Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. I SA/Gl 15/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Obwodu Lecznictwa Kolejowego w S. /dalej: ZOZ/ na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 2 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że SKO odmówiło Zakładowi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 24 maja 2003 r. (...) w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości.
Organ odwoławczy uznał, iż strona nie uprawdopodobniła, iż mimo swej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę dokonać w terminie czynności odwołania. Decyzja doręczona została stronie w jej siedzibie 29 maja 2003 r. Termin do złożenia odwołania upłynął więc 12 czerwca 2003 r. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący ZOZ złożył w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta w S. w dniu 23 czerwca 2003 r.
Z uzasadnienia do wniosku wynikało, że jedyną przyczyną uchybienia terminowi były osobiste sprawy Dyrektora ZOZ, co w ocenie organu nie mogło stanowić podstawy przywrócenia terminu, albowiem wnioskujący jako osoba prawna działa poprzez swoje organy - lub w ich zastępstwie - przez upoważnionych pełnomocników,
W skardze na postanowienie jej autor podniósł, że zaskarżenie tego postanowienia wynikało z powodu zaskarżenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozostawiającego bez rozpoznania odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku pod nieruchomości.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie była zasadna.
W przedmiotowej sprawie stan faktyczny ustalony przez organ nie był kwestionowany przez stroną skarżącą. Powodem zaskarżenia postanowienia było przekonanie strony, iż uprawdopodobniła w sposób bezsporny, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Jako powód uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ZOZ wskazał nieobecność w pracy Dyrektora. Powodem była choroba i zgon matki oraz urlop.
Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005 r. Sąd dopuścił wyjaśnienia Grzegorza K. jako osoby uprawnionej do reprezentacji osoby prawnej jaką jest ZOZ - co wynikało z załączonego do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (...). Grzegorz K. - Dyrektor ZOZ oświadczył, że nie miał ustanowionego stałego zastępcy w statucie jednostki ani też nie wskazał żadnej osoby do jej reprezentowania; nikt nie miał stałego upoważnienia do reprezentacji. W zakładzie zatrudnionych jest około sześciu osób na stanowiskach administracyjnych, w tym księgowa, kadrowa i referent działu administracji. Dodatkowo do skargi dołączone zostało zaświadczenie o urlopie Grzegorza K. w dniach od 27 maja do 13 czerwca 2003 r.
Sąd wskazał, iż przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności możliwe jest tylko wtedy, gdy strona która mu uchybiła złoży wniosek, w którym uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. W rozpoznawanej sprawie stroną postępowania podatkowego był ZOZ w S., który posiada osobowość prawną, uzyskaną w chwili wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Ustawodawca nie wskazał enumeratywnie okoliczności uniemożliwiających dokonanie czynności w terminie. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż usprawiedliwia uchybienie terminowi niemożność usunięcia przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku /wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95/. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem Zakład Opieki Zdrowotnej podczas nieobecności dyrektora wykonywał swoje statutowe działania, w tym także te o charakterze administracyjnym, co potwierdzał odbiór doręczonej decyzji podatkowej.
Nieobecność dyrektora osoby prawnej w pracy nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. To właśnie na organie osoby prawnej ciąży statutowy obowiązek zapewnienia jej sprawnego funkcjonowania w tym także podczas nieobecności jej poszczególnych pracowników. Szczególnym obowiązkiem dyrektora było wyznaczenie osoby do pełnienia zastępstwa podczas jego nieobecności w pracy, bowiem to on odpowiedzialny jest za zapewnienie ciągłości realizacji zadań.
Organ podatkowy zasadnie przyjął, iż wnioskujący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Zakład Opieki Zdrowotnej w S. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 65 par. 1 w związku z art. 54 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przez niedopełnienie przez Sąd obowiązku doręczenia skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę, co powinno skutkować nieważnością postępowania /art. 183 par. 2 pkt 5/.
W uzasadnienie skargi jej autor wskazał, iż na skutek wskazanego uchybienia procesowego skarżący do daty wyznaczenia rozprawy pozostawał w przeświadczeniu, że skarga w trybie autokontroli mogła być przez organ odwoławczy uwzględniona - organ odwoławczy ma bowiem możliwość wydania stosownej decyzji i przedstawienia jej Sądowi do rozpoczęcia rozprawy.
