Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 431/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 22 grudnia 2010 r. nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w wyniku uprawomocnienia się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2011 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2011 r. wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie 29.355,00 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia wraz z pismem przewodnim Sądu z dnia 13 października 2011 r., doręczono skarżącemu w dniu 31 października 2011 r. w trybie fikcji prawnej doręczenia.
Następnie Sąd odwołał się do treści art. 230 § 1 i § 2 oraz art. 220 §1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) wskazując, że skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że pomimo prawidłowego doręczenia odpisu zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wpis ten nie został przez skarżącego uiszczony. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 31 października 2011 r. w trybie prawnej fikcji doręczenia na podstawie art. 73 p.p.s.a. Odwołując się następnie do treści w/w przepisu Sąd wskazał, że sposób doręczenia przesyłki o jakim mowa w tym artykule uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że doszła ona do rąk adresata, a co za tym idzie, że dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne.
W ocenie Sądu o uznaniu, że do doręczenie w tym trybie doszło, przesądzają adnotacje znajdujące się na przesyłce i nie budzą żadnych wątpliwości. Wskazują one, że pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej z uwagi na nieobecność adresata ("awizo"), sporządzono w dniu 17 października 2011 r. i pozostawiono je w oddawczej skrzynce pocztowej. Drugie awizowanie nastąpiło natomiast w dniu 25 października 2011 r. Ponieważ przesyłka nie została podjęta przez skarżącego w placówce pocztowej, jej doręczenie zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a., nastąpiło czternaście dni po pierwszym awizowaniu, tj. w dniu 31 października 2011 r. Oznacza to zatem, że data 31 października 2011 r. wyznaczała początek biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który to termin upływał w dniu 7 listopada 2011 r. Z akt sprawy tymczasem wynika, że skarżący, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, skargi nie opłacił.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym złożył na powyższe postanowienie skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- 1) naruszenie art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 do § 3 p.p.s.a. poprzez zastosowanie art. 73 § 4p.p.s.a. i w konsekwencji przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie istniała możliwość przyjęcia fikcji doręczenia, podczas gdy w rzeczywistości brak jest podstaw do uznania, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego przed przyjęciem fikcji doręczenia na podstawie art.73 § 4 p.p.s.a. była dwukrotnie awizowana, zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1 do 3 p.p.s.a.
- 2) naruszenie art.220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie w terminie wpisu sądowego pomimo tego, że w rzeczywistości skarżący nie uchybił obowiązkowi uiszczenia wpisu, bowiem doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do dokonania tej czynności nie było skuteczne. Brak jest podstaw do przyjęcia, że upłynął wyznaczony skarżącemu termin do uiszczenia wpisu, ponieważ termin ten nie rozpoczął nawet biegu, z uwagi na brak doręczenia wezwania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że skarżącemu nie doręczono wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i nic mu także nie wiadomo o próbach takiego doręczenia. W październiku 2011r. skarżący nie otrzymał żadnych zawiadomień o złożeniu pism sądowych wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. O wezwaniu do uiszczenia wpisu skarżący dowiedział się z postanowienia, którego dotyczy niniejsza skarga. Z uwagi na powyższe w najbliższym czasie skarżący zgłosi na P. S.A. reklamację i zażąda wyjaśnienia przyczyn niedoręczenia mu zawiadomień dotyczących korespondencji z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w październiku 2011r., a wynik postępowania reklamacyjnego zostanie niezwłocznie przekazany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Dalej autor skargi kasacyjnej podkreślił, że niezależnych od skarżącego przyczyn niedoręczenia wezwania może być wiele: opróżnienie skrytki pocztowej przez osobę niepowołaną, nierzetelność listonosza, a nawet czyjeś celowe działanie.
Ponadto stwierdzono, że wezwanie z dnia 12 października 2011r. nie zostało odebrane przez skarżącego, ponieważ zawiadomienie o przesyłce do niego nie dotarło. Przyczyna takiego stanu rzeczy nie jest znana skarżącemu, ponieważ pod adresem wskazanym w wezwaniu regularnie odbiera on korespondencję. Świadczy zresztą o tym odbieranie innych pism w różnych postępowaniach sądowych oraz administracyjnych. Uznanie, że skarżący nie odebrał wezwania do uiszczenia wpisu pomimo prawidłowego zawiadomienia oznacza, że traci on bezpowrotnie możliwość dalszego prowadzenia sprawy, a w szczególności przedłożenia jej merytorycznej ocenie niezawisłego sądu i pozbawi go prawa do obrony.
Reasumując autor skargi kasacyjnej podkreślił, że wobec braku podstaw do zastosowania fikcji prawnej doręczenia wezwania, należy uznać, że nie rozpoczął się bieg terminu do uiszczenia wpisu. Tym samym termin ten nie mógł upłynąć i z uwagi na powyższe nie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.
Tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65–81 p.p.s.a.
Skuteczne doręczenie może mieć miejsce tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.
Doręczenie uregulowane w omawianym przepisie może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu do usunięcia braków fiskalnych skargi zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w których znajdowała się przesyłka wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone w sposób właściwy. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata zaznaczono wyraźnie "w oddawczej skrzynce pocztowej" (k. 61 akt Sądu I instancji).
Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (por. post. NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 709/05, zbiór Lex nr 273669; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 70/00 opubl. OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574; wyrok SN w sprawie o sygn. I CKN 861/00). W rozpoznawanej sprawie istnieje bardzo dokładne wskazanie poprzez wyraźne i jednoznaczne zaznaczenie, gdzie pozostawiono zawiadomienie.
Dokonanie takiego zawiadomienia czyni doręczenie skutecznym, wskutek czego Sąd pierwszej instancji mógł przyjąć, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, iż w dniu 31 października 2012r. nastąpiło doręczenie skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Przesyłki polecone były prawidłowo awizowane i prawidłowo doręczone, a w konsekwencji istniały podstawy do odrzucenia skargi przez Sąd na podstawie art.220 § 3 p.p.s.a.
Powyższych ustaleń nie mogły podważyć twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej. Należy zaznaczyć, że nie została należycie uprawdopodobniona wskazana w skardze kasacyjnej okoliczność ewentualnego celowego działania np. osoby trzeciej, czy też nie zostały dołączone dokumenty dotyczące postępowania reklamacyjnego na poczcie.
W tych okolicznościach należało oprzeć się na ustaleniach wynikających z dokumentów w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz adnotacji zamieszczonych na kopercie zawierającej korespondencję sądową. Późniejsze działania poczty, czy strony dotyczące odbioru tego pisma pozostają bez wpływu na byt prawny fikcji doręczenia. Mogą natomiast być rozważane pod kątem ewentualnego przywrócenia terminu.
Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1-3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. okazały się niezasadne.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSA i WSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi i dlatego nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.