Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 775/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. B. i P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2014. r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący złożyli w dniu 9 października 2015 r. wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga dochód w wysokości 6.350,- zł brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (z tego tytułu wykazuje stratę), ponadto jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości 1.244,16,- netto), a także otrzymuje świadczenie rentowe (po potrąceniach komorniczych kwotę 415,71,- zł). Skarżąca natomiast posiada dochód w postaci renty w kwocie 1773,86 zł (miesięcznie).
Ponadto wnioskodawcy posiadają majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych i samochodów. Skarżący wskazali, że posiadają nieruchomość rolną o łącznej pow. 52.5452 ha. Ze złożonych oświadczeń wynika, że w 2014 r. gospodarstwo rolne było deficytowe, gdyż z tytułu upraw skarżący uzyskał przychód w wysokości 100.000,- zł, poniósł koszty w wysokości 142.000,- zł. Z kolei w 2015 r. również poniósł koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które wyniosły 110.000,- zł. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2013 r., 2014 r., w okresie od stycznia do lipca 2015 r. poniósł stratę z tytułu prowadzenia tej działalności.
Skarżący oświadczył również, że wobec nich zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Zgodnie z oświadczeniem skarżących, spłacają oni ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Skarżący określili koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2.650 zł.
W ocenie Sądu, sytuacja rodzinna i majątkowa skarżących nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nich kosztów sądowych spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 p.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych.
W zażaleniu Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia i nadanie sprawie biegu. W uzasadnieniu podnieśli, że Sąd dał dowód na to, że pokrzywdzony nie ma szans walczyć o swoje na legalnej drodze prawnej, a w związku z drastycznym spadkiem dochodów skarżący nie są w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych, a przez to zamknięta jest dla nich droga sądowa z uwagi na barierę finansową. Ponownie skarżący podnieśli, że ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd, a dokonane ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Nie powinna jednak ona uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że skarżący nie wykazali zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które obligowałyby Sąd do zwolnienia skarżących z kosztów sądowych w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji w sposób jednoznaczny wskazał, z jakich powodów odmawia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji sytuacja rodzinna i majątkowa skarżących nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że nie zostało wykazane przez skarżących, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji fakt osiągania przez skarżących dochodów z różnych źródeł, posiadanie znacznego majątku i umiejętność jego skutecznego wykorzystania, jak również zdolność do spłaty innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów wykluczały zaliczenie go do osób, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przeprowadzona przez Sąd analiza, słusznie doprowadziła go do konkluzji, iż skarżący nie wykazali, że nie są w stanie zgromadzić środków finansowych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego.
Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo zebrał informacje. Wykorzystał te, płynące z dosłanych dokumentów, jak i bardzo dokładnie przeanalizował akta sprawy, wyciągając trafne konkluzje. Natomiast podnoszone w zażaleniu na sporne postanowienie twierdzenia, że "sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd sytuacji" są gołosłowne. Skarżący nie poparli ich ani żadnym uzasadnieniem ani żadnymi dokumentami. Nie pozwala to zatem na podjęcie kontroli zażaleniowej w ramach niniejszego postępowania.
Wobec tego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na to postanowienie podlega oddaleniu.