Uzasadnienie
1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) o rozstrzygnięcie sporu ze Starostą B. o właściwość do rozpatrzenia zażalenia z 21 września 2009 r. J. L., na stanowisko wierzyciela G. w P. wyrażone w piśmie z 1 września 2009 r.
2. W uzasadnieniu wystąpienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z 5 stycznia 2009 r. Nr [...], wystawionego przez wierzyciela obejmującego należności z tytułu konserwacji urządzeń melioracyjnych za lata 2000-2008, który został doręczony 27 stycznia 2009 r., a od którego pismem z 30 stycznia 2009 r. zobowiązany wniósł zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwrócił się do wierzyciela, w sprawie uzyskania na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej u.p.e.a.) jego stanowiska w zakresie złożonych przez zobowiązanego zarzutów. G. w P. uznała zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Zobowiązany wniósł zażalenie na stanowisko wierzyciela, które pismem z 30 września 2009 r. organ egzekucyjny przekazał do Starosty B. celem załatwienia zgodnie z właściwością.
Postanowieniem z 12 października 2009 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa, Starosta B. uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania zażalenia zobowiązanego na stanowisko wierzyciela, w sprawie wniesionych zarzutów do postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. Zdaniem wnioskującego właściwość rzeczową organu winno się ustalić na podstawie reguł określonych w art. 127 § 2 w zw. z art. 17 i 20 kpa. Trzeba mieć przy tym na uwadze przepis art. 178 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm., dalej prawo wodne) jako normę prawną, która uzasadnia stanowisko, iż jest to organ odwoławczy, o którym mowa w art. 127 § 2 kpa. Wnioskujący powołując się na z art. 178 prawa wodnego wskazał, iż nadzór i kontrole nad działalnością spółki wodnej sprawuje starosta a w przypadku związków spółek wodnych marszałkowie województw.
W opinii wnioskującego, nadzór starosty nie ogranicza się jedynie do badania zgodności z prawem podjętych przez organy spółki uchwał, o czym stanowi art. 179 prawa wodnego, lecz na mocy art. 178 wspomnianej ustawy dotyczy bieżącej kontroli działalności spółek wodnych również pod kątem zgodności ich działania z przepisami prawa.
Zdaniem wnioskującego w ramach sprawowanego nadzoru starosta wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały może wstrzymać jej wykonanie. W tym stanie rzeczy w oparciu o treść art. 17 kpa i art. 178 prawa wodnego, organem właściwym do rozstrzygnięcia zażalenia zobowiązanego jest Starosta B. Natomiast zgodnie z art. 23 § 4 u.p.e.a., organy sprawujące nadzór - w tym dyrektorzy izb skarbowych są organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne.
3. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta B. wniósł o nieuwzględnienie wniosku oraz wskazał, iż przepisy prawa wodnego nie zawierają żadnych kompetencji wskazujących na starostę jako organ właściwy do rozpatrzenia ewentualnych zażaleń w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez spółki wodne. Brak trybu i zasad przeprowadzania kontroli w siedzibie spółki lub żądania od niej innych dokumentów niż wskazane w ustawie oznacza, że kontrola taka nie jest dopuszczalna. Powyższe nie uchybia uprawnieniu starosty i innych organów administracji wodnej do kontrolowania spółek wodnych w zakresie przestrzegania prawa wodnego, jeżeli spółki te wykonują działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego lub korzystają z wód w zakresie określonym w art. 156 prawa wodnego i uprawnieniu starosty, jako organu ochrony środowiska, do prowadzenia kontroli spółki, we wspomnianym wyżej zakresie przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska. Uprawnienia nadzorcze starosty ograniczone są wyłącznie do uchwał podejmowanych przez organy spółki. Ponadto spółka wodna jest spółką prawa administracyjnego (Jan Szachułowicz - Nowe Prawo wodne z komentarzem wyd. Lexis Nexis Warszawa 2003 r.), zatem na wszelkie zaległe składki spółka wodna powinna wystawić tytuł egzekucyjny w ramach należności publiczno prawnych (urząd skarbowy) lub cywilno prawnych (sąd) - art. 170 pkt. 5 prawa wodnego.
Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje
4. Wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w W. czyni zadość wymogom formalnym jakie powinien spełniać wniosek wszczynający postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 63 w zw. z art. 64 § 1 i § 2 p.p.s.a. Jednocześnie wniosek ten, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., wszczął spór kompetencyjny między Dyrektorem Izby Skarbowej w W. a Starostą B. o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia na stanowisko wierzyciela – G. w P. – wyrażone w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.
Z niebudzących ustaleń faktycznych wynika, że na podstawie tytułu wykonawczego z 5 stycznia 2009 r. Nr [...] (doręczonego zobowiązanemu 27 stycznia 2009 r.), wystawionego przez G. w P., obejmującego należności z tytułu konserwacji urządzeń melioracyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne. Ponieważ w toku tego postępowania zobowiązany wniósł zarzuty, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – G. w P. o zajęcie stanowiska wobec zarzutów. Po zajęciu stanowiska przez wierzyciela zobowiązany, zgodnie z pouczeniem naczelnika urzędu skarbowego, wniósł zażalenie do Starosty B., który uznał się niewłaściwy i przekazał zażalenie do rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej w W., który wystąpił z przedmiotowym wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, ponieważ przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują kwestii związanych z ustaleniem właściwości rzeczowej organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia na stanowisko G. w P., należy się odwołać do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 4 i art. 20 k.p.a., a także właściwych przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z art. 164 ust. 1 prawa wodnego spółki wodne są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne w celu zaspokojenia wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami.
Organami spółki wodnej na podstawie art. 172 ust. 1 prawa wodnego są: walne zgromadzenie, zarząd i komisja rewizyjna.
Nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje starosta. Zakres tego nadzoru uregulowany został w art. 178 – art. 180 prawa wodnego.
Ponieważ w stosunku do spółki wodnej brak jest organów wyższego stopnia, zgodnie z art. 17 pkt 4 k.p.a. organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego jest organ państwowy sprawujący nadzór na jej działalnością.
Starosta, zgodnie z art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., jest organem jednostki samorządu terytorialnego, któremu przyznana została kompetencja ogólna do orzekania w trybie postępowania administracyjnego.
Wykładnia systemowa wskazanych wyżej przepisów pozwala przyjąć, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia, na stanowisko wierzyciela – spółki wodnej – w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, jest starosta (por także wyrok WSA w Lublinie z 28 maja 2008 r., II SA/Lu 187/08, niepubl.).
Okoliczność podnoszona w odpowiedzi na wniosek, że na podstawie art. 170 pkt 5 prawa wodnego na wszelkie zaległe składki spółka wodna powinna wstawić tytuł egzekucyjny w ramach należności publiczno prawnych, powyższej konstatacji nie zmienia. Wprost przeciwnie, jest ona zgodna z przyjętym trybem postępowania. Właściwym bowiem w ramach prowadzonej egzekucji jest naczelnik urzędu skarbowego. Natomiast organem właściwym, tylko w odniesieniu do stanowiska wierzyciela – spółki wodnej, jest starosta.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.