Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (sygn. akt I SA/Rz 553/15) oddalił wniosek A. N. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2006-2010 wraz z odsetkami.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżąca w piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 października 2015 r. sygn. I SA/Rz 553/15 oddalające jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, składając jednocześnie zażalenie na przedmiotowe postanowienie. W uzasadnieniu tego wniosku podniosła, że nie dotrzymała terminu ze względów zdrowotnych (choroba kręgosłupa), a mianowicie w czasie kiedy powinna złożyć zażalenie nastąpił u niej ostry atak rwy kulszowej i całkowicie wyłączył ją z jakichkolwiek działań. Zmuszona była wówczas przebywać pod opieką rodziny, poza miejscem swojego zamieszkania, ponieważ mieszkający z nią na co dzień syn był w tym czasie nieobecny. Dopiero jego powrót w dniu 3 listopada 2015 r. umożliwił skarżącej podjęcie działań w niniejszej sprawie, ponieważ tylko syn miał dostęp do dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek podatniczki. Sąd uznał, że argumenty skarżącej nie mogą stać się przesłankami pozytywnymi do uwzględnienia jej wniosku, a zaniechanie skarżącej nosi znamiona nienależytego dbania o własne interesy. Wskazał, że z wniosku nie wynika, że skarżąca nie mogła się posłużyć inną osobą do dokonania czynności w terminie. W otoczeniu skarżącej znajdowały się osoby trzecie, na co wskazuje treść wniosku o przywrócenie terminu. Skoro skarżąca pozostawała, jak podała we wniosku, pod opieką rodziny, choroba nie polegała na pozostawaniu w stanie nieświadomości, mogła posłużyć się inną osobą niż syn w celu dopełnienia obowiązków związanych z prowadzeniem swoich spraw. Skarżąca nie uwiarygodniła bowiem w jaki sposób jedyną pomocną osobą w kwestii sporządzenia zażalenia był nieobecny syn, który jako jedyny miał dostęp do dokumentów. Nie zostały przedłożone, zarówno do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia ani też do zażalenia, jakiekolwiek dokumenty.
Analizując zaś treść pisma skarżącej z dnia 4 listopada 2015 r., w którym zawarty został wniosek o przywrócenie terminu i jednocześnie zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, Sąd stwierdził, że jego sporządzenie mogło obyć się bez opierania na istotnych dla sprawy, niewyszczególnionych przez skarżącą dokumentach.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd uznał, że w takiej sytuacji zaniechanie wniesienia na czas zażalenia w przedmiotowej sprawie nastąpiło na skutek niezachowania należytej staranności i w ocenie Sądu zachowanie skarżącej nosi znamiona winy w postaci niedbalstwa. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku, nie usprawiedliwiają w żadnym wypadku tegoż zaniechania skarżącej.
Skarżąca wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie zaskarżając je i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W jego uzasadnieniu wskazała, że choroba, która ją dotyka (rwa kulszowa) jest nagła. Nie powoduje ona stanu nieświadomości jednak całkowicie wyłącza z życia. W czasie ataku rwy kulszowej przebywała ona w otoczeniu innych ludzi i korzystała z ich opieki w zakresie choroby jednak nikt nie chciał i nie mógł w tym czasie ją zastąpić by wnieść zażalenie w terminie. Dopiero po powrocie syna mogła liczyć na pomoc w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd, skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu w żaden sposób nie udowodniła, że jedną osobą mogącą, w chwili ataku choroby, wnieść w terminie zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, był jej syn. Brak jest bowiem we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, które jednocześnie jest zażaleniem na postanowienie w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy, jakichkolwiek dokumentów źródłowych. Nie są tam również zamieszczone żadne szczegółowe dane ani wiadomości specjalne. Należy również podkreślić, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż przyczyną uchybienia terminowi był atak rwy kulszowej – nie ma w aktach sądowoadministracyjnych żadnej dokumentacji medycznej.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.