Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 134/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 4 grudnia 2006 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 7 lutego 2007 r. przewodniczący wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez złożenie pełnomocnictwa procesowego upoważniającego go do działania w imieniu strony, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na wspomniane wezwanie pełnomocnik przedłożył umocowanie, z którego treści wynika zdaniem Sądu, że pełnomocnik został ustanowiony w sprawie z dniem 16 lutego 2007 r. Dopiero więc od tej daty pełnomocnik skarżącego był umocowany do występowania w imieniu strony.
W związku z powyższym pełnomocnik nie uzupełnił, zdaniem Sądu, wskazanego wyżej braku formalnego skargi. Nie przedłożył bowiem pełnomocnictwa dającego upoważnienie do złożenia skargi. Tę bowiem wniesiono przed datą ustanowienia pełnomocnika, t.j. w dniu 4 stycznia 2007 r. Złożenie pełnomocnictwa, które swą treścią nie obejmuje okresu, podczas którego dokonano czynności procesowej, skutkuje stwierdzeniem, iż brak formalny w postaci niedołączenia pełnomocnictwa nie został uzupełniony. Na poparcie tego poglądu powołano poglądy doktryny i judykatury.
Mając powyższe na względzie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od omówionego wyżej postanowienia strona zarzuciła naruszenie art. 106 § 3 P.p.s.a. i wniosła o uchylenie tego postanowienia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi wojewódzkiemu, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W motywach środka odwoławczego podniesiono, że widniejąca na przedłożonym pełnomocnictwie data (16 lutego 2007 r.) jest jedynie datą sporządzenia dokumentu (wystawienia) pełnomocnictwa, nie jest natomiast faktyczną datą jego udzielenia. Przedstawiony Sądowi dokument stanowi tylko potwierdzenie wcześniejszego udzielenia pełnomocnictwa występującemu w imieniu skarżącego pełnomocnikowi. Według strony, Sąd wojewódzki powinien był przeprowadzić dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (korespondencja skarżącego i jego pełnomocnika, dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), z których wynika wcześniejsze umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony (w szczególności upoważnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w zakresie niniejszej sprawy podatkowej) lub ewentualnie zwrócić się o stosowne wyjaśnienie odnośnie do zakresu czasowego przedłożonego pełnomocnictwa. Niedokonanie tych czynności skutkowało naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pełnomocnik skarżącego wnosiła jak w skardze kasacyjnej, natomiast pełnomocnik organu wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Powołany przez stronę zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 106 § 3 P.p.s.a. nie pozwala na merytoryczną polemikę z argumentacją środka odwoławczego w zakresie przyczyn odrzucenia skargi strony przez Sąd wojewódzki (t.j. odnośnie do tezy Sądu, iż przedłożone przez pełnomocnika umocowanie nie upoważniało go do złożenia skargi w imieniu skarżącego).
Należy mieć bowiem na uwadze, że przepis ten nie był, ani też nie mógł być przez Sąd pierwszej instancji stosowany.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w cytowanym przepisie, dotyczy etapu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, nie zaś czynności związanych z badaniem wymogów formalnych pism procesowych. Postępowanie uregulowane w art. 106 § 3 P.p.s.a. ma więc umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., s. 254 i s. 257). Nie odnosi się ono natomiast do tych czynności procesowych, które poprzedzają rozpoznanie sprawy co do istoty.
O takim rozumieniu wskazanego unormowania świadczy przede wszystkim jego wykładnia systemowa.
Należy bowiem mieć na uwadze, że poprzedzające interpretowaną jednostkę redakcyjną paragrafy art. 106 P.p.s.a. (§ 1 i § 2) nawiązują jednoznacznie do postępowania sądu administracyjnego na rozprawie (pierwszy z nich odnosi się do składanego na rozprawie sprawozdania o stanie sprawy, zaś drugi do wystąpień stron).
Nie sposób też pominąć treści art. 113 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne. Przepis ten przewiduje jedyne odstępstwo od zasady (a contrario), iż uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzane jest na rozprawie.
Ponadto art. 106 P.p.s.a. znajduje się w rozdziale siódmym (działu III) ustawy procesowej, zatytułowanym "Posiedzenia sądowe", a nie w poprzedzających go rozdziałach (w tym pierwszym i drugim, dotyczących pism w postępowaniu sądowym oraz skargi).
Wskazane argumenty przemawiają za wykluczeniem możliwości zastosowania art. 106 § 3 P.p.s.a. w innym zakresie, aniżeli w odniesieniu do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu zawisłego przez sądem administracyjnym.
Nietrafne jest zatem powoływanie zarzutu naruszenia tego przepisu w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednakże naruszenia tego przepisu strona nie zarzuciła w skardze kasacyjnej, toteż nie sposób oceniać zasadność jej twierdzeń, podważających tezę Sądu wojewódzkiego, iż nie uzupełniła ona braków formalnych skargi (t.j. spełniła przesłankę skutkującą odrzuceniem skargi w rozumieniu wskazanego ostatnio przepisu).
Pamiętać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami środka odwoławczego (zarzutami i wnioskami) w myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Sąd odwoławczy nie może zatem poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, oznaczałoby to bowiem niedopuszczalne w tym zakresie działanie z urzędu (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15). Z urzędu brane są pod uwagę wyłącznie przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2, w niniejszej sprawie nie występujące.
Z tych względów Sąd kasacyjny postanowił o oddaleniu niniejszej skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Wniosku organu odnośnie do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego nie uwzględniono z uwagi na to, że ustawa procesowa (P.p.s.a.) nie przewiduje takiej możliwości w przypadku zaskarżenia kończącego postępowanie w sprawie postanowienia sądu administracyjnego pierwszej instancji (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).