Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 lipca 2014 r. Międzygminny Związek Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr" z siedzibą w Krośnie Odrzańskim – nazywany dalej także "Związkiem", na podstawie art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Zdaniem wnioskodawcy, organem właściwym w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Związek w 2014 r. wobec dłużników zamieszkałych na terenie Gminy Krosno Odrzańskie, jest Burmistrz Krosna Odrzańskiego.
W uzasadnieniu wniosku Związek wskazał, że Burmistrz Krosna Odrzańskiego zwrócił wspomniane tytuły wykonawcze, uznając, iż w świetle art. 6r ust. 1b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 z późn. zm.) nie jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji.
Związek natomiast stoi na stanowisku, że zgodnie z powyższym przepisem jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji, w tym do stosowania wszelkich środków egzekucyjnych z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, ale jedynie w stosunku do dłużników zamieszkałych na terenie gminy wchodzącej w skład Związku. Tymczasem z treści art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", wynika, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Wobec tego organem właściwym do podjęcia czynności egzekucyjnych w stosunku do zobowiązanego, zamieszkałego na terenie Gminy Krosno Odrzańskie, jest Burmistrz Krosna Odrzańskiego.
W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Krosna Odrzańskiego wniósł o wskazanie Związku jako organu właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnymi od mieszkańców Gminy Krosno Odrzańskie. W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. zadanie własne Gminy Krosno Odrzańskie z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi było realizowane przez Związek. Tym samym, zgodnie z art. 6r ust. 1b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, organem właściwym do prowadzenia egzekucji w odniesieniu do opłat przypadających na wspomniany okres jest Związek, a nie Burmistrz Gminy Krosno Odrzańskie. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że od 2014 r. zadanie z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ponownie realizowane jest przez Gminę Krosno Odrzańskie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisami art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego. Rozstrzygnięcie sporu powstałego pomiędzy tymi organami polega na wskazaniu organu właściwego do załatwienia sprawy (przeprowadzenia stosownego postępowania).
W wyniku rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożonego przez Międzygminny Związek Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr" i po zapoznaniu się z argumentacją przedstawioną w odpowiedzi na ten wniosek, udzielonej przez Burmistrza Gminy Krosno Odrzańskie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w rozważanym przypadku organem właściwym do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego jest Międzygminny Związek Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr".
Treść art. 6r ust. 1a i 1b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach jest jasna, precyzyjna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisów tych wprost wynika, że w zakresie kompetencji związków międzygminnych leży stosowanie "wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości". Właściwość rzeczowa Międzygminnego Związku Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr" w zakresie egzekwowania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ulega wątpliwości.
Z pisma Związku z dnia 22 października 2014 r. wnosić można, że sam Związek, w tym zakresie, również nie ma wątpliwości. Czyni jednakże zastrzeżenie, że jego właściwość jest ograniczona "jedynie w stosunku do dłużników zamieszkałych na terenie gmin, które wchodzą w skład Związku" (s. 1 pisma z dnia 22 października 2014 r.). Z nader lakonicznego uzasadnienia wniosku i wspomnianego pisma trudno jest wywieść, czy uwaga ta odnosi się do faktu, że z dniem 1 stycznia 2014 r. Gmina Krosno Odrzańskie przestała być członkiem Międzygminnego Związku Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr", czy też Związek myli właściwość rzeczową z miejscową, co sugeruje odwołanie do art. 22 § 2 u.p.e.a.
Niemniej jednak, jak słusznie podniósł Burmistrz Gminy Krosno Odrzańskie, skoro tytuły wykonawcze dotyczą opłat pobieranych przez Związek, nawet jeżeli zostały one wystawione w czasie, gdy Gmina Krosno Odrzańskie przestała być członkiem Związku – zachowuje on swoją właściwość rzeczową. W czasie gdy należność powstała, w zakresie obowiązków Międzygminnego Związku Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr" leżało bowiem zapewnienie czystości i porządku na terenie gmin, które w tym celu przeniosły na Związek swoje kompetencje. Wobec tego, w czasie gdy Gmina Krosno Odrzańskie była członkiem Związku, opłaty za gospodarowanie odpadami pobierane od jej mieszkańców stanowiły dochód Związku.
Wystąpienie Gminy Krosno Odrzańskie ze Związku okoliczności tej nie zmienia. W konsekwencji Międzygminny Związek Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr" pozostaje organem egzekucyjnym w odniesieniu do opłat, które wciąż stanowią jego dochód, wspomnianych w art. 6r ust. 1a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach. Zważywszy na wskazanie przez Związek art. 22 § 2 u.p.e.a., jako przepisu wyłączającego jego właściwość, zwrócić należy uwagę, że przez właściwość miejscową należy rozumieć zdolność prawną organu do załatwienia sprawy mieszczącej się w zakresie jej właściwości rzeczowej, na obszarze danej jednostki terytorialnej.
Zauważyć w tym miejscu należy, że podstawa prawna do wystawienia tytułu wykonawczego wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości i na zasadach określonych w rozdziale 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach. Względem osób, które nie wykonały w terminie wspomnianego obowiązku o charakterze pieniężnym, środki egzekucyjne stosuje organ do tego uprawniony. Jak już wspomniano, art. 6r ust. 1b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach w sposób oczywisty daje tę kompetencję związkom międzygminnym.
W świetle powyższego, skoro Związek zachował swoją właściwość rzeczową, w granicach jego właściwości miejscowej leży również załatwienie sprawy, której stroną są mieszkańcy Gminy Krosno Odrzańskie oraz inne podmioty mające na jej terenie swoją siedzibę – nawet jeżeli Gmina ta wystąpiła ze Związku.
Wobec tych ustaleń, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spór kompetencyjny w sprawach wskazanych we wniosku Międzygminnego Związku Gospodarki Odpadami Komunalnymi "Odra-Nysa-Bóbr", na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., wyznaczył go jako właściwy organ egzekucyjny.