Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 stycznia 2010 r., I SA/Bd 665/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 9 września 2009 r., [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania w podatku od towarów i usług.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym. Otóż skarżący wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. (K-77) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak dostatecznych środków finansowych.
Z danych zwartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje 5000 zł dochodu brutto miesięcznie oraz ma 50% udziałów w hali produkcyjnej. Z wniosku wynika nadto, że pozostaje w gospodarstwie domowym z niepracującą żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie stosownych dokumentów dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej (K-96) skarżący nadesłał pismo z dnia 13 stycznia 2010 r.,w którym powołując się na stosowne dokumenty - dokumentów tych nie załączył (K-111).
Uzasadniając podjęte w dniu 22 stycznia 2010 r. rozstrzygniecie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z materiałów sprawy wynika, że skarżący po raz pierwszy w sprawie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, który zawarł w skardze (K-2). Wniosek ten prawomocnym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2008 r. pozostawiono bez rozpoznania albowiem skarżący mimo wezwania nie uzupełnił wniosku poprzez nadesłanie wypełnionego formularza - PPF (K-13).
Kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony prawomocnym postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r. (K-65), albowiem mimo wezwania nie przedstawił stosownych dokumentów na okoliczność sytuacji rodzinnej i majątkowej.
Składając po raz trzeci wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący mimo prawidłowego wezwania również nie przesłał stosownych dokumentów źródłowych pozwalających na szczegółową ocenę jego sytuacji majątkowej.
Mając do dyspozycji jedynie dane zawarte w formularzu wniosku z jednej strony, zaś z drugiej wysokość wymaganych opłat sądowych Sąd pierwszoinstancyjny stwierdził, iż przy uzyskiwanych dochodach w wysokości 5.000 zł miesięcznie skarżący jest w stanie ponieść opłaty z tytułu kosztów sądowych bez koniecznego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.
W tej sytuacji wobec braku wystąpienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wniosek jako niezasadny oddalił.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż brew stanowisku Sądu nie posiada środków pozwalający na uiszczenie opłaty od skargi, a jedyną drogą weryfikacji prawidłowości decyzji wydanych przez organy podatkowe jest postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Sam fakt uzyskiwania dochodów nie przesądza jeszcze o tym, że jest w stanie ponieść koszty opłaty sądowej, wręcz przeciwnie środki uzyskiwane przez skarżącego są głównie przeznaczane na pokrycie bieżących potrzeb rodziny takich jak koszty utrzymania domu, dzieci i ich edukacji. W tej sytuacji należy uznać, że stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest błędne bowiem na chwilę obecną nie jest skarżący w stanie ponieść opłaty od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B\.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wskazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały.
Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia prawa w zakresie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy. Sąd ten wykorzystał swoje prawo nadane mu w art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty (pismo z dnia 15.12.2009 r. - karta 97 i 98 akt).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji - w obliczu zaniechania skarżącego - słusznie przyjął, że jego sytuacja majątkowa pozwala na uiszczenie wpisu od skargi i znajduje się w możliwościach finansowych strony, jej zaś uiszczenie nie spowoduje uszczerbku w domowym budżecie oraz w sposób satysfakcjonujący uzasadnił takie stanowisko w uzasadnieniu wyroku. Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na naprawdę nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem.
Mając powyższe na uwadze na podstawie zebranego materiału dowodowego, słusznie przyjęto, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.