Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2012 r. Starosta Powiatu Rzeszowskiego, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Powiatu Rzeszowskiego a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie przez wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako organu właściwego rzeczowo i miejscowo do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego przez Starostę tytułu wykonawczego, dotyczącego należności z tytułu wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie nr 14/2012 dotyczący należności wynikającej z przepisów ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych udzielonych osobom, które utraciły pracę (Dz. U.z 2009 r.nr 115, poz. 964 ze zm.) wobec zobowiązanej M. W. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, wskazując na art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r. oraz art. 19 § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a." uznał właściwość Starosty Powiatu Rzeszowskiego w zakresie prowadzenia egzekucji na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, treść art. 19 § 8 u.p.e.a. wskazuje na wyłączną właściwość rzeczową Starosty do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Starosta nie podzielił stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego. Powołując się na art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r., zwrócił uwagę, że ustawodawca posługuje się stwierdzeniem, iż egzekucję należności prowadzi starosta, a nie że jest on organem egzekucyjnym. Dalej wskazuje, że stosownie do art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 19 K.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Brak właściwości organu powoduje niemożliwość prowadzenia przez organ postępowania egzekucyjnego. Dla ustalenia administracyjnego organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia w trybie egzekucji należności pieniężnych decydujące znaczenie mają przepisy regulujące właściwość rzeczową i miejscową.
Właściwość rzeczowa organów została uregulowana w art. 19 u.p.e.a. Art. 19 § 1 tej ustawy stanowi, że "z zastrzeżeniem § 2-8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych...".
Nie ulega więc wątpliwości, że w świetle art. 19 § 1 u.p.e.a. organem uprawnionym do stosowania w całości lub części określonych w tej ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym (vide też art. 1a pkt 7 u.p.e.a.) jest – co do zasady – naczelnik urzędu skarbowego.
Wyjątek od powyższej zasady został uregulowany m.in. w § 8 art. 19, zgodnie z którym organem egzekucyjnym e egzekucji administracyjnej może być inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami. W rozpoznawanym przypadku chodzi o ustawę z dnia 19 czerwca 2009 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych udzielonych osobom, które utraciły pracę (Dz. U.z 2009 r.nr 115, poz. 964 ze zm.)
Analiza przepisu art. 19 § 1 i § 8 u.p.e.a. pozwala na stwierdzenie, że co do zasady uprawnionym do prowadzenia egzekucji i stosowania wszystkich środków egzekucyjnych jest naczelnik urzędu skarbowego, chyba że uprawnionym do prowadzenia egzekucji jest inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami.
Uprawnienie to dotyczy należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i poboru jest właściwy ten organ. Oznacza to, że samorządowy organ egzekucyjny uprawniony jest do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wyłącznie "własnych wierzytelności", czyli co do których orzeka o ich wysokości i dla których poboru jest właściwy.
W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że organem uprawnionym do określenia i pobierania należności pieniężnych z tytułu pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych udzielonych osobom, które utraciły pracę jest Starosta Powiatu Rzeszowskiego – na podstawie art. 17 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r., a to oznacza, że jest on organem właściwym rzeczowo w zakresie przedmiotowych należności pieniężnych.
Właściwości tej nie mogą wyłączyć przepisy dotyczące właściwości miejscowej, w tym w szczególności, przepis art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a., przede wszystkim dlatego, że ustalenie (wybór) właściwego miejscowo organu następuje spośród organów w ramach tej samej właściwości rzeczowej. Nie mogą jej również wyłączyć trudności "techniczne" czy też względy ekonomiki postępowania egzekucyjnego ("przyspieszenie postępowania egzekucyjnego oraz zmniejszenie jego kosztów") wobec jasnej i jednoznacznej regulacji wynikającej z art. 19 § 8 u.p.e.a, na mocy którego nastąpiło przekazanie właściwości do egzekucji przedmiotowych należności na rzecz Starosty Powiatu Rzeszowskiego.
Nie sposób zgodzić się z argumentacją Starosty, że skoro ustawodawca w art. 17 ust. 2 ustawy o pomocy państwa stanowi tylko o tym, że egzekucję należności ze wskazanego tytułu prowadzi starosta, to nie oznacza to, że jest on organem egzekucyjnym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istota egzekucji sprowadza się bowiem do zastosowania przez powołane do tego organy egzekucyjne przewidzianych prawem środków przymusu w celu uzyskania należnego wierzycielowi świadczenia ustalonego w odpowiednim akcie (tytule wykonawczym). Skoro zatem starosta uprawniony został - na art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 19 czerwca 2009 r. - do egzekwowania należności, a więc podejmowania czynności egzekucyjnych, to tym samym uzyskał on przymiot organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 19 § 8 u.p.e.a.
Z przedstawionych wyżej względów, podzielając ugruntowane stanowisko wyrażone w orzecznictwie Izby Finansowej i Gospodarczej Naczelnego Sąd Administracyjnego (postanowienia z 1 lutego 2013 r., II GW 18/12; II GW 19/12, II GW 22/12 oraz postanowienie z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FW 2/08, postanowienie NSA z 22 września 2011 r., sygn. akt II FW 3/11, postanowienie NSA z 17 listopada 2011 r., sygn. akt II FW 4/11) Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. rozstrzygnął omawiany spór kompetencyjny, wskazując Starostę Powiatu Rzeszowskiego jako organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego.