Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1024/07, wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J. D. przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty od jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 2 kwietnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że zarządzeniem z dnia 25 maja 2007 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Strona uiściła wpis po upływie ustawowego terminu - dnia 2 lipca 2007 r. Pismem z dnia 23 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi, motywując wniosek tym, iż skarżący jest osobą nieporadną, w podeszłym wieku, w związku z czym nie miał świadomości co do skutku nieusunięcia braków formalnych skargi w terminie.
Nadto z racji jego wieku i faktu pozostawania na rencie, z której utrzymuje siebie i żonę, wynika, że jest osobą chorą i ma kłopoty z samodzielnym poruszaniem się. Skarżący podniósł też, iż "realia ekonomiczne społeczeństwa nakazują przyjąć, że renta jest wypłacana na początku miesiąca, natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych skargi mijał 19 czerwca 2007 r.". Pełnomocnik wskazał, iż wniosek został wniesiony w terminie zakreślonym w art. 58 § 2 k.p.a., bowiem postanowienie o odrzuceniu skargi zostało mu doręczone dnia 16 listopada 2007 r.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji uznał, iż strona nie dołożyła szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okoliczności podniesione przez skarżącego - nieporadność, choroba, kłopoty z samodzielnym poruszaniem się, nieświadomość co do skutków nieusunięcia braków formalnych skargi w terminie - można uznać jedynie za nieuwagę lub zaniedbanie, których nie można kwalifikować jako braku winy. Z treści wniosku wynika, że skarżący nie jest osobą samotną, zatem mógł prosić o pomoc w opłaceniu wpisu sądowego małżonkę.
Nie można też za okoliczność wyłączającą uznać złego stanu zdrowia skarżącego i problemów związanych z poruszaniem się, gdyż do uzupełnienia braków skargi nie było konieczne osobiste stawiennictwo w sądzie. Kwestia trudnej sytuacji materialnej skarżącego i związany z tym brak możliwości terminowego opłacenia skargi nie może być uznany za uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu, bowiem otrzymała ona wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi pouczenie o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy - o braku nieporadności strony czy też braku świadomości co do skutku nieusunięcia braków formalnych skargi świadczy również to, że opłacając, po terminie, skargę, strona równocześnie złożyła wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, wykazując, iż potrafi należycie zadbać o swoje interesy.
W zażaleniu na postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, ewentualnie o orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy.
Strona wskazała, iż z racji podeszłego wieku skarżącego nie można wymagać, aby jego nieporadność lub częściowe niezrozumienie znaczenia pouczeń dołączonych do wezwań traktować jako nieuwagę lub zaniedbanie. Nie można też zakładać, iż wskazaną należność powinna była uiścić małżonka skarżącego - z racji wieku skarżącego należy przyjąć, iż jego małżonka również jest w podeszłym wieku i "wysoce prawdopodobnym jest, że także ma problemy zdrowotne", które mogły uniemożliwić jej dokonanie opłaty w terminie. Skoro art. 87 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga aby strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a nie udowodniła je, należy wziąć pod uwagę charakter niniejszej sprawy, a przede wszystkim fakt, iż jest ona związana z opodatkowaniem renty powypadkowej, ją skarżący otrzymuje dożywotnio od 1945 roku i uznać za bezsporne, że skarżący ma poważne problemy ze zdrowiem i całkowicie prawdopodobne jest, że nie mógł w terminie uiścić opłaty od skargi.
Ponadto, skoro renta otrzymywana na początku miesiąca jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony, to całkowicie uzasadnione jest twierdzenie, że mógł on dokonać stosownej opłaty dopiero 2 lipca 2007 r., a więc po wpłynięciu renty.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył, co następuje
Zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z kolei w myśl art. 87 § 1 ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy przede wszystkim nie można podzielić poglądu pełnomocnika strony, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie (powołany błędnie we wniosku art. 58 § 2 k.p.a. przewiduje identyczny termin na wniesienie "prośby o przywrócenie terminu" jak art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Art. 87 § 1 ustawy stanowi jednoznacznie, iż bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna się w momencie ustania przyczyny uchybienia terminu. Niezależnie od przyczyn uchybienia terminu w przedmiotowej sprawie przyjąć należy, iż ustały one najpóźniej w momencie, w którym strona dokonała czynności, której nie dokonała w terminie, a więc w momencie, w którym uiściła wpis od skargi - w dniu 2 lipca 2007 r. Stąd też termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia tej opłaty upłynął 9 lipca 2007 r. Podkreślić trzeba, iż dla biegu tego terminu nie ma znaczenia złożenie w dniu 2 lipca 2007 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, bowiem ani dla uiszczenia wpisu od skargi ani dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności ustawa nie przewiduje tzw. "przymusu adwokackiego".
Bez wpływu na bieg tego terminu pozostaje również kwestia odrzucenia skargi czy też otrzymania odpisu postanowienia odrzucającego skargę przez pełnomocnika strony. Art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uzależnia bowiem rozpoczęcia biegu przedmiotowego terminu od zajścia skutków dokonania czynności procesowej po terminie, ani od dowiedzenia się strony czy jej pełnomocnika o tych skutkach.
Art. 88 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi jednoznacznie, iż spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, iż merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku przez sąd administracyjny narusza wskazany przepis i stanowi podstawę do uchylenia takiego rozstrzygnięcia. Dla Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, iż wniosek złożony w dniu 23 listopada 2007 r. jest spóźniony, w związku z czym powinien zostać przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucony. Tym samym, na podstawie art. 189 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy, bowiem do rozpatrzenia tego wniosku właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 250 oraz 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.