Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 603/07, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 18 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2007 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Burmistrz Miasta R. decyzją z 7 lutego 2007 r., dokonał A. W. i H. W. wymiaru podatku od nieruchomości na 2007 r. Wymiaru dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w R. W odwołaniu H. W. zarzucił organowi podatkowemu nie dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i naruszenie zasady równości wobec prawa, o jakiej mowa w art. 32 pkt 1 Konstytucji RP. Wnosił o dokonanie podziału nieruchomości na dwie równe części, zgodnie z zapisem w księdze wieczystej nr Kw. [...] oraz ustalenie wymiaru podatku od tej nieruchomości w części jemu przypadającej jak od "pozostałych budynków i gruntów", a nie od "budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej", którą to działalność prowadzi jedynie A. W. Argumentował, że przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana pod działalność gospodarczą jedynie w części należącej do jego byłej żony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdziło, że opodatkowanie podatkiem od nieruchomości związane jest ściśle z prawem własności nieruchomości, gdyż przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) stanowi, iż podatnikami podatku od nieruchomości są miedzy innymi osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych.
Przytaczając art. 6 ust. 1 tej ustawy (obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku) organ odwoławczy zauważył, że obowiązek podatkowy w podatku od przedmiotowej nieruchomości powstał wobec A. W. w dniu 1 stycznia 2006 r. Z dniem 9 grudnia 2005 r. dokonano ostatecznej zmiany w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, z uwagi na prawomocne postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim I Wydział Cywilny z dnia 21 marca 2005 r. sygn. akt I N 163/03 wydanym w sprawie o podział majątku wspólnego małżonków H. W. i A. W., w którym ustalono, że w skład majątku wspólnego małżonków wchodzi miedzy innymi nieruchomość położona w R. przy ul. C. [...], oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,1593 ha. W księdze wpisano, że prawo własności z udziałami po 1/2 tych gruntów oznaczonych w operatach ewidencyjnych symbolem Ba (tereny przemysłowe), zabudowanych budynkiem o powierzchni zabudowy 506 m2., którego funkcje wg klasyfikacji środków trwałych (KŚT) oznaczono jako budynki niemieszkalne handlowo-usługowe (KŚT103) przysługuje A. W. i H. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, że podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla danej miejscowości, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, która jest jednolitym dla kraju systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym również w postępowaniach podatkowych, a rodzaj świadczenia zależy od sklasyfikowania nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków.
Wywodziło, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych różnicuje stawki podatku od nieruchomości od gruntów i budynków w zależności od ich rodzaju, a na stronie ciąży obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu wg ustalonego wzoru – art. 6 ust. 6 tej ustawy. Wykaz nieruchomości jest jednym z dowodów w sprawie.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość zajęta jest w części na prowadzenie działalności gospodarczej przez A. W. Na potrzeby prowadzonej działalności wykorzystywane są budynki o powierzchni 445 m2 oraz grunty o powierzchni 1087 m2, pozostałe grunty stanowią 506 m2. Ustaleń tych podatnik nie kwestionował w odwołaniu.
Organ odwoławczy wskazał, że sam fakt zgłoszenia przez jednego ze współwłaścicieli prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej powoduje, że podlega ona opodatkowaniu wg stawek przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, albowiem uwzględnić należy przepis art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Solidarność w zapłacie podatku, oznacza natomiast, że zobowiązanie podatkowe współwłaścicieli nieruchomości jest wspólne i wszyscy pozostają zobowiązani tak długo, jak długo nie nastąpi zupełne uregulowanie należności podatkowych. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 k.c. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej). Rozliczenie zaś pomiędzy wspólnikami następuje poza organem podatkowym i pozostaje bez wpływu na podmiot i przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości.
W skardze na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. W., wniósł o jej uchylenie w części podtrzymującej rozstrzygnięcie organu podatkowego co do ustalenia skarżącemu wymiaru podatku od nieruchomości na 2007 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Domagał się również wystawienia dla niego nowej decyzji dotyczącej przedmiotowego zobowiązania podatkowego zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy informacją w sprawie podatku od tej nieruchomości na 2007 r. złożoną na urzędowym formularzu IN-l w Urzędzie Miasta w R. w dniu 7 grudnia 2006 r. W uzasadnieniu skargi podtrzymał w pełni zarzuty odwołania i argumentację w nim zawartą, podkreślając, że A. W. jest dla niego osobą obcą, gdyż wspólność ustawowa małżeńska została zniesiona z dniem 24 stycznia 2003 r., a w 2006 r. zakończona została sprawa rozwodowa. Wywodził, że w tej sytuacji nieporozumieniem jest pominięcie złożonej przez niego informacji w sprawie podatku od przedmiotowej nieruchomości na 2007 r. w sytuacji, gdy oczywistym dla wszystkich jest, że wielkość nieruchomości do opodatkowania podatkiem w wysokości takiej jak od budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest wielkością zmienną i tak też postępuje organ podatkowy w stosunku do innych właścicieli nieruchomości.
