Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 637/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił W. S. (dalej: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w świetle przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku – nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z twierdzeń skarżącego uzyskuje on miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze) w kwocie 17.647 zł. Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania powoduje, że pozwala na jednorazowe uiszczenie kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego od skargi. Sąd miał na uwadze także fakt, że skarżący jest właścicielem dwóch domów jednorodzinnych oraz ośmiu samochodów bardzo dużej wartości.
Ponadto przedsiębiorstwo skarżącego prosperuje efektywnie przynosząc wysokie dochody, nawet przy uwzględnieniu kosztów jego prowadzenia. Jednak ponoszenie tych kosztów jest normalnym elementem prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wysokość uzyskiwanych dochodów i wielkość posiadanego majątku są niewspółmierne do wysokości wymaganego wpisu od skargi.
Sąd wskazał również, że małżonka skarżącego, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, mimo iż jest osobą bezrobotną, posiada majątek znacznej wartości (dom w P., działka pod L.) oraz samochód osobowy, który nie jest obciążony zastawem rejestrowym, wobec czego może stanowić przedmiot rozporządzeń.
W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść tak zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji, że sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na to, aby nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z informacji uzyskanych od skarżącego, otrzymuje on dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w kwocie 17.648 zł netto miesięcznie. Należy podnieść, że jeśli strona posiada stały miesięczny dochód w takiej wysokości, powinna ponosić koszty postępowania przed sądem administracyjnym.
Należy także zauważyć, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany przez niego majątek, dlatego Sąd pierwszej instancji analizując sytuację finansową skarżącego uwzględnił fakt, że jest on właścicielem dwóch domów jednorodzinnych o pow. 140 m² i 270 m² oraz siedmiu samochodów ciężarowych i jednego samochodu osobowego ([...], rok prod. 2007). Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga fakt, iż posiadanie znacznego majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy.
Trafnie przy tym Sąd pierwszej instancji podkreślił, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, po spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając te przesłanki Sąd zasadnie uznał, że sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie kosztów sądowych.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie jako bezzasadne.