Uzasadnienie
I.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1267/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. S.A. w K. (dalej jako Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 maja 2013 r., w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.
I.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 5 marca 2013 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę. Prezydent Miasta K. orzekł o zaliczeniu dokonanej przez Spółkę wpłaty z dnia 23 listopada 2012 r. w wysokości 76.500,00 zł proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżąca zwróciła uwagę, że w tytule przelewu wyraźnie wskazała, iż wpłata dotyczy podatku od nieruchomości za lata 2007-2008, zatem organ pierwszej instancji nieprawidłowo zaliczył ją na poczet odsetek za zwłokę. Ponadto podkreślono, iż nie doszło do powstania zaległości podatkowych, bowiem przedmiotowe zobowiązania podatkowe uiściła B. Oddział w Polsce.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania wskazał, że na podstawie art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z ze zm., dalej jako O.p.) jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. W sprawie w dniu dokonania przez Spółkę wpłaty w kwocie 76.500,00 zł po jej stronie istniały zaległości podatkowe, od których zostały naliczone odsetki za zwłokę. Organ pierwszej instancji, stosownie do treści art. 55 § 2 O.p. zaliczył przedmiotową wpłatę proporcjonalnie na zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę, bowiem nie pokrywała ona całej kwoty należności głównej wraz z odsetkami. O czynności materialno-technicznej zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę organ podatkowy powiadomił Spółkę prawidłowo wydając postanowienie na podstawie art. 55 § 2, art. 62 § 1 i 4 oraz art. 217 O.p. Zdaniem organu bez znaczenia dla zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność podniesiona przez Spółkę, iż podatek od nieruchomości odprowadzał jej dzierżawca - B. Oddział w Polsce z siedzibą w K. Podkreślono, iż wpłata podatku przez inny podmiot niż podatnik nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
I.3. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
- - art. 59 § 1 w zw. z art. 60 § 1 O.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem przez SKO, iż niedopuszczalne prawnie bezskuteczne jest zapłacenia podatku przez podmiot nie będący podatnikiem,
- - art. 51 § 1 w zw. z art. 53 § 1 O.p., poprzez błędną wykładnię skutkującą stwierdzeniem, iż znajdują one zastosowanie w niniejszej sprawie, a w konsekwencji przyjęcie przez SKO, iż organ podatkowy prawidłowo uznał, iż doszło do powstania zaległości podatkowych, w tym i odsetkowych, gdy tymczasem nie doszło do powstania zaległości podatkowych, a zatem i należność odsetkowa nie powstała,
- - art. 62 § 2 w zw. z art. 55 § 2 O.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące stwierdzeniem, iż znajdują one zastosowanie w niniejszej sprawie, a konsekwencji przyjęcie przez SKO, iż w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do powstania zaległości podatkowych po stronie skarżącej.
I.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę, zwrócił uwagę, że w sprawie istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, po pierwsze, czy wpłata podatku dokonana przez inny (niż podatnik) podmiot, która następnie została na żądanie tego podmiotu mu zwrócona, traktowana jest jak zapłata podatku przez podatnika. Po drugie należy rozstrzygnąć, czy organ prawidłowo dokonał rozliczenia dokonanej wpłaty na poczet zaległości i odsetek za zwłokę. W zakresie pierwszego z zagadnień wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 maja 2008r. sygn. akt I FPS 8/07, stwierdzając: "zapłata, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa, w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika".
Sąd pierwszej instancji powołał się na uzasadnienie ww. uchwały wykazując, że tezy w niej zawarte mają zastosowanie w sprawie. Wskazano, że w niniejszej sprawie nie można uznać, iż doszło do zapłaty należnego podatku, uiszczony on bowiem został przez nieuprawniony podmiot i jemu zwrócony. W związku z tym, iż podatku nie zapłacono w terminie organ prawidłowo naliczał odsetki za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych. Przyjęcie, iż dokonano zapłaty, więc odsetki nie istnieją, bowiem nie ma zaległości, byłoby w istocie dopuszczeniem możliwości zapłaty podatku przez inny podmiot niż podatnik. To strona skarżąca podjęła ryzyko i mimo wiedzy, iż jest podatnikiem podatku od nieruchomości (co nigdy nie było kwestionowane) umową cywilnoprawną zleciła podmiotowi trzeciemu uiszczenie spornego podatku. Jak wskazano w uchwale, relacje między stronami stosunku cywilnoprawnego nie mogą być przenoszone na stosunek prawnopodatkowy (organ podatkowy – podatnik).
