Uzasadnienie
Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 644/15, mocą którego oddalono wniosek K. W. (dalej: skarżący, strona) o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi złożył wniosek o zwolnienie go z tego obowiązku. Wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci. Żona jest bezrobotna, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie około 1.500 zł. Majątek, jaki posiada razem z małżonką, to dom o pow. 200 m2 oraz grunty rolne o pow. 3 ha oddane w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku rolnego. Są również właścicielami samochodu marki (...) o wartości 1.000 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył: wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego żony za sierpień 2015 r., wyciąg z własnego rachunku bankowego za okres od 24 stycznia 2015 r. do 23 lutego 2015 r. oraz od 24 lipca 2015 r. do 23 sierpnia 2015 r. (stan środków 11.942,46 zł), decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności na kwoty: od J. W. - 33.739,69 zł i od K. W. – 29.567,16 zł oraz zestawienie czynnych depozytów należących do małżonki skarżącego wykazujące kwotę 11.154,08 zł.
Nie złożył natomiast wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z maja, czerwca i lipca 2015 r., zaświadczenia o uznaniu małżonki za osobę bezrobotną oraz dokumentu, na podstawie którego skarżący wykonuje pracę zarobkową i określającego wysokość wynagrodzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący powyższej przesłanki nie spełnia. Na podstawie przedstawionych w toku postępowania dokumentów nie można uznać, by nie był w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Skarżący dysponuje określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Posiada z żoną zarówno nieruchomości jak i ruchomości oraz środki pieniężne zgromadzone na kontach bankowych (zajęte przez organ egzekucyjny). O braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania nie świadczy sam fakt zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych należących do małżonków, strona nie przedstawiła bowiem kompletnej dokumentacji w tym zakresie.
Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza nie przesłał wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez niego oświadczenia. Brak było chociażby zaświadczenia potwierdzającego status małżonki jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Nie wyjaśnił w pełni sytuacji posiadanych przez niego nieruchomości, oświadczył, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha, ale nie przedłożył dokumentów, z których wynikałaby taka wielkość nieruchomości. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, do których został wezwany. Nie przedłożył też dokumentu potwierdzającego uzyskiwanego dochodu.
W ocenie Sądu skarżący nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej zarówno jego samego jak i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony uniemożliwił Sądowi stwierdzenie istnienia w sprawie ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach zainicjowanych skargami do tutejszego Sądu, skarżącego i jego małżonkę, pomimo deklarowanych trudności finansowych, reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskodawcy, z którego może on korzystać według swego uznania, jednak pozwala to na przyjęcie, iż skarżący dysponuje zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnionym byłoby zatem stwierdzenie, że skarżący był w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mógł ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci (22 i 24 lata), a jedynym źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w wysokości około 1500 zł. Skarżący podał, że przesłał na wezwanie Sądu wspólne zeznanie podatkowe i wyciągi z rachunku bankowego. Środki znajdujące się na tym rachunku, które małżonkowie gromadzili przez lata, zostały zajęte przez organy egzekucyjne. W przekonaniu skarżącego tak opisana sytuacja uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, to na skarżącym ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek pełnego i rzetelnego opisania swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Tylko bowiem w przypadku dysponowania wszystkimi informacjami dotyczącymi tych kwestii sąd może rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy przewidziane w art. 246 p.p.s.a. Uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych są samoistną przesłanką oddalenia wniosku.
W kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji rzeczowo wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego. Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość jego dochodów, zaświadczenia dokumentującego status małżonki jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Nie wyjaśnił w pełni sytuacji posiadanych przez niego nieruchomości, oświadczył, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha, ale nie przedłożył dokumentów, z których wynikałaby taka wielkość nieruchomości (jak wskazał w swoim postanowieniu referendarz, decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego dotyczy innej powierzchni). Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, których dotyczyło wezwanie, ani pełnej dokumentacji dotyczącej zajęcia oszczędności na rachunkach bankowych.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje bowiem środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.