Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 września 2004 r. I SA/Łd 826/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę spółki "K." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 23 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania materiałów marketingowych.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd powołał się na przepisy art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 3 par. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ określające przedmiot i zakres sądowej kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, w tym rodzaje aktów administracji publicznej podlegające tej kontroli.
Sąd stwierdził, że w rozpoznanej sprawie zaskarżone pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 23 lipca 2004 r. dotyczące odmowy wydania dokumentów będących materiałami marketingowymi skarżącej Spółki, do czasu zakończenia postępowania podatkowego, nie jest czynnością mieszczącą się w hipotezie art. 3 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd wskazał, że skarga w szczególności nie dotyczy czynności określonych w art. 3 par. 2 pkt 4 i 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie jest to bowiem czynność o charakterze materialno-technicznym, nakładająca na stronę określone uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów prawa i podlegające właściwości sądu administracyjnego.
Zaskarżonego pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia 25 maja 2004 r. nie można również traktować jako postanowienia wymienionego w art. 3 par. 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie art. 179 par. 2 i 3 Ordynacji podatkowej przewiduje rozstrzygnięcie w postaci postanowienia podlegającego zaskarżeniu zażaleniem i w konsekwencji kontrolę sądu administracyjnego. Orzeczenia to jednak organ podatkowy wydaje w przypadku odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wymienionymi w art. 179 par. 1 Ordynacji podatkowej, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W skardze kasacyjnej od omówionego postanowienia spółka "K." Sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie w całości. Zarzuciła temu postanowieniu naruszenie:
- - art. 3 par. 2 ust. 1 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie przepisów postępowania, z powodu swobodnego i dowolnego uznania, że zaskarżone czynności i decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., pod postacią odmowy wydania materiałów marketingowych i przetrzymywanie bez podstawy prawnej tych materiałów, nie mieszczą się w hipotezie powyższego przepisu, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało odrzucenie skargi i pozbawiło Spółkę możliwości dochodzenia naruszonych praw w pierwszej instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym,
- - art. 184 Konstytucji RP, art. 1 par. 1 cytowanego Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 1, 3 par. 1 w związku z art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuprawnione uznanie, że skarżone działania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. nie podlegają sądowej kontroli działalności administracji publicznej, tym bardziej, że Sąd pierwszej instancji rozstrzygający sprawę nie był związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną,
- - art. 141 par. 4 w związku z art. 163 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia takich jego obligatoryjnych elementów jak: zwięzłe przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze i stanowisk pozostałych stron, ze szczególnym podniesieniem tego, że zarzuty zawarte w skardze nie zostały w ogóle przedstawione w uzasadnieniu, co znacznie utrudnia stronie skarżącej obronę swoich praw na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej, jak również poprzez dokonanie błędnych ustaleń w zakresie ustalenia stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy,
- - art. 58 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi, pomimo istnienia oczywistych podstaw do przekazania jej do rozpoznania,
- - art. 134 par. 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nie podjęcie wszelkich działań, na podstawie i w granicach prawa, w celu ochrony prawa własności i nie podjęcia wszelkich działań w celu usunięcia naruszenia prawa własności materiałów marketingowych,
- - art. 45 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 134 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi, pomimo istnienia oczywistych podstaw prawnych do przekazania jej do rozpoznania, co utrudniło Spółce dostęp do sądu i spowodowało nieuzasadnione przewlekanie postępowania, pomimo tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucając skargę nie był związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną, a był związany zasadą bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP,
- - art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. odmawiające wydania materiałów marketingowych skarżącej Spółki. Podstawą prawną tego orzeczenia był przepis art. 58 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że sąd jest obowiązany do odrzucenia skargi, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zakres kontroli sądowej aktów i czynności administracji publicznej zakreśla art. 3 Prawa o postępowaniu prze sądami administracyjnymi. Wprawdzie zakres tej kontroli jest stosunkowo szeroki, to jednak nie obejmuje wszystkich aktów i czynności administracji publicznej. Aby zatem dany akt lub czynność kontroli sądowej podlegały powinny być wymienione w par. 2 art. 3 powołanej ustawy lub kontroli tej podlegać na podstawie ustaw szczególnych /art. 3 par. 3 ustawy/.
W sprawie niniejszej zostało zaskarżone wskazane wyżej pismo, w którym odmówiono wydania skarżącej Spółce materiałów zabezpieczonych w toku postępowania kontrolnego w spółce cywilnej "K.", dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. należnego od małżonków Marii i Mariusza P. W dacie podpisania zaskarżonego pisma postępowanie podatkowe dotyczące wymiaru tego podatku nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone, o czym świadczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r. FSK 263/04.
Zaskarżone pismo zostało zatem wydane w trakcie trwającego jeszcze postępowania w sprawie określenia małżonkom P. podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. Miało charakter incydentalny i wbrew zarzutowi skargi nie mogło być aktem prawnym w postaci decyzji. Stosownie bowiem do art. 207 par. 2 Ordynacji podatkowej decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty; tego waloru zaskarżone pismo nie spełniało, z uwagi na podany wyżej przedmiot sprawy.
Podzielić też trzeba pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że pismo to nie można zaliczyć do żadnej z kategorii aktów lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych w świetle art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pozostałe zarzuty skargi należało ocenić analogicznie, gdyż pozostają one w związku ze wskazanym wyżej zarzutem. W szczególności dotyczy to naruszenia art. 134 par. 1 i art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mogły być one przedmiotem rozpatrzenia wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę merytorycznie. Tymczasem w zaskarżonym orzeczeniu dokonano jedynie kontroli formalnej, sprowadzającej się do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi przewidziane w przepisie art. 58 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze należało skargę kasacyjną oddalić, po myśli art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.