyjną skarżącego z uwagi na jej nienależyte opłacenie.
W swoim uzasadnieniu NSA wskazał, że w przedmiotowej sprawie wpis był wpisem stałym i Sąd pierwszej instancji był uprawniony na mocy art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej w imieniu skarżącego przez reprezentującego go radcę prawnego, z uwagi na jej nieopłacenie. Nie uznano za zgodne z prawem uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej za pomocą znaków opłaty sądowej, skoro § 5 ust 1 rozporządzenia wyraźnie określał sposób uiszczania wpisów sądowych. Zgodnie z tym przepisem wpis można uiścić tylko gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy tego sądu. Uiszczenie wpisu przy pomocy znaków opłaty sądowej nie jest przewidzianą w obowiązujących przepisach prawnych, formą zapłaty wpisu sądowego
Natomiast wskazując na zarzut naruszenia przez WSA art. 97 § 2 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami uznano, że ratio legis tego przepisu polega na zapewnieniu odpowiedniej ochrony stronom, przed skutkami podwyższenia wpisów sądowych, które nastąpiło z dniem 1 stycznia 2004 r. Podkreślono jednak, że powołany przepis odnosi się jedynie do kwestii związanych z ustaleniem wysokości wpisu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, gdyż w systemie prawnym obowiązującym do końca 2003 r. nie istniała instytucja skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
G. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 272 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. z 2006 r. Nr 45, poz. 322).
Wskazując na powyższe wniósł o zmianę postanowienia z dnia 28 stycznia 2005 r. w całości i o uwzględnienie zażalenia skarżącego z dnia 11 października 2004 r. na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2004 r. sygn. akt III SA 2696/02 oraz o merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej skarżącego z dnia 30 lipca 2004 r. i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego, a w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej, również o zwrot kosztów poniesionych w związku z tym postępowaniem.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że NSA oddalił zażalenie skarżącego, w którym podniesiono, że nie został on zgodnie z przepisami wezwany przez Sąd do uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ponadto, jeżeli uiszczenie opłaty znakami było błędne to było ono także, w ocenie skarżącego, usuwalne ze względu na przepis art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r.
Podkreślono, że przepisy prawne w tym zakresie ówcześnie obowiązujące przewidywały wzywanie przez Sąd - strony do uiszczenia wpisu i wtedy, gdy był to wpis stosunkowy i wtedy, gdy był to wpis stały, a pismo procesowe wnosił pełnomocnik fachowy. Zdaniem skarżącego, sprawa wpisu od skargi kasacyjnej nie była tak jednoznaczna, jak przyjęły to oba Sądy orzekające, bowiem sprawa sądowa sygn. akt III SA 2696/02 zawisła przed 1 stycznia 2004 r. Skarżący uiszczał w I Instancji wpis sądowy wg dawniejszych przepisów, był to wpis stosunkowy od podanej wartości przedmiotu sporu. Nowe przepisy nigdzie nie przewidywały by wcześniejsze wpisy stosunkowe po 1 stycznia 2004 r. z mocy prawa przekształcały się we wpisy stałe wg nowego grupowania poszczególnych typów spraw administracyjnych w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. Przepisy intertemporalne i przejściowe nakazywały stosować do spraw sprzed 1 stycznia 2004 r. dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
NSA rozstrzygając zażalenie G. K. nie dokonał wykładni językowej art. 97 § 1 i 2 przepisów wprowadzających, a w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2005 r. oparł się na wykładni ratio legis, tego unormowania. Wykładnia ta była przy tym zawężająca, bowiem NSA stwierdził, że powołany przepis odnosi się jedynie do kwestii związanych z ustaleniem wysokości wpisu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, przepis ten utrzymywał w mocy nie tylko wysokość wpisu, ale i jego charakter, że wpis stosunkowy uiszczony w I Instancji pozostawał wpisem stosunkowym dla celów obliczenia wpisu od skargi kasacyjnej po 1 stycznia 2004 r.
Fakt, że w I Instancji w sprawie zawisłej przed 1 stycznia 2004 r. wpis sądowy był wpisem stosunkowym, został pominięty, a ponadto, Sąd wyjaśnił, że do końca 2003 r., nie istniała instytucja skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącego, przepis wprowadzający art. 97 ust. 1 i 2 utrwalał charakter wpisu stosunkowego również dla celów obliczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz dopuszczał uiszczanie wpisu znakami opłaty sądowej.
Autor skargi wskazał, że charakter wpisu od skargi kasacyjnej jest uzależniony od charakteru wpisu uiszczonego w I Instancji. Przy tak niejednoznacznych uregulowaniach dotyczących wpisów i przepisów wprowadzających i przejściowych dla spraw zawisłych przed 1 stycznia 2004 r., każda interpretacja była możliwa, a Sąd orzekający dokonał wykładni najmniej korzystnej dla skarżącego.
Ponadto, nawet gdyby przyjęto, że wpis uiszczony przed Sądem pierwszej instancji przeszedł transformację, co do charakteru i stał się ze stosunkowego - stałym, to po 1 stycznia 2004 r., obowiązywał również przepis § 5 ust. 2 powoływanego rozporządzenia RM, nakazujący wzywać stronę do uiszczenia wpisu stałego i strona mogła liczyć, że będzie wezwana przez Sąd do uiszczenia wpisu w takiej wysokości i w takiej formie, jakich zażąda Sąd. Brak precyzji przepisów określających wpisy sądowe dla skarg kasacyjnych odnoszących się do spraw zawisłych przed 1 stycznia 2004 r. spowodował, że strona wniosła niewłaściwą opłatę, co zamknęło tej stronie możliwość rozpoznania jej skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie. Stosownie bowiem do art. 272 § 1 można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją lub z ustawą, jednakże chodzi tu o akt, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Tym aktem (przepisem) był art. 221 ppsa stanowiący, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania lub odrzuca, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.
Ten przepis - wyrokiem TK z 12 września 2006 r. sygn. akt SK 21/05 (publ. Dz. U. Nr 167, poz. 1195) został uznany za zgodny z przepisami Konstytucji.
Jak wynika z części historycznej uzasadnienia postanowienia z 28 stycznia 2006 r. nie uznano skargi kasacyjnej za należycie opłaconą, od której wpis uiszczono za pomocą znaków opłaty sądowej zamiast gotówką lub w kasie Sądu. Sposób uiszczenia wpisu reguluje art. 219 § 2 ppsa. Wprawdzie w uzasadnieniu postanowienia wskazano - zamiast tego przepisu - § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad uiszczania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) jednakże przepis ten - na co trafnie zwrócił uwagę w swej odpowiedzi Minister Finansów odnosił się do skargi kasacyjnej. Nie był to zatem przepis, na podstawie którego wydano postanowienie z 28 września 2004 r. sygn. akt III SA 2696/02 jak i postanowienie z 28 stycznia 2005 r. nr FZ 728/04. Podważenie jego zgodności z ustawą wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 pozostaje bez wpływu na obowiązywanie art. 221 i 219 § 2 ppsa (vide - cyt. wyżej wyrok TK z 7 marca 2006 r.).
W tej sytuacji należało - na podstawie art. 281 ppsa orzec jak w sentencji. Przepisy tej ustawy regulujące zasady zwrotu kosztów postępowania między stronami (art. 204 ppsa) nie dają podstawy do uwzględnienia wniosku Ministra Finansów w tym przedmiocie.