Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/GL 632/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odmówił A. M. (dalej: "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zwrócił uwagą, że skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą (bar) ze stratą, już w maju 2015 r. zaczęła wykazywać zysk. W czerwcu 2015 r. skarżąca uzyskała znacznie wyższy przychód niż w poprzednich miesiącach, w kwocie 13.349,07 zł. Z nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynikało, że dalsza poprawa sytuacji finansowej skarżącej miała miejsce w sierpniu 2015 r., kiedy to odnotowany został dochód w wysokości 12.645,93 zł. (przychód wyniósł 22.599,31 zł, przy zakupie towarów i materiałów na kwotę 5.387,22 zł oraz poniesionych wydatków w wysokości 4.566,16 zł).
Sąd uznał, że nadwyżka nad kosztami poniesionymi z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności znacznie przewyższa wartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie (100 zł), jak również wartość sumy wpisów od skarg, należnych we wszystkich pięciu sprawach ze skarg podatniczki, zawisłych przed Sądem (500zł). W swych rozważaniach Sąd podkreślił również, że pomimo wezwania z dnia 15 września 2015 r., skarżąca nie nadesłała całości dokumentacji źródłowej, przedstawiając jedynie wybrane dokumenty.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia, jako przekreślającego skuteczność dochodzenia jej uprawnień do realizacji prawa do sądu i możliwości wyeliminowania rażąco wadliwej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Ponadto należy wskazać, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę Sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie i z obowiązku tego wywiązał się należycie. Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji braku dostatecznej analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Sąd skorzystał także z przysługującego mu na mocy art. 255 p.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych informacji oraz dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Jednak przedstawione przez skarżącą dokumenty należało uznać za niewystarczające do odtworzenia jej sytuacji majątkowej. Skarżąca pozbawiła w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej.
Informacje przedstawione przez nią były niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Sąd był zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przedłożony niekompletny materiał dowodowy, z którego wynikało, że skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach wszczętych przez nią postępowań administracyjnych. Stanowisko to zostało szczegółowo, logicznie i przekonująco uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia prawa i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.