Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 listopada 2012 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2564/12, oddalił wniosek A. P. – nazywanej dalej "Skarżącą", o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżąca osiąga dochód w wysokości 3600 zł brutto. Na jej utrzymaniu pozostaje 13 letnia córka, którą samotnie wychowuje, a ojciec dziecka nie spełnia obowiązku alimentacyjnego. Pośród wydatków wymieniono: czynsz (500 zł), prąd (150 zł), telefon i Internet (100 zł), żywność (800 zł), bilet miesięczny (100 zł), nauka dziecka (400 zł), leki (200 zł), rozliczenie ogrzewania (100 zł), odzież (200 zł). Skarżąca ponadto spłaca kredyty o łącznej wysokości 77 tys. zł.
Wezwaniem z dnia 25 października 2012 r. Skarżąca została zobowiązana do udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącej i jej córki. W odpowiedzi Skarżąca przesłała pismo, w którym ponowie wyszczególniła rodzaje oraz wysokość poszczególnych wydatków – nie załączyła jednakże dokumentów potwierdzających ich wysokość i faktyczne poniesienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w motywach przywołanego na wstępie postanowienia stwierdził, że na Skarżącej ciążył obowiązek wykazania wystąpienia przesłanek opisanych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Na poparcie swojego stanowiska sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zważywszy na niezastosowanie się do wezwania sądu z dnia 25 października 2012 r. niebyło możliwym dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego Skarżącej. Tym samym, skoro Skarżąca nie wykazała jaka jest jej sytuacja majątkowa, należało odmówić przyznania prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżąca wniosła o jego zmianę i zwolnienie jej od kosztów sądowych. W ocenie Skarżącej, sąd pierwszej instancji oceniając jej sytuację materialną działał niezgodnie z doświadczeniem życiowym. Sama wysokość jej zarobków świadczyć miała, że nie jest wstanie uiścić opłat sądowych. Wskazała przy tym, że złożyła dokumenty potwierdzające wysokość jej zarobków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasadnie sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy – nie wykazała bowiem wystąpienia przesłanki wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Zauważyć należy przede wszystkim, że sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami zawartymi w art. 246 § 1 P.p.s.a.: brakiem zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brakiem zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., następuje zatem gdy osoba ta wykaże, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Oznacza to, że sytuacja ta ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko w przypadkach osób znajdujących się w szczególnej sytuacji.
Zważywszy, że Skarżąca – pomimo wezwania, w którym w sposób jasny i precyzyjny wskazano, jakie dokumenty powinna złożyć – nie udokumentowała ponoszonych przez nią wydatków, należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji nie mógł ustalić, czy wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie sposób zatem zarzucić sądowi naruszenia zasady działania zgodnie z doświadczeniem życiowym w sytuacji, gdyż Skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący. Zasada ta bowiem odnosi się do oceny dowodów – a tych Skarżąca nie przedstawiła. Podkreślenia wymaga to, że w przypadku powzięcia wątpliwości sąd ma obowiązek domagać się od strony złożenia dokumentów potwierdzających poniesienie określonych wydatków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena informacji udzielonych w oświadczeniu, dokonana przez sąd pierwszej instancji, jest spójna i zgodna z zasadami logicznego argumentowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184
P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 tej ustawy, oddalił zażalenie jako bezzasadne.