Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1591/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie odrzucił skargę kasacyjną K. G. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1591/15.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącej, powołując się na art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniósł skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 września 2015 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowienie z dnia 24 września 2015 r. zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uznając skargę kasacyjną z dnia 6 października 2015 r. za niedopuszczalną, Sąd stwierdził, że na postanowienie o odrzuceniu skargi mi. in. z powodów, o których mowa w powyższym przepisie zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 178 p.p.s.a w zw. art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniesionego przez stronę, określonego jako skarga kasacyjna, środka zaskarżenia na postanowienie Sądu wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z powodu niedopuszczalności pomimo, iż postanowienie to podlegało zaskarżeniu zażaleniem, a pismo strony stanowiło w istocie zażalenie, bowiem spełniało wszelkie prawem przewidziane warunki do zakwalifikowania go jako zażalenia;
- - art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie środka zaskarżenia choć spełniał on wymogi do zakwalifikowania go jako zażalenia, a wola wniesienia środka odwoławczego wynikała zarówno z petitum pisma jak i jego uzasadnienia;
- - art. 194 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie środka zaskarżenia pomimo, iż spełniał on wszelkie wymagania właściwe dla zażalenia.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie kluczowe znaczenia ma treść art. 46 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
- 2) oznaczenia rodzaju pisma;
- 3) osnowę wniosku lub oświadczenia;
- 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
- 5) wymienienie załączników.
Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie bądź skarga). Z kolei osnowa wniosku lub oświadczenia to merytoryczna treść, jaką wniosek lub oświadczenie zawiera. Winno z niej wynikać, jaki jest faktyczny zamiar wnoszącego pismo. W zasadzie oba omawiane elementy pisma strony powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, że niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma.
Stanowisko takie Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał wielokrotnie w swoich postanowieniach (por. postanowienia z dnia 29 września 2010 r., I FZ 277/10; z dnia 23 czerwca 2009 r., II FZ 197/09; z dnia 19 stycznia 2007 r., II FZ 793/06).
W niniejszej sprawie środek odwoławczy został wniesiony od postanowienia zapadłego w dniu 29 października 2015 r., tj. już po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która to zmiana wchodziła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., ale postępowanie w sprawie wszczęte zostało przed tą datą. Należy w związku z tym zwrócić uwagę na wątpliwości, jakie nasuwa przepis przejściowy wskazanej nowelizacji, tj. art. 2 ustawy nowelizującej. Z mocy tego unormowania zmiany w zakresie art. 194 stosuje się również do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. (podobnie jak niniejsze). Znowelizowany art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. przewiduje natomiast zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi m.in. z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków. Ze wskazanego przepisu przejściowego wynika jednocześnie, że do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie art. 173 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, który przewidywał (poprzednio) skargę kasacyjną od postanowienia kończącego postępowanie, tj. m.in. o odrzuceniu skargi (bez względu na przyczynę).
Stosownie do regulacji przejściowej, dopiero do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. stosuje się art. 173 § 1 p.p.s.a. w nowym brzmieniu, które wyklucza skargę kasacyjną m.in. od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków. Na tym tle pozostaje zatem do rozstrzygnięcia kwestia, czy od postanowień kończących postępowanie, o których mowa w art. 194 § 1 pkt 1a-1b p.p.s.a., wydanych wprawdzie po 15 sierpnia 2015 r., lecz w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, służy skarga kasacyjna, czy też zażalenie.
Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 2194/15 uznał, że na postanowienia kończące postępowanie, o których mowa w art. 194 § 1 pkt 1a-1b p.p.s.a., wydane po wejściu w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, lecz w postępowaniu wszczętym przed jej wejściem w życie tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r., przysługuje zażalenie. Jak bowiem NSA wskazał w cyt. postanowieniu, ewidentny lapsus prawodawcy należy skorygować w drodze wykładni funkcjonalnej i systemowej, tj. biorąc pod uwagę z jednej strony ratio legis omawianych zmian (usprawnienie postępowania odwoławczego), a z drugiej relację art. 173 § 1 p.p.s.a. (również w starym brzmieniu) i art. 194 p.p.s.a., jako lex generalis i lex specialis (tak również B. Dauter (red.), T. Grzybowski, Wniesienie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Procedura Lex Navigator LEX/el. 2015).
Jednakże, jeśli z pisma dostatecznie wyraźnie wynika zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę należy, niezależnie od oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako zażalenie, skoro jak wyżej wskazano stosownie do treści art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodów, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. W konsekwencji należy zbadać czy pismo strony spełnia wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla zażalenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poczynione powyżej uwagi pozwalają uznać, że odrzucenie pisma skarżącej jako niedopuszczalnego, bez zbadania, czy spełnia ono wymogi konieczne dla zażalenia, było przedwczesne. Rozpoznając zatem sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji powinien potraktować pismo skarżącej, jako zażalenie i w tym kierunku nadać pismu dalszy bieg.
Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.