Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 681/09 odrzucił skargę Z. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2000 r. sygn. akt SAB/Sz 67/2000.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w dniu 16 października 2003 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Szczecinie oddalającym jego skargę na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. w przedmiocie wydania decyzji określającej brak obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu świadczeń emerytalnych. Jako podstawy wznowienia wskazał przepis art. 273 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Następnie w wyniku zainicjowanego postępowania karnego w Prokuraturze Rejonowej Szczecin-Śródmieście w sprawie podrobienia decyzji ustalających prawo strony do emerytury oraz niedopełnienia obowiązku w sprawie objęcia skarżącego ustawowym obowiązkiem zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych, Sąd zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie sygn. akt IV K 207/09 umorzył postępowanie z oskarżenia subsydiarnego Z. P. przeciwko E. W. i M. G. o czyn z art. 271 kodeksu karnego.
Po podjęciu postępowania, na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r., skarżący podtrzymał skargę o wznowienie postępowania oraz wnioski dowodowe zawarte w pismach: z dnia 8 lipca 2005 r., a dnia 27 lutego 2007 r. i z dnia 24 marca 2007 r. o dopuszczenie jako dowodu dalszej dokumentacji dot. jego zwolnienia ze służby wojskowej, a nadto z dnia 27 lipca 2007 r. o przesłuchanie w charakterze świadków Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. oraz pełnomocnika tego Biura na okoliczność ustalenia jego prawa do emerytury wojskowej, a także o dopuszczenie dowodu z akt IPN, na okoliczność zarejestrowania osób pełniących funkcje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. i radcy prawnego w tym Biurze, jako agentów, współpracowników albo kolaborantów wojskowych lub cywilnych służb bezpieczeństwa PRL.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że skarga strony o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wskazywane przez skarżącego ustawowe podstawy do wznowienia postępowania sądowego nie wystąpiły.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący, jako podstawy wznowienia postępowania sądowego, wskazywał - określone w przepisie art. 273 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawy, tj. wydanie orzeczenia opartego na dokumencie podrobionym lub przerobionym (pkt 1) oraz uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (pkt 2). Okolicznością potwierdzającą, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym, oraz że wyrok ten uzyskany został za pomocą przestępstwa (art. 274 p.p.s.a.) byłby prawomocny wyrok skazujący, którego skarżący w sprawie nie przedstawił, ani na taki wyrok nie powołał się.
W ocenie Sądu przedstawione zaś przez skarżącego prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie IV Wydziału Karnego Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 lutego 2009 r. o sygn. akt IV K 207/09 w przedmiocie umorzenia postępowania z oskarżenia subsydiarnego Z. P. przeciwko E. W. i M. G. o czyny z art. 271 kk, nie jest orzeczeniem, o jakim mowa jest w przepisie art. 274 ww. ustawy, tj. prawomocnym wyrokiem skazującym.
W tej sytuacji, skoro żadna ze wskazywanych przez skarżącego podstaw do wznowienia postępowania w sprawie nie wystąpiła, to Sąd - na podstawie przepisu art. 281 p.p.s.a. postanowił skargę odrzucić, gdyż instytucja wznowienia postępowania sądowego jest instytucją wyjątkową, a jako taka - może być oparta tylko na ściśle określonych podstawach.
W odniesieniu do wniosku dowodowego skarżącego z dnia 27 lipca 2007 r. o przesłuchanie w charakterze świadków Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. oraz pełnomocnika tego Biura na okoliczność ustalenia jego prawa do emerytury wojskowej, a także o dopuszczenie dowodu z akt IPN, na okoliczność zarejestrowania osób pełniących funkcje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. i radcy prawnego w tym Biurze, jako agentów, współpracowników albo kolaborantów wojskowych lub cywilnych służb bezpieczeństwa PRL, Sąd oddalił, na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej Z. P. zaskarżył w całości przedmiotowe postanowienie, któremu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
- - art. 2, art. 32 ust. 1, ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 91 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 177, art. 184 w związku z art. 1, art. 8 ust. 2, art. 83, art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w stopniu mającym wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w sprawie przez zaniechanie i odmowę zastosowania, nieuwzględnienie, nieprzestrzeganie, niersepektowanie, naruszenie zasady: demokratycznego państwa prawnego, praworządności, zaufania do państwa i tworzonego przezeń prawa, przez nierówne traktowanie skarżącego wobec prawa i dopuszczenie się dyskryminacji społecznej, przez pozbawienie skarżącego prawa i wolności do rzetelnego sprawiedliwego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej i sprawy administracyjnej przez bezstronny, niezawisły, obiektywny, właściwy, sąd administracyjny z naruszeniem Międzynarodowej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez niedopełnienie konstytucyjnego obowiązku przez zaniechanie sprawowania wymiaru sprawiedliwości i zaniechanie sprawowania obowiązującego prawa do rzeczywistego prawdziwego, istniejącego w obrocie prawnym stanu faktycznego okoliczności sprawy indywidualnej skarżącego i przez niedopełnienie konstytucyjnego obowiązku przez zaniechanie i odmowę dokonania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem;
- - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd naruszył przepisy prawa materialnego postępowania sądowoadministracyjnego procesowego art. 3 § 1 i § 2 pkt 8, art. 141 § 4, art. 273 § 1 pkt 2 i § 2, art. 274, art. 281, art. 200 w związku z art. 270, art. 277 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jej rozstrzygniecie przez błędne niewłaściwe zastosowanie, błędną niewłaściwą interpretację i nadinterpretację, zaniechanie i odmowę zastosowania i uwzględnienie, przyjęcia, uznania właściwych podstaw ustawowych wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazanych i powołanych w treści skargi przez skarżącego.
W ocenie skarżącego, "Sąd zaniechał uwzględnienia, przyjęcia, uznania, właściwego poprawnego, obiektywnie istniejącego w obrocie prawnym od 1986 r. do chwili obecnej rzeczywistego prawdziwego stanu faktycznego okoliczności indywidualnej sprawy skarżącego z pominięciem go w całości milczeniem. Przez powołanie przez Sąd z urzędu niewłaściwych podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego nie powołanych przez skarżącego w treści skargi o wznowienie postępowania sądowego jak i przez nadinterpretację powołanych przez skarżącego ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego i przez zaniechanie dokonania kontroli sądowej ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego w oparciu i przy uwzględnieniu oraz na podstawie istniejącego w obrocie prawnym rzeczywistego prawdziwego stanu faktycznego okoliczności indywidualnej sprawy skarżącego czy zostały one uprawdopodobnione. Naruszone przez Sąd przez zaniechanie, a wręcz odmowę, uwzględnienia i przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zarzutów podniesionych przez skarżącego w treści skargi o wznowienie postępowania sądowego i jej uzupełnienie oraz zaniechanie przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska strony skarżącej czym motywował oddalenie lub odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, w związku z czym Sąd podjął błędną, niewłaściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia i błędnie niewłaściwie ja wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na skutek zaniechania przez Sąd sprawowania wymiaru sprawiedliwości i zaniechanie kontroli działalności organu administracji pod względem zgodności z prawem podejmowanych działań przez skarżonego jako organy administracji publicznej i w związku z jego bezczynnością jako przedmiotem sprawy w sądowym postępowaniu rozpoznawczym z pozbawieniem skarżącego prawa możności obrony swych praw".
- - art. 174 pkt 1, pkt 2, art. 183 § 2 pkt 5, art. 185 § 1, art. 187 § 1, art. 205 § 1 w związku z art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 245 § 3 i art. 281 p.p.s.a.
Skarżący wniósł o odroczenie rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny i przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego i wywołującego poważne wątpliwości, który organ administracji publicznej państwa obowiązany jest wydać na żądanie strony postępowania administracyjnego decyzję administracyjną w przedmiocie: o niepowstaniu i nieistnieniu obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w indywidualnej sprawie, z żadnej wierzytelności, prawa majątkowego, dochodu ani przychodu, z ubezpieczenia społecznego ze stosunku prawnoadministracyjnego z zaopatrzenia emerytalnego ani rentowego, ani z emerytury, ani z renty, ani z żadnych innych przewidzianych ustawami z ubezpieczeń społecznych świadczeń pieniężnych.
Wniósł również o usunięcie skutków naruszonego prawa przez przywrócenie stanu rzeczy do stanu poprzedniego (pierwotnego) zgodnego z prawem przez uchylenie w całości z mocy ex tunc zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z nakazaniem uwzględnienia, przyjęcie do oceny powołanych i wymienionych przez skarżącego w treści skargi o wznowienie postępowania sądowego, właściwych ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego w oparciu i na podstawie istniejącej w obrocie prawnym rzeczywistego. Prawdziwego, obiektywnego stanu faktycznego indywidualnej sprawy skarżącego i jej okoliczności, powołanego, omówionego, udokumentowanego, uprawdopodobnionego w treści skargi o wznowienie postępowania sądowego i jej uzupełnieniach;
Skarżący wniósł także o zasądzenie, przyznanie na rzecz skarżącego kosztów pomocy prawnej i zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, czego w sprawie niniejszej nie stwierdzono.
