Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 października 2004 r. sygn. akt II SA 2785/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że skarżąca solidarnie z pozostałymi współwłaścicielami gospodarstwa rolnego we wsi Ż. odpowiadała za zaległość podatkową w sumie 885,20 zł.
Organy podatkowe obu instancji uznały, iż w odniesieniu do podatniczki nie występowały okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie, na jej wniosek, wskazanej zaległości. SKO w zaskarżonej decyzji wyraziło pogląd, że ważny interes podatnika – stanowiący przesłankę umorzenia – to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej. Żadne okoliczności nadzwyczajne w sprawie J. S. nie wystąpiły. Organ I instancji umorzył podatniczce kwotę 552,90 zł i w sposób wszechstronny i pełny wyjaśnił okoliczności sprawy. Ocena tych okoliczności przedstawiona została w decyzji.
W skardze na decyzję SKO J. S., zaskarżając również decyzję Wójta Gminy O., opisała bardzo skomplikowaną sytuację rodzinną, majątkową oraz przebieg toczącego się postępowania spadkowego. Zaprezentowała szereg ogólnych zarzutów dotyczących pracy i funkcjonowania organów i urzędów państwowych.
Odpowiadając na skargę SKO w Ostrołęce podtrzymało stanowisko zaprezentowane w decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Uznało, że przedstawione zarzuty mogłyby być ewentualnie przedmiotem odrębnych postępowań, ponieważ ich zakres wykraczał poza granice postępowania w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga na uwzględnienie nie zasługiwała.
Sąd wskazał, że stosownie do art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek tegoż podatnika, mógł umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Instytucja umorzenia zbudowana została przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, to konstrukcja pozwalająca organowi na wybór konsekwencji prawnych zaistniałej sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej.
Organy podatkowe przeprowadziły stosowne postępowanie wyjaśniające (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Analiza sytuacji w jakiej znalazła się podatniczka doprowadziła je do stwierdzenia, że w sprawie nie występowały okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległości. Niewyjaśnione sprawy spadkowe i nieporozumienia rodzinne nie uzasadniały zastosowania wobec skarżącej ulgi płatniczej w postaci umorzenia zaległości.
W ocenie Sądu organy podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Decyzja nie wykraczała poza granice uznania administracyjnego zakreślone w art. 191 Ordynacji podatkowej, została należycie uzasadniona.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku J. S., zastąpiona przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego, wniosła o uchylenie opisanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wyrokowi zarzuciła "naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie przepisów art. 122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy".
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając równocześnie, iż koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna J. S. nie miała uzasadnionych podstaw.
Skarga tego rodzaju była środkiem prawnym dalece sformalizowanym, co uzasadniało zapisany w art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wymóg posiadania przez autora skargi określonych kwalifikacji zawodowych.
Zgodnie z art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu... przedmiotem skargi mógł być wyrok lub kończące postępowanie w sprawie, postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zatem tylko do orzeczenia sądu administracyjnego winny odnosić się zarzuty skargi kasacyjnej.
Skargę można było oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:
- - naruszeniu (przez wsa) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu...),
- - naruszeniu (przez wsa) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy).
Art. 176 Prawa o postępowaniu... wymagał, aby skarga kasacyjna poza innymi elementami, zawierała wskazanie zarzutów i ich uzasadnienie.
Ograniczając się do wykorzystania podstawy skargi kasacyjnej, z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu..., tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, autor skargi miał obowiązek wskazać przepis (przepisy procesowe) naruszone – jego zdaniem – przez sąd administracyjny I instancji przy badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu administracyjnego (tu decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej) i wywieść na czym polegał i s t o t n y wpływ tych naruszeń na treść wyroku, że gdyby wskazanych naruszeń nie było, wyrok – co do istoty – byłby różny od skarżonego. Postępowanie sądowoadministracyjne regulowała przywołana wyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny.
Autor skargi nie wskazał na jakiekolwiek naruszenia, przez WSA w Warszawie, postanowień tej ustawy.
Ordynacja podatkowa regulowała natomiast (administracyjne) postępowanie podatkowe. Sąd sprawujący wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269) nie stosował przywołanych w skardze kasacyjnej postanowień art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej; nie mógł ich zatem naruszyć.
Oczywiście przedmiotem sądowej kontroli zgodności z prawem była prawidłowość przeprowadzenia postępowania administracyjnego, którego efektem było wydanie zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość stosowania przez organy wskazanych przepisów. Jednak ich przywołanie w skardze kasacyjnej bez powiązania ze stosownymi przepisami regulującymi postępowanie sądowoadministracyjne, w toku którego wydany został skarżony wyrok, uniemożliwiło merytoryczną ocenę zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu... Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W sprawie J. S. żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy, nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej zakreślił jej autor.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.