Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 160/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 8 lutego 2007 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r.
W motywach orzeczenia Sąd wojewódzki wyjaśnił, że sporną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wymiarową Prezydenta Miasta S. – wydaną w stosunku do skarżącego oraz Z. K. W. – o tożsamym przedmiocie, stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej O.p.
Jak wynikało z orzeczenia organu wyższego stopnia, skarżący oraz pani W. byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej położonej w S., o powierzchni 0,0542 ha, oznaczonej symbolem B. Ciążył zatem na nich (solidarnie) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, dotyczący wspomnianego gruntu. Zobowiązanie podatkowe zostało przy tym prawidłowo ustalone przy zastosowaniu stawek ustanowionych w stosownej uchwale Rady Miejskiej w S. W skardze do Sądu pierwszej instancji strona domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz uznania "za niezgodne z prawem utrzymywanie zarządu nad rozpatrywanym mieniem przez Urząd Miasta i niezwłoczne przekazanie go prawnemu właścicielowi".
Uzasadniając skargę podatnik podkreślał w szczególności, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje bezprawnie w zarządzie władz (Urzędu) Miasta S. (opisując przy tym przyczyny tego stanu rzeczy). W związku z tym to władze Miasta powinny ponosić ciężar podatku, tym bardziej że z nakazu Wojewody S. wszelkie koszta związane ze sprawowaniem zarządu nad przedmiotowym mieniem obciążać powinny Urząd Miasta.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, zwracając uwagę na okoliczność, iż większość zarzutów skargi dotyczy przejęcia przez Urząd Miasta budynku mieszkalnego, będącego własnością rodziców skarżącego, co nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że podstawą opodatkowania jest tytuł własności nieruchomości, a nie fakt ponoszenia nakładów na tę nieruchomość.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotem jego kognicji jest decyzja wymiarowa w podatku od nieruchomości, a nie decyzja dotycząca przejęcia w zarząd budynków położonych w S. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej P.p.s.a.), co oznacza, że przedmiotem rozpoznania nie mógł uczynić innej sprawy administracyjnej. Zakres rozstrzygnięcia w omawianej sprawie wyznacza więc jedynie zakres rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., dotyczącego podatku od nieruchomości określonego skarżącemu, jako współwłaścicielowi działki nr [...], o pow. całkowitej 542 m2.
Tym samym rację ma według Sądu Kolegium, iż okoliczności dotyczące zdarzeń związanych z nieprawnym, zdaniem skarżącego, wykorzystywaniem przez ówczesne władze Miasta budynków, które znajdowały się na gruncie, od którego dokonano wymiaru podatku, nie mają wpływu na prawidłowość ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości od gruntu.
Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1974 r., Nr 14, poz.84), terenowe organy administracji państwowej mogły postanowić o objęciu zarządem budynków mieszkalnych m.in. w sytuacji, gdy zarząd nie był przez właściciela w ogóle sprawowany. Z powyższego wynika, że w 1977 r. w zarząd przejęto jedynie budynki, bez gruntów. Przedmiotem kontroli jest natomiast wymiar podatku od nieruchomości od gruntów mieszkalnych, a nie podatek od budynków.
Kwestia niesporną jest według Sądu, że skarżący wraz z siostrą do 30 października 2006 r. byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., którą nabyli w spadku po rodzicach. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.), dalej p.o.l., obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciążył solidarnie na współwłaścicielach, stąd decyzja w sprawie podatku od nieruchomości została skierowana do skarżącego i jego siostry, a podstawę opodatkowania stanowiła cała powierzchnia gruntu, t.j. 542 m2, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy.
Stwierdzając w konsekwencji, że w przyjętym stanie faktycznym organy podatkowe właściwie zastosowały przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Sąd wojewódzki oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od omówionego wyżej orzeczenia skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 p.o.l. (Dz.U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm.), podczas gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l., gdyż przedmiotowa nieruchomość nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (Prezydentowi Miasta S.), a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od tegoż organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w zaskarżonym wyroku pominięto tę kwestię, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego i z tego względu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Obowiązuje bowiem nadal decyzja Prezydenta Miasta S. (z 1977 r.), przejmująca w zarząd tę nieruchomość. Na mocy tej decyzji przejęto w zarząd nie tylko zabudowania (jak stwierdził Sąd), ale również grunt. W tym stanie rzeczy powinny mieć zastosowanie te przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w których określa się wyłączenia od opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a zwłaszcza art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l. Decyzje organów naruszają zatem prawo materialne poprzez błędne zastosowanie art. 3 ust. 4 p.o.l.
W piśmie z dnia 28 maja 2008 r. skarżący ponownie wskazał na przyczyny bezprawnego, jego zdaniem, przejęcia zarządu nad nieruchomością położoną w S. i wyjaśnił, że sporne mienie nadal znajduje się w zarządzie władz Miasta (przedstawiając na potwierdzenie tej okoliczności szereg dokumentów).
Na rozprawie w NSA skarżący popierał skargę kasacyjną i wnosił o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według załączonego spisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania, w przypadkach wymienionych w § 2 w/w artykułu (w niniejszej sprawie nie występującą). Oznacza to, że Sąd ten – co do zasady – bierze pod uwagę tylko kwestie objęte zarzutami i wnioskami środka odwoławczego, których nie może przy tym w żaden sposób poprawiać, czy uzupełniać (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15).
Zarzuty przedmiotowej skargi kasacyjnej nie są zasadne.
W motywach środka odwoławczego mowa jest o przejęciu w zarząd przedmiotowej nieruchomości przez władze Miasta (i pozostawaniu w tymże zarządzie), co powoduje jej niepodleganie podatkowi od nieruchomości, na mocy art. 2 ust. 3 pkt 3 p.o.l. Zgodnie z tym przepisem, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby organów jednostek samorządu terytorialnego, w tym urzędów gmin, starostw powiatowych i urzędów marszałkowskich. Strona podnosi, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż w zarządzie władz miejskich pozostawały tylko zabudowania, ponieważ objęte nim zostały również przedmiotowe (opodatkowane) grunty. Do tej kwestii odnoszą się również dodatkowe wyjaśnienia skarżącego.
Tym samym przedmiotowe grunty nie powinny być zdaniem strony opodatkowane na mocy art. 2 ust. 1 (pkt 1) p.o.l., a obowiązek podatkowy nie powinien ciążyć solidarnie na skarżącym i jego siostrze (art. 3 ust. 4 p.o.l.).
Z powyższego wynika, że zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), strona kwestionuje w istocie okoliczności faktyczne przyjęte w zaskarżonym wyroku. W orzecznictwie NSA, ugruntowany jest natomiast pogląd, iż nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył wojewódzki sąd administracyjny w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Dopiero zatem po podważeniu przyjętej w zaskarżonym orzeczeniu podstawy faktycznej, przy pomocy stosownych zarzutów procesowych, można rozważać niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSAiWSA 2005 nr 4, poz. 67).
Na konieczność poprawnego formułowania podstaw zaskarżenia w powyższym zakresie Sąd kasacyjny zwracał uwagę już niejednokrotnie, znane są również publikacje wspomnianą kwestię omawiające (por. poza w/w orzeczeniem przykładowo wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt FSK 80/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 12; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r.; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006).
W niniejszej sprawie nie powołano skutecznych zarzutów procesowych, które podważyłyby ustalenie przyjęte przez Sąd pierwszej instancji, iż władze miejskie przejęły w zarząd wyłącznie budynki, a nie objęte podatkiem grunty. Jest ono zatem wiążące dla Sądu kasacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 36). Wobec tego nie może być mowy o niewłaściwym zastosowaniu w/w przepisów prawa materialnego, przedmiotowa nieruchomość gruntowa nie podlegała bowiem wyłączeniu spod opodatkowania.
Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Wniosek skarżącego w sprawie zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony, bowiem zwrot poniesionych kosztów – w ujęciu art. 203 pkt 1 P.p.s.a. należy się stronie tylko w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej.