Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 789/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę F. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 28 lipca 2011 r., w przedmiocie uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony.
Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku F. B. na podstawie wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. tytułów wykonawczych o numerach: SM6/2898/2010 oraz SM6/2900/10, podstawę wystawienia których stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 21 maja 2010 r., Nr [...], określająca F. B. zobowiązanie w podatku od towarów i usług.
W dniu 29 lipca 2010 r. zobowiązany złożył pismo zawierające zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, powołując się przy tym na art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Uzasadniając ten zarzut wskazał na fakt braku prawomocności decyzji wymiarowej leżącej u podstawy wystawionych tytułów wykonawczych, a to ze względu na odwołanie się od tej decyzji, które wniesione zostało w ustawowym terminie. W piśmie tym zakwestionował on jednocześnie stanowisko organu kontroli skarbowej w kwestii przekroczenia terminu do wniesienia tego odwołania. W załączeniu pełnomocnik przekazał organowi egzekucyjnemu kopię pisma złożonego w dniu 28 lipca 2010 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie dotyczącego zachowania terminu do złożenia odwołania.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r. wierzyciel, tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. W uzasadnieniu swego postanowienia wierzyciel wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w S. wydał w dniu 7 września 2010 r. postanowienie, którym stwierdził, że wniesienie odwołania od decyzji nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60, ze zm.; zwana dalej: O.p. Na postanowienie to podatnik złożył skargę do sądu administracyjnego, która wyrokiem o sygnaturze I SA/Sz 873/10 została oddalona. Od wyroku tego wniesiona została skarga kasacyjna.
Na postanowienie wierzyciela, uznające zarzuty egzekucyjne za nieuzasadnione, zobowiązany złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał postanowienie z dnia 2 czerwca 2011 r. utrzymujące zaskarżone postanowienie wierzyciela w mocy.
W dniu 21 czerwca 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie, którym jako organ egzekucyjny uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny pod-kreślił w uzasadnieniu swego postanowienia, iż brak jest podstaw do uznania zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu za uzasadniony, w szczególności w sytuacji, gdy termin do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji wymiarowej zbadany został zarówno przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, jak i przez organ sądowy.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz art. 18 i art. 34 § 5 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie orzekł o utrzymaniu w mocy wskazanego wyżej postanowienia. Organ odwoławczy podkreślił, że zarzut niedopuszczalności egzekucji podniesiono też w pismach z dnia 6.04.2011 r., 16.05.2011 r. i 13.06.2011 r., wskazując jednakże, iż w ramach tego zarzutu rozstrzygane mogą być również kwestie merytoryczne, a nie tylko formalne. Organ podkreślił, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w rozumieniu art. 33 pkt 6 u.p.e.a., oznacza jednakże, że w przypadku określonego obowiązku w ogóle nie powinna być wszczęta egzekucja administracyjna bądź też egzekucja może być niedopuszczalna wobec danej osoby korzystającej z immunitetu lub może być niedopuszczalna z innych formalnych przyczyn.
W art. 33 pkt 6 u.p.e.a. chodzi zatem o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 tej ustawy. Skoro należności z tytułu podatku od towarów i usług, dochodzone w spornym postępowaniu egzekucyjnym, mieszczą się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej zawartym w art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej i w związku z tym podlegają ściągnięciu w trybie przepisów tej ustawy, to w rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby na uznanie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za uzasadniony.
W skardze do Sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia w całości zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: - art. 7 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie podstawowej zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ze względu na prowadzenie egzekucji pomimo istnienia sporu co do skuteczności złożenia odwołania od decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2009 roku oraz art. 29 § 1 i art. 33 pkt 6 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowym przypadku egzekucja administracyjna była dopuszczalna mimo braku pewności co do ostateczności decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 16 grudnia 2009 roku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.
Powołując się na treść art. 162, art.220 § 1 i 2, art.228 § 1 pkt 2 O.p., Sąd uznał, że wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem ustawowego terminu spowodowało, iż niezależnie od odmiennego stanowiska strony w tym zakresie wydana decyzja uzyskała z mocy samego prawa walor ostateczności z upływem ostatniego dnia uchybionego terminu, co też zasadnym czyniło skierowanie jej do wykonania w drodze egzekucji administracyjnej, pomimo wszczętego przez stronę sporu sądowoadministracyjnego co do zasadności postanowienia organu odwoławczego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej interpretacji, a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z 29 § 1 i 33 pkt 6 u.p.e.a. w powiązaniu z art. 239a O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego drugiej instancji pomimo dokonania czynności egzekucyjnych w okolicznościach niedopuszczalności samej egzekucji;
- 2) art. 7 oraz 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady prowadzenia egzekucji w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, polegające na prowadzeniu egzekucji pomimo istnienia sporu pomiędzy Mocodawcą a organami podatkowymi co do skuteczności złożenia odwołania od decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej w Szczecinie z dnia 21 maja 2010 r.;
- 3) art. 141 § 4 oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez niedołożenie należytej staranności przy sporządzeniu uzasadnienia wyroku, niedokonanie pełnej analizy stanu prawnego, niewyjaśnienie prawidłowości zastosowania przez organy przepisów postępowania egzekucyjnego oraz niepełne rozważenie zarzutów i twierdzeń mocodawcy;
- 3) art.3 § 1 oraz § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji jego nieuchylenie pomimo błędnej wykładni art. 29 § 1 i 33 pkt 6 u.p.e.a. w powiązaniu z art. 239a O.p. oraz art. 7 oraz 8 K.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a także o zwrot poniesionych przez stronę kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Z rozpoznanej sprawy wynika, że egzekucyjne tytuły wykonawcze zostały w niej wystawione na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 21 V 2010 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 7 IX 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie stwierdził, że odwołanie (obecnie skarżącego) F. B. od wyżej wymienionej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć stronie skarżącej należy, że skarga na to postanowienie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 I 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 873/10. Skarga kasacyjna F. B. na ten wyrok została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 II 2012 r., sygn. akt I FSK 734/11. Z powyższego wynika w sposób pewny, jednoznaczny i prawomocnie "przesądzony", że odwołanie od decyzji, na podstawie której wystawione zostały egzekucyjne tytuły wykonawcze, wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania.
Unormowane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ma charakter deklaratoryjny. Uprawniony organ administracji stwierdza w nim posiadającą znaczenie prawne okoliczność faktyczną uchybienia przewidzianego przez Ordynację podatkową terminu do wniesienia odwołania. Decyzja, od której odwołanie nie zostało skutecznie prawnie wniesione, to znaczy wniesiono je z przekroczeniem ustawowego terminu zaskarżenia, jest ostateczne i może stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez wydawania postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z tych powodów, a w szczególności w świetle powołanego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 734/11, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej ocenić należało jako (oczywiście) niezasadne.
W sprawie nie doszło do naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.