Taki zakres uprawnień Sądu stanowi o sformalizowanym charakterze postępowania kasacyjnego i oznacza, po pierwsze - związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej określonymi w skardze, po drugie - pozbawia ten Sąd możliwości dokonania w sprawie samodzielnych ustaleń w zakresie skargą kasacyjną nieobjętym.
Omówiona regulacja prawna powoduje, że zasadniczym zadaniem dla osoby opracowującej tę skargę jest sporządzenie tego pisma zgodnie z wymogami formalnymi przewidzianymi dla skargi kasacyjnej w art. 176 cytowanej ustawy, a także prawidłowe sformułowanie zarzutów i ich uzasadnienie.
Przypomnienie tych ogólnych zasad postępowania kasacyjnego wydaje się być konieczne, gdy się weźmie pod uwagę zarzuty kasacyjne w rozpoznawanej sprawie i ich uzasadnienie.
Przepis art. 174 p.p.s.a. dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:
- - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Formułując powyższy zarzut należy wskazać, jak powinna brzmieć właściwa interpretacja przepisu lub jego zastosowanie;
- - naruszenie przepisu postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2000 r. sygn. akt SAB/Sz 67/2000. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały przez ustawodawcę wyliczone teksatywnie w art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. W tym postępowaniu nie są rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia. Nie można też żądać wznowienia postępowania na podstawie przepisów Konstytucji RP, bez wykazania ustawowo określonych podstaw wznowienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 października 2000 r., sygn. III AO 32/00). Niezasadne są również zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Sąd pierwszej instancji nie stosował tych aktów, a orzekając na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w żaden sposób nie naruszył praw i wolności strony.
Jak wynika z akt sprawy, Z. P. w złożonej przez siebie skardze o wznowienie postępowania jako podstawę wskazał art. 273 § 1 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a.
Według art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia postępowania jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 274 cytowanej ustawy). Powyższy wyrok winien zostać dołączony do skargi o wznowienie postępowania. Natomiast jak wynika z akt sprawy wnoszący skargę o wznowienie postępowania dołączył do akt prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie IV Wydział Karny Odwoławczy, który to Sąd utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 9 lutego 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z oskarżenia subsydiarnego Z. P. przeciwko E. W. i M. G. o czyny z art. 271 kk. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest to orzeczenie o jakim mowa w art. 274 p.p.s.a. tj. prawomocny wyrok skazujący.
W tym stanie rzeczy podniesione w skardze kasacyjnej przez skarżącego zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 174 pkt 1 i 2, art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 270, art. 277 p.p.s.a. należy uznać za nieuzasadnione bowiem Sąd tych przepisów nie stosował.
Bezzasadny jest również zarzut nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie strony możliwości obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący był zawiadomiony o wyznaczeniu na dzień 4 listopada 2009 r. rozprawy w sprawie o sygn. I SA/Sz 681/09 (karta 492 i 496 akt sądowych), na którą stawił się osobiście (karta 498 akt sądowych). Ponadto stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 185 § 3 oraz art. 281 p.p.s.a.
Natomiast rozpatrując zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na braku rozpoznania i uzasadnienia wszystkich zarzutów stwierdzić należy, że jest to zarzut gołosłowny, gdyż Sąd pierwszej instancji odniósł się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów w sprawie i dokonał ich logicznej, jasnej, spójnej oceny.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 200 p.p.s.a. to jest on bezzasadny. Sąd ten bowiem prawidłowo stwierdził, że skarżącemu przysługuje od organu, który wydal zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Bezsporne w sprawie jest bowiem, że w niniejszej sprawie Sąd skargi strony o wznowienie nie uwzględnił.
W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a mianowicie "który organ administracji publicznej państwa obowiązany jest wydać na żądanie strony postępowania administracyjnego decyzje administracyjną w przedmiocie: o niepowstaniu i nieistnieniu obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w indywidualnej sprawie, z żadnej wierzytelności, prawa majątkowego, dochodu ani przychodu, z ubezpieczenia społecznego ze stosunku prawnoadministracyjnego z zaopatrzenia emerytalnego ani rentowego, ani z emerytury, ani z renty, ani z żadnych innych przewidzianych ustawami z ubezpieczeń społecznych świadczeń pieniężnych".
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji
W kwestii wniosku strony o zwrot kosztów postępowania należało stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało oddalić jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa.