Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Stefana O. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego z dnia 6 grudnia 2000 r. oddalającym skargę podatnika na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 23 czerwca 1999 r. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, iż wnosząc skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 27 lutego 2004 r. podatnik uchybił trzymiesięcznemu terminowi, w którym należało wnieść tę skargę.
Sąd powołał się na przepis art. 277 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym termin do wniesienia skargi kasacyjnej, w przypadku gdy jej podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. W rozpoznawanej sprawie podatnik opiera skargę o wznowienie postępowania na zarzucie naruszenia przepisów postępowania sądowego, polegających na prowadzeniu postępowania pomimo ogłoszenia upadłości skarżącego jako przedsiębiorcy i brak należytej jego reprezentacji - tj. art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
W ocenie Sądu pierwszej instancji z akt sprawy SA/Sz 715/99 wynika jednoznacznie, że o fakcie ogłoszenia upadłości podatnik dowiedział się w dniu 11 sierpnia 2000 r. tj. z chwilą ogłoszenia upadłości przez Sąd Rejonowy w P., bowiem skarżący brał czynny udział w całym postępowaniu upadłościowym osobiście oraz przez pełnomocnika, które to postępowanie zostało wszczęte wnioskiem wierzycieli z dnia 31 stycznia 2000 r., a zakończone 14 marca 2003 r. /postanowienie Sądu Rejonowego w P. o zakończeniu postępowania upadłościowego, które uprawomocniło się 15 kwietnia 2003 r./ Z tą też datą, w ocenie Sądu pierwszej instancji, ustała przeszkoda, na którą powołuje się skarżący.
W rozpatrywanej sprawie okres trzymiesięczny, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. należy liczyć od daty uprawomocnienia się postępowania o zakończeniu postępowania upadłościowego tj. 15 kwietnia 2003 r. /pismo Sądu Rejonowego w P. z dnia 1 lutego 2006 r./. Oznacza to, że składając w dniu 27 lutego 2004 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego skarżący uchybił temu terminowi.
W skardze kasacyjnej Stefan O., reprezentowany przez doradcę podatkowego, zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając sądowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie: art. 280 par. 1 w związku z art. 271 pkt 2 i art. 183 par. 2, art. 124 par. 1 pkt 4 p.p.s.a i w związku z art. 18 par. 1 i art. 90 par. 1 - Prawo upadłościowe, a także naruszenie art. 280 par. 2 i art. 276 p.p.s.a. w związku z art. 91 par. 3 i art. 49 par. 1 p.p.s.a. Powołując się na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, iż skarżący otrzymał dokumentację sądowoadministracyjną od syndyka w dniu 20 lutego 2004 r. Wcześniej przekazywał całą korespondencję dotyczącą firmy syndykowi bez jej otwierania. Podniósł, że nie otrzymał od syndyka wezwania na rozprawę ani odpisu wyroku. Dopiero, gdy otrzymał dokumentację od syndyka, w terminie wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 280 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie skargi o wznowienie a są to: termin do jej wniesienia i oparcie skargi na ustawowej podstawie. W przypadku niezachowania terminu lub nieoparciu jej na ustawowej podstawie, a także niedopuszczalności wznowienia postępowania, z powodów wskazanych w art. 285 p.p.s.a sąd odrzuca skargę.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi jest elementem obligatoryjnym skargi, którego brak powoduje jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego orzeczenie zaskarżono wykazał w sposób prawidłowy, że wnoszący skargę kasacyjną o wznowienie postępowania wniósł ją z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 277 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji termin liczy się od dnia, w którym strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedziała się o orzeczeniu.
Sąd pierwszej instancji w sposób uzasadniony przyjął, że strona w dniu 31 stycznia 2001 r. otrzymała odpis wyroku z dnia 6 grudnia 2000 r. /SA/Sz 1334/99 wraz z uzasadnieniem, z treści którego dowiedziała się, że była należycie reprezentowana. Natomiast skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem wniosła w dniu 27 lutego 2004 r.
Ponadto trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący o fakcie ogłoszenia upadłości dowiedział się już w dniu 11 sierpnia 2000 r. bowiem brał czynny udział w tym postępowaniu wszczętym wnioskiem wierzycieli z dnia 31 stycznia 2000 r. a zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. w dniu 14 marca 2003 r., które to postanowienie uprawomocniło się w dniu 15 kwietnia 2003 r. Z tym też dniem ustała przeszkoda, na którą powołuje się skarżący.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż trzymiesięczny termin, o jakim stanowi art. 277 p.p.s.a jest terminem procesowym zawitym. Bieg tego terminu nie podlega przerwaniu ani też nie może być przywrócony. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie skargi.
Wobec tego, że podatnik przywiązywał znaczną wagę do kwestii postępowania upadłościowego należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego podmiot gospodarczy Stefan O. na skutek ogłoszenia upadłości utracił z mocy prawa zarząd i możliwość korzystania oraz rozporządzania swoim majątkiem. To syndyk obejmując majątek upadłego i zarządzając nim zgodnie z art. 90 Prawa upadłościowego działa za upadłego. Upadły nie traci przez ogłoszenie upadłości prawa własności swego majątku, nadal pozostaje podatnikiem. Jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i na nim ciąży obowiązek podatkowy. Natomiast do chwili zakończenia postępowania upadłościowego jako strona procesowa w postępowaniu podatkowym występuje syndyk.
W literaturze dotyczącej Prawa upadłościowego zwraca się uwagę, że założeniem tego prawa jest dalsze istnienie upadłego dłużnika. Zgodnie z art. 233 w związku z art. 221 Prawa upadłościowego, gdy postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie ukończone upadły odzyskuje swobodę rozporządzenia swoim majątkiem, syndyk zaś ma obowiązek wydać mu majątek, księgi i dokumenty. Oznacza to, iż podatnik z chwilą prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego odzyskuje zdolność procesową tj. w niniejszej sprawie od dnia 15 kwietnia 2003 r. Od tej daty należało liczyć trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wobec tego, że podatnik wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 27 lutego 2004 r. zasadnym było odrzucenie jej jako spóźnionej na podstawie art. 280 par. 1 p.p.s.a.
Skoro uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego jest oczywiste bezprzedmiotowe staje się badanie zasadności podstaw restytucyjnych czego domaga się autor skargi kasacyjnej.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.