Odpis odpowiedzi na skargę nie został również doręczony stronie na rozprawie, na której była obecna. Wobec braku możliwości zapoznania się szczegółowo z treścią odpowiedzi na skargę, skarżący pozbawiony został możliwości złożenia oświadczeń procesowych, co do twierdzeń strony przeciwnej zawartej w odpowiedzi na sprzeciw /?/.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż skarżący pozbawiony został możliwości obrony swych praw, co powinno skutkować nieważnością postępowania.
Składający skargę kasacyjną w oparciu o przepisy sądowej procedury administracyjnej prezentuje stanowisko, że powyższe uchybienia procesowe powinny być wzięte pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji z urzędu, a skarżący nie miał obowiązku podnoszenia na rozprawie zarzutu procesowego w tej kwestii.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. na uwzględnienia nie zasługiwała.
Skarga tego rodzaju jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ można ją oprzeć na dwu podstawach:
- - naruszeniu /przez WSA/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/,
- - naruszeniu /przez WSA/ przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/.
Art. 176 ustawy wymaga aby skarga poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych zawierała ich uzasadnienie.
Uzasadnienie powinno wskazywać na czym polegała błędna wykładnia wskazanego przepisu prawa materialnego, dokonana przez WSA dla potrzeb oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu notarialnego i jaka - zdaniem skarżącego - powinna być wykładnia prawidłowa bądź też na czym polegało niewłaściwe zastosowanie takiego przepisu /błąd subsumcji/ i jakie powinno być zastosowanie właściwe.
Stawiając zarzut naruszenia przepisów procesowych skarżący winien wskazać jaki istotny wpływ to naruszenie miało na treść rozstrzygnięcia; czy gdyby WSA tego uchybienia nie popełnił możliwy byłby inny /co do istoty sprawy/ wyrok.
ZOZ wykorzystał podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ustawy tyle tylko, że zarzuty ani nie zostały prawidłowo sformułowane /naruszenie art. 65 par. 1 w związku z art. 54 par. 2 Prawa o postępowaniu.../, ani należycie uzasadnione /art. 183 par. 2 pkt 5 ustawy/.
Wskazany przez autora skargi art. 65 par. 1 ustawy stanowi, że "Sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy".
Z kolei z art. 54 par. 2 tej ustawy wynika obowiązek organu /administracji/ przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie.
W żadnym razie z przywołanych przepisów nie można było wyprowadzić obowiązku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doręczenia stronie skarżącej odpowiedzi na skargę sporządzonej przez stronę przeciwną. Jeden z nich stanowił o sposobie doręczenia przesyłek; Sąd - według autora skargi pisma w ogólne nie wysłał, drugi zaś regulował obowiązki organu administracji, którego decyzja została zaskarżona, a nie sądu.
Po myśli art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu.... Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice te zakreśla autor skargi. Sąd nie mógł zatem oceniać relacji miedzy skarżonymi orzeczeniem WSA, a przepisem, który nie został w skardze przywołany.
Jeśli chodziło o zarzut nieważności skarżonego orzeczenia to nie był on uzasadniony.
Z sądowych akt sprawy, również z uzasadnienia wyroku, jednoznacznie wynikało, że skarżący Zakład Opieki Zdrowotnej był prawidłowo poinformowany o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Z zawiadomienia skorzystał. Na rozprawie reprezentowany był przez Dyrektora, który przedstawił Sądowi wyjaśnienia odnoszące się do istoty sprawy /przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania/ związane zresztą z jego sytuacją osobistą.
Z uzasadnienia wyroku nie wynikało, aby Sąd orzekając o zgodności z prawem skarżonego postanowienia wykorzystał jakiekolwiek dodatkowe argumenty organu podatkowego, które nie były przedstawione stronie w toku postępowania administracyjnego.
W sprawie nie wystąpiła zatem przesłanka nieważności wskazana w art. 183 par. 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu.... Skarżący Zakład miał pełną możliwość obrony swoich praw i z możliwości tej, jw., skorzystał.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.