Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 960/18, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę H. N. (dalej: skarżąca, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 22 czerwca 2018 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, z powodu nieuiszczenia wpisu.
Z motywów rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji wynikało, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 31 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7, dni pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku zapłaty tej należności. Wniosek strony został jednak pozostawiony bez rozpoznania, gdyż – pomimo wezwania – nie złożono go na urzędowym formularzu. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone.
W związku z tym 28 listopada 2018 r. Przewodniczący Wydziału I zarządził wezwać skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 sierpnia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi z prawidłowym pouczeniem. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 4 grudnia 2018 r. Wpis nie został uiszczony.
W dniu 27 grudnia 2018 r. skarżąca złożyła natomiast (również nie na urzędowym formularzu) kolejny wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi i jednocześnie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do zgłoszenia tego żądania.
Sąd uznał, że skargę należało odrzucić jako nieopłaconą. Stwierdził, że wystąpienie przez skarżącą z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia nie miało wpływu na rozstrzygniecie, gdyż skarżąca była zobowiązana do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu.
W zażaleniu na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wskazała, że się z nim nie zgadza i wniosła o jego uchylenie oraz zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przytoczyła okoliczności przemawiające, jej zdaniem, za zwolnieniem jej z obowiązku uiszczania wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 960/18, o odrzuceniu skargi na postanowienie organu podatkowego. Powodem odrzucenia było nieuiszczenie należnej opłaty - wpisu od skargi.
Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy na wstępie wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest jedynie zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a nie argumenty strony dotyczące jej sytuacji materialnej. Okoliczności te wykraczają bowiem poza zakres postępowania zainicjowanego zażaleniem skarżącej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na postanowienie organu podatkowego skarżąca nie uiściła wymaganego prawem wpisu od skargi. Wniosek skarżącej w przedmiocie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania, gdyż pomimo prawidłowego wezwania nie złożyła ona tegoż wniosku na właściwym formularzu. W konsekwencji Przewodniczący Wydziału - zarządzeniem z 28 listopada 2018 r. - wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 sierpnia 2018 r. wydanego na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis ww. zarządzenia doręczono stronie 4 grudnia 2018 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca nie uiściła jednak wymaganego wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę, albowiem mimo wezwania Sądu nie została ona opłacona.
Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji wskazał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawało wystąpienie przez skarżącą z kolejnym wnioskiem o zwolnienie z powinności zapłaty wpisu od skargi, jak również równoczesne złożenie prośby o przywrócenie terminu do zgłoszenia tego żądania. Strona nie może bowiem uchronić się przed konsekwencjami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wymaganego wpisu poprzez złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza jeżeli jest on obarczony tymi samymi mankamentami, co wniosek poprzedni.
Podkreślenia wymaga przy tym, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu nie stanowi nieuprawnionego ograniczenia prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) jak i Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73, § 20 i n.).
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.