W ocenie Sądu, nie można także przyjąć, iż odsetki ewentualnie powstały dopiero w momencie zwrotu osobie trzeciej dokonanej wpłaty. Należy bowiem konsekwentnie stwierdzić, iż zapłaty podatku przez podatnika nie było, doszło do powstania zaległości podatkowych, a od zaległości należy naliczać odsetki za zwłokę, zgodnie z art. 53 O.p. Zatem organ prawidłowo – na podstawie art. 55 § 2 O.p. – dokonał rozdysponowania dokonanej wpłaty na zaległość podatkową i odsetki.
- II. Od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej wywiódł skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- - naruszenie art. 59 § 1 w zw. z art. 60 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji, iż niedopuszczalne i prawnie bezskuteczne jest zapłacenie podatku przez podmiot nie będący podatnikiem, a w konsekwencji przyjęcie, iż zapłata podatku przez podmiot nie będący podatnikiem nie może prowadzić do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego;
- - naruszenie art. 51 § 1 w zw. z art. 53 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię skutkującą stwierdzeniem, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie, a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż zarówno organ podatkowy jak i SKO prawidłowo uznały, iż doszło do powstania zaległości podatkowych, w tym i odsetkowych, gdy tymczasem nie doszło do powstania zaległości podatkowych, a zatem i należność odsetkowa nie powstała;
- - naruszenie art. 62 § 2 w zw. z art. 55 § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące stwierdzeniem, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie, a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż rozdysponowanie wpłaty podatnika na poczet zarówno należności głównych jak i odsetkowych jest prawidłowe w sytuacji, gdy do powstania należności odsetkowej nie doszło.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
- III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych w skardze kasacyjnej zarówno poprzez dokonanie ich błędnej wykładni jak i niewłaściwego zastosowania. Należy bowiem podkreślić, co zresztą uczynił Sąd I instancji, że w dniu 26 maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę w sprawie sygn. I FPS 8/07, z której wynika, " że zapłata, o której mowa w art.59 § 1 pkt 1 w zw. z art.60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 19977 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926,ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku dokonana przez inny podmiot w mieniu podatnika, czy też za podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika."
Teza prawna i uzasadnienie prawne wymienionej uchwały - obszernie powołane również w zaskarżonym wyroku - są w pełni adekwatne do faktycznego i prawnego stanu rozpoznanej sprawy. Na podstawie art. 269 P.p.s.a. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego są wiążące – na podstawie i w rozumieniu przywołanego przepisu prawa. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela oceny prawne tej uchwały i nie znajduje dostatecznych podstaw do ponownego wystąpienia o podjęcie uchwały w tym przedmiocie.
W związku z powyższym należało uznać, że argumentacja skargi kasacyjnej odwołująca się do przeciwnych poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym sprzed daty podjęcia uchwały nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podmiot trzeci (B.) uiszczał podatek od nieruchomości, w związku z umownym korzystaniem z nieruchomości. Następnie zażądał zwrotu uiszczonych kwot od organu pierwszej instancji, a ten niniejszego zwrotu dokonał, uznając, iż wpłata nie pochodziła od podatnika. Strona skarżąca w dniu 23 listopada 2012 r. złożyła deklaracje i dokonała wpłaty kwot wykazanych w deklaracjach na pokrycie kwoty głównej (zaległości). Zatem wobec treści ww. uchwały NSA należy uznać, że zobowiązanie podatkowe strony nie wygasło w wyniku zapłaty przez osobę trzecią. Skutkowało to naliczeniem przez organ odsetek za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych na podstawie art. 53 § 1 O.p. Stąd też Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na powstanie zaległości podatkowej, organ był uprawniony na podstawie art. 55 § 2 O.p. rozdysponować dokonaną wpłatę na zaległość podatkową i odsetki.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.