Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (sygn. akt I SA/Ke 641/15) w sprawie ze skargi J. L. po rozpoznaniu wniosku spadkobierców skarżącego – A. L. i O. L. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanowił przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz doradcy prawnego P. Z. kwotę 13.284 zł tytułem tych kosztów, w tym kwotę 2.484 zł tytułem podatku od towarów i usług.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r. Sąd odrzucił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 23 sierpnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zawiesił postępowanie w związku z powzięciem informacji o śmierci podatnika, które następnie postanowieniem z 16 października 2014 r. podjął od dnia 6 października 2014 r. z udziałem następców prawnych skarżącego A. L. i O. L. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniami z dnia 5 stycznia 2015 r. i z dnia 27 stycznia 2015 r. ustanowiła odpowiednio dla spadkobierców skarżącego – O. L. i A. L., na ich wniosek doradcę podatkowego. Na tej podstawie, odpowiednio pismami z 27 stycznia 2015 r. i 25 lutego 2015 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych w K. wyznaczyła dla O. L. i A. L. doradcę podatkowego P. Z. Ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy – doradca podatkowy, działając z osobna w imieniu A. L. i O. L., sporządził skargi kasacyjne od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2013 r. w przedmiocie odrzucenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w imieniu O. L. Jednocześnie pismem z 8 kwietnia 2015 r. złożył wniosek o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w sprawie ze skargi kasacyjnej O. L., oświadczając, że opłaty nie zostały zapłacone w całości.
Odrębnymi pismami z 6 listopada 2015 r. doradca podatkowy złożył wniosek o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej z urzędu na rzecz A. L. i O. L. oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości lub w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznając pełnomocnikowi obniżone koszty nieopłaconej pomocy prawnej zastosował przepisy art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Wskazał, że punktem wyjścia dla Sądu, były przepisy § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31, poz. 153) dalej: "rozporządzenie", w myśl, którego podstawę zasądzenia wynagrodzenia, dla doradcy podatkowego stanowią kwoty określone w § 3. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.0000 zł, wobec czego zgodnie z § 3 ust.1 pkt 1 lit. g rozporządzenia minimalna kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 7.200 zł. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynosi 50% kwoty wynagrodzenie określonego w ust.1.
W oparciu o wyżej powołane przepisy, wysokość wynagrodzenia, przysługującego doradcy podatkowemu za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, za reprezentację O. L.i A. L., wynosi odpowiednio po 7.200 zł (§ 2 ust. 2 w zw. z § 3 ust.1 pkt 1 lit. g rozporządzenia) i za reprezentację O. L. w drugiej instancji kwotę 3.600 zł (§ 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Łącznie suma należnego doradcy podatkowemu wynagrodzenia wyniosła 18.000 zł (7.200 zł + 7.200 zł + 3.600 zł).
Sąd uzasadniając zmniejszenie wynagrodzenia dla doradcy wskazał, że zarