Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r., SA/Sz 1305/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną przez "V." spółkę z o.o. z siedzibą w S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 maja 2003 r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego 2002 r. do 31 grudnia 2002 r.
W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 24 lutego 2003 r. (...) określającą spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w kwocie 12.643,40 zł. Wyjaśniono, że przyznane spółce na podstawie decyzji z dnia 14 lutego 2002 r. zwolnienie od podatku od nieruchomości na okres dwóch lat zostało uchylone decyzją z dnia 24 lutego 2003 r., gdyż okazało się, że spółka nie dopełniła warunków, od spełnienia których Rada Gminy uzależnia zwolnienie. SKO odwołując się do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /dalej: u.p.o.l./ oraz powołując się ogólnie na orzecznictwo NSA, podało, że pojęcia - związane z działalnością gospodarczą - nie można tłumaczyć jako bezpośredniego związku pomiędzy wynikami prowadzonej działalności a faktem posiadania budynków, "związanie" występuje również w tych przypadkach, gdy wprawdzie podmiot budynku do celów prowadzonej działalności bezpośrednio nie wykorzystuje, jednakże zgodnie z prowadzonym zakresem działalności budynki te mógłby wykorzystywać. Dlatego też "związanie" z działalnością gospodarczą nie może być utożsamione z działalnością faktycznie prowadzoną przez podmiot gospodarczy.
W skardze do NSA spółka podniosła, że Wójt Gminy R. bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, bezkrytycznie przyjął, że skarżąca wykorzystywała lub zamierzała wykorzystywać budynek obory o pow. 810 m2 na cele działalności gospodarczej, mimo że w rzeczywistości budynek do czasu zaprzestania chowu przez poprzednich właścicieli służył do prowadzenia działalności rolniczej. Również na cele działalności rolniczej miał być wykorzystywany przez spółkę o czym świadczą takie fakty jak nabycie przez spółkę gruntów rolnych oraz podjęte przez spółkę działanie w celu objęcia całej nieruchomości podatkiem rolnym.
W dniu 26 listopada 2003 r. do sądu wpłynęło pismo skarżącej nazwane skargą, w którym strona stwierdziła, że Przewodnicząca składu orzekającego SKO w K. Anna K. złamała "zasadę bezstronności sądu", ponieważ w poprzednich latach była radcą prawnym Gminy R., którą reprezentował Wójt Krzysztof M. Wskazano także, że A. K. pośrednio nadal pełni tę funkcję będąc radcą prawnym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., któremu podlega Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Dodatkowo poinformowano, że Wójta K. M. łączy wieloletnia zażyła znajomość z A. K., co stawia jej bezstronność pod znakiem zapytania.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołując się na art. 240 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., dalej: O.p./ wskazał, że wznowienie postępowania dotyczy zarówno sytuacji kiedy wyłączenie pracownika nastąpiło z urzędu oraz sytuacji kiedy wyłączenie może nastąpić na żądanie pracownika lub strony czyli jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie powodujących wyłączenia pracownika z urzędu, a które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Podniesiono, że jak wynikało z akt administracyjnych strona nie mogła wiedzieć w czasie toczącego się postępowania odwoławczego, że przewodniczącą składu orzekającego w dniu 22 maja 2003 r. w sprawie dotyczącej jej odwołania będzie A. K. ponieważ nie była zawiadomiona o terminie posiedzenia, a tym samym nie brała w nim udziału. Sąd uznał, że okoliczności te stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej SKO zaskarżyło w całości powyższy wyrok zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności: /1/ art. 38 ust. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, /2/ art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, /3/ ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedoręczenie SKO w K. pisma strony skarżącej z dnia 26 listopada 203 r. zawierającego dodatkowe zarzuty skargi oraz /4/ naruszenie art. 106 par. 3 i art. 113 par. 1 p.p.s.a. poprzez nieskorzystanie z możliwości uzyskania oświadczenia strony w sprawie tego zarzutu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. lub niewyjaśnienia tej sprawy w inny sposób i zamknięcie rozprawy bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. W rezultacie tych naruszeń SKO zostało pozbawione możliwości obrony swych praw, a ponadto naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z postawnymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie na rzecz SKO w sprawie poniesionych kosztów sądowych. Uzasadniając postawione zarzuty wskazano, że SKO zostało pozbawione możliwości wypowiedzenia się w sprawie wszystkich zarzutów skargi, gdyż dodatkowy zarzut wniesiony przez stronę skarżąca w terminie późniejszym niż pierwsza skarga, nie został doręczony i zarzutu tego SKO nie znało, aż do dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Podniesiono, że pismo z 26 listopada 2003 r. należało traktować jako skargę, gdyż zawiera konkretny zarzut, wcześniej nawet niesygnalizowany, mogący mieć, w razie potwierdzenia jego prawdziwości, istotny wpływ na wynik postępowania.
Sąd winien był zachować się w stosunku do niego tak, jak w przypadku pisma zawierającego skargę, czyli powinien był doręczyć go SKO w celu umożliwienia zajęcia stanowiska w sprawie nieznanego wcześniej zarzutu. Tak się nie stało i pisma skarżącej z 26 listopada 2003 r. nie doręczono. Wymienione uchybienie postępowania można było usunąć na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r., kiedy to sąd miał możliwość doręczenia pisma organowi i uzyskania na rozprawie oświadczenia w sprawie zarzutu o braku bezstronności przewodniczącej składu orzekającego Anny K. Tym samym sąd naruszył art. 106 par. 3 p.p.s.a. a ponadto w sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 par. 1 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ przedstawione okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują na to, że SKO, zostało pozbawione możności obrony swych praw, co doprowadziło do uchylenia decyzji na podstawie nieistniejącej przesłanki i zasądzenia wysokich kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna, jakkolwiek z innych przyczyn niż w petitum skargi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, na co strona skarżąca wskazała dopiero w uzasadnieniu skargi, że w sprawie rozstrzyganej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie doszło do nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W sprawie niniejszej w dniu 26 listopada 2003 r. strona skarżąca wniosła pismo procesowe z dnia 20 listopada 2003 r., zatytułowane "skarga", w którym podniosła argumenty mające świadczyć o podstawach do wyłączenia członka składu orzekającego SKO. Mimo, iż pismo to mimo swojej nazwy jest zwykłym pismem procesowym, a nie skargą, obowiązkiem wnoszącego pismo było załączenie jego odpisów dla strony. Na ten brak pisma nie zwrócił uwagi sąd pierwszej instancji, czym naruszył art. 47 par. 1 p.p.s.a. i w konsekwencji nie doręczył pisma organowi samorządowemu czym pozbawił go możliwości ustosunkowania się do podnoszonych w piśmie istotnych dla sprawy, jak się okazało, okoliczności.
Jednocześnie sąd pierwszej instancji, wbrew zasadom określonym w art. 49 par. 1 i 106 par. 3 p.p.s.a. nadał pismu bieg bez procesowego odniesienia się do tego pisma, uznał jego treść za podstawę podjętych ustaleń. Uniemożliwienie organowi samorządowemu ustosunkowania się do przedmiotowego pisma procesowego, w istocie pozbawiło ten organ obrony swych praw. Tego rodzaju działanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę sąd pierwszej instancji nada pismu procesowemu strony skarżącej z dnia 20 listopada 2003 r., prawidłowy bieg, dając organowi samorządowemu możliwość odniesienia się do zawartych w piśmie okoliczności faktycznych. W razie wątpliwości co do oceny zawartych w piśmie procesowym okoliczności, sąd przeprowadzi stosowne postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 par. 3 p.p.s.a. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie sądowe da podstawę do prawidłowego wyrokowania w sprawie.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 183 par. 1 pkt 5 w zw. z art. 186 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 209 p.p.s.a.