Stosowanie wobec Skarżącego innych zasad narusza art. 32 pkt 1 i pkt 2 Konstytucji RP. Nie zgodził się też z argumentacją organów podatkowych, że rodzaj świadczenia zależy od sklasyfikowania nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, gdyż wszystkie nieruchomości i cały teren przy ul. C. [...] w R. sklasyfikowany jest tak samo, a jednak podatki dla poszczególnych właścicieli nieruchomości są zróżnicowane i ani stan techniczny, ani przeznaczenie tych nieruchomości nie są przyczyną tego zróżnicowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przedstawiając chronologiczny przebieg zdarzeń w przedmiocie opodatkowania spornej nieruchomości nie podzieliło zarzutów skargi i wnosząc o jej oddalenie podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, rozpatrując wniosek H. W. o przyznanie prawa pomocy, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że w przedmiotowej sprawie w zaistniałym stanie faktycznym w oparciu o mające zastosowanie do niego przepisy prawa, konstytucyjna zasada równości została naruszona.
Organy podatkowe podejmując rozstrzygnięcia w sprawie prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Dokonały prawidłowej subsumcji zaistniałego w sprawie stanu faktycznego do właściwej normy prawnej, a w toczącym się postępowaniu realizowały zasadę prawdy obiektywnej podejmując wszelkie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ich aktywność wyrażała się w zebraniu i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów.
Poza sporem pozostawało, iż H. W. i A. W. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim I Wydział Cywilny z dnia 21 marca 2005 r. sygn. I N 163/03 są współwłaścicielami nieruchomości położonej w R. przy ul. C. [...] (działki nr [...] i nr [...] – Księga Wieczysta nr [...]).
Nie było też kwestią sporną, że oboje są właścicielami wymienionej nieruchomości po 1/2 oraz, że tylko na części nieruchomości A. W. prowadzi działalność gospodarczą. Z ewidencji gruntów i budynków (kserokopia zawiadomienia o zmianach z dnia 17 stycznia 2006 r. – k. 1 akt podatkowych wraz z załącznikiem do zawiadomienia w postaci wykazu dokonanych zmian w danych rejestru gruntów) wynika także, że grunt, którego sprawa dotyczy, oznaczony został symbolem Ba – co oznacza tereny przemysłowe, a budynki – określone zostały jako niemieszkalne handlowo-usługowe (według klasyfikacji środków trwałych).
Kwestią sporną pomiędzy organami podatkowymi a skarżącym było, czy H. W. nie prowadzący na terenie nieruchomości działalności gospodarczej od 2004 r. (a zatem nie wykorzystujący gruntu i budynków na nim się znajdujących do celów działalności gospodarczej) – zobowiązany jest do zapłaty podatku od nieruchomości według stawek przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, czy też, jako osoba nie prowadząca takiej działalności powinien płacić podatek w wysokości ustalonej dla pozostałych budynków.
Krąg podatników podatku od nieruchomości wyznacza art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm.).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy – podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące miedzy innymi: 1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3. użytkownikami wieczystymi gruntów (...). Jeżeli zaś nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem nie mającym w sprawie zastosowania (ust. 4).
Brzmienie przepisu art. 3 ust. 4 ww. ustawy jednoznacznie wskazuje, iż obowiązek podatkowy w przypadku obiektu stanowiącego współwłasność obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Istota zaś solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, a zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Organ podatkowy wymierza zatem podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednym nakazie płatniczym, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli (wyrok z dnia 31 sierpnia 2005 r. III SA/Wa 648/05, LEX nr 179020). Skoro zatem zobowiązanie podatkowe współwłaścicieli jest wspólne, to fakt, że skarżący nie prowadzi działalności w budynku, którego jest współwłaścicielem, jest bez znaczenia.
W rozpatrywanej sprawie występuje właśnie sytuacja, gdy działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości prowadzi jedynie A. W. W tej sytuacji, jak wyjaśniono wyżej, jeżeli choćby jeden ze współwłaścicieli, będący przedsiębiorcą, wykorzystuje nieruchomość do celów prowadzenia działalności gospodarczej, wówczas opodatkowanie podatkiem od nieruchomości następuje według stawek przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, także w sytuacji, gdy drugi współwłaściciel działalności gospodarczej nie prowadzi.
Zgodzić się też należy z argumentacją organów podatkowych, iż z uwagi na treść art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne o kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), który stanowi, iż podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, to podstawę zastosowania stawki podatku do nieruchomości wobec gruntów i budynków jest stan prawny tych gruntów i budynków, wynikający z ewidencji, o której mowa w art. 21 ustawy powołanej wyżej ustawy. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (wyrok WSA z 28 października 2004 r., sygn. akt III SA 3016/03, LEX nr 171496).
Wobec powyższego uznać należało, że jeżeli grunt oznaczony został w operatach ewidencyjnych jako "Ba" – tereny przemysłowe, to organ podatkowy nie mógł opodatkować spornej nieruchomości według stawek przewidzianych dla "pozostałych budynków i gruntów", czyniąc zadość żądaniom skarżącego, zwłaszcza że nieruchomość, stanowiąca współwłasność skarżącego, faktycznie była wykorzystywana zgodnie z zaklasyfikowaniem jej w ewidencji przez jednego ze współwłaścicieli, czego skarżący w sprawie nie kwestionował.
Sąd zgodził się z organem podatkowym, że rozliczenia wzajemne A. W. i H. W. pozostają bez wpływu na podmiot i przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku H. W. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz o przyznanie kosztów procesu w tym kosztów pomocy prawnej według norm przepisanych.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), a zwłaszcza przepisu art. 3 ust. 4 ustawy w ten sposób, iż dokonano błędnej interpretacji tegoż przepisu i uznano, że w przypadku współwłasności nieruchomości w częściach ułamkowych dla wymiaru podatku bez znaczenia jest fakt, iż jeden ze współwłaścicieli na zajmowanej przez niego części nie prowadzi działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wymiar podatku powinien zostać ustalony w oparciu o wykorzystywanie powierzchni budynku na prowadzoną działalność gospodarczą. Przedmiotem opodatkowania może być również część budynku.
W niniejszej sprawie ustalono jednoznacznie, iż tylko część budynku jest wykorzystywana pod działalność gospodarczą.
Powyższe twierdzenie znalazło odzwierciedlenie w złożonej przez skarżącego informacji na druku urzędowym IN-1 w dniu 7 grudnia 2006 r.
Organ podatkowy w przypadku podjęcia wątpliwości, co do zgodności ze stanem faktycznym złożonej informacji mającej bezpośredni wpływ na wymiar podatku powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, które doprowadziłoby do uwzględnienia postulatów Skarżącego.
Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 6 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy osoby fizyczne zobowiązane są do poinformowania organu podatkowego o faktach uzasadniających zmianę wymiaru podatku w odpowiednim terminie. Ten obowiązek został przez skarżącego spełniony.
Mając powyższe na uwadze wniosek o uchylenie wyroku WSA w Lublinie jest w pełni uzasadniony.
Ustosunkowując się do skargi kasacyjnej uczestniczka postępowania – A. W. – współwłaścicielka nieruchomości, wskazując na bezzasadność skargi wyjaśniła, że w istocie w roku podatkowym skarżący mimo wyrejestrowania działalności gospodarczej nadal użytkował budynek w celach zarobkowych.
W piśmie procesowym z 11 marca 2009 r. poinformowała, że 9 czerwca 2008 r. zakończyła się – ugodą – w Sądzie Rejonowym w Radzyniu Podlaskim sprawa o podział majątku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Powyższe oznacza związanie sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz jego zakresem. Kontrola instancyjna Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na treść art. 183 § 1 p.p.s.a. ogranicza się jedynie do badania wskazanych w środku odwoławczym kwestii spornych. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie niniejszej Sąd doszedł do wniosku, że skarga ta nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
Skarga kasacyjna w sprawie niniejszej oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez jego błędną wykładnię. Konsekwencją braku zarzutów o charakterze procesowym jest przyjęcie jako wiążącego stanu sprawy stanowiącego podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe i przyjętych przez sąd I instancji wynika, że skarżący jest wraz z byłą żoną współwłaścicielem w 1/2 zabudowanej nieruchomości położonej w R. przy ul. C. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów symbolem "Ba" jako teren przemysłowy, na której jego była żona w roku 2006, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie, prowadziła działalność gospodarczą i w złożonej dla celów podatkowych informacji wskazała, iż na działalność gospodarczą zajęte były grunty o powierzchni 1.087 m2 oraz 445 m2 powierzchni użytkowej budynku.
W ocenie skarżącego błędna wykładnia art. 3 ust. 4 u.p.o.l. dokonana przez Sąd I instancji polegała na uznaniu, że w przypadku współwłasności nieruchomości w częściach ułamkowych dla wymiaru podatku bez znaczenia jest fakt, iż jeden ze współwłaścicieli na zajmowanej przez niego części nie prowadzi działalności gospodarczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut jest nietrafny
Istota sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w świetle przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opatach lokalnych dopuszczalnym jest oddzielne opodatkowanie współwłaścicieli nieruchomości i zróżnicowanie ich obowiązku podatkowego związanego ze stanowiącą ich współwłasność nieruchomością. Negatywna odpowiedź na tak postawione pytanie zawarta zarówno w decyzjach organów podatkowych, jak i w zaskarżonym wyroku, nie budzi wątpliwości i nie może być uznana za naruszenie powołanego w skardze przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przepis art. 3 u.p.o.l. reguluje zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, określając podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, którymi są w szczególności osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1). Jeżeli jednak przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości – stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 u.p.o.l. ciąży na posiadaczu samoistnym. Jak z powyższego wynika podatnikiem podatku od nieruchomości jest jej właściciel, chyba że przedmiot opodatkowania znajduje się we władaniu posiadacza samoistnego. Zgodnie z przepisem art. 3 ustęp 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5.
W przedmiotowej sprawie opodatkowana nieruchomość jest przedmiotem współwłasności i znajduje się we władaniu współwłaścicieli. Stosunek współwłasności wyklucza możliwość zastosowania art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli współwłaściciele są jednocześnie współposiadaczami faktycznie władającymi rzeczą. Tego typu sytuacja wyczerpuje bowiem dyspozycję art. 3 ust. 4 u.p.o.l., zgodnie z którym nieruchomość będąca przedmiotem współwłasności stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Ustanowienie solidarnego obowiązku zapłaty podatku oznacza, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do uiszczenia całej kwoty należności podatkowej, a zapłata dokonana przez jednego bądź kilku ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z obowiązku zapłaty (por. art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego oraz L. Etel, Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, Wyd.
Prawn. C.H. Beck Warszawa 2005, s. 185). Charakter odpowiedzialności jest w danym przypadku uniezależniony od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Wobec powyższego podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż to nie on lecz jego była żona na użytkowanej przez nią części wspólnej nieruchomości prowadzi działalność gospodarczą pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy jak długo przedmiotowa nieruchomość pozostaje przedmiotem współwłasności skarżącego oraz jego byłej żony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego decydujące znaczenie dla przyjęcia opisanych reguł opodatkowania współwłaścicieli należy przypisać istocie prawa współwłasności, która wyraża się w tym, że własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.), a każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania całej rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Podnoszone przez skarżącego okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowań prawa podatkowego. W doktrynie podkreśla się, że nawet prawomocne postanowienie sądu o podziale nieruchomości do korzystania (quo ad usum) nie uprawnia organu podatkowego do dokonania wymiaru podatku osobno dla każdego ze współwłaścicieli, także wówczas, gdy na wydzielonej części nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza (por. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe.
Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2003, s. 146-147). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie sygn. akt II FSK 1748/06 (opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 307625, "Rzeczpospolitej" 2007/11/261), zgodnie z którym do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od, wyrażonej w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości współwłaścicieli władających nieruchomością.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości jest skarżący oraz jego była żona. W ewidencji gruntów sporna nieruchomość opatrzona została symbolem "Ba" oznaczającym tereny przemysłowe, znajdujący się na nieruchomości budynek figuruje w klasyfikacji środków trwałych jako niemieszkalny, handlowo-usługowy. Zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ewidencja gruntów ma niewątpliwie walor "dokumentu urzędowego", a zatem dane w niej zawarte powinny stanowić podstawę do wymierzania podatku od nieruchomości. Żądanie skarżącego wydania oddzielnej decyzji jedynie w stosunku do niego pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. oraz art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja wydana przez organ podatkowy musi stanowić rozstrzygnięcie całej sprawy zawisłej przed tym organem.
Organ podatkowy prawidłowo na podstawie informacji udzielonych przez byłą żonę skarżącego określił więc podatek współwłaścicielom w kwocie ogólnej w jednej decyzji, gdyż nie był upoważniony do wydania decyzji częściowych (oddzielnie dla skarżącego i jego byłej żony) w sprawie podatku od nieruchomości w przypadku gdy jest ona przedmiotem współwłasności (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa..., s. 663).
Wzajemne relacje współwłaścicieli oraz ewentualne spory między nimi co do zakresu lub sposobu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Konflikty pojawiające się w stosunkach między współwłaścicielami należą do materii prawa cywilnego i nie mogą rodzić konsekwencji na gruncie podatku od nieruchomości, z uwagi na jednoznaczną treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zasądzając na rzecz pełnomocnika z urzędu należne minimalne wynagrodzenie zgodnie z §14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ i §15 w związku z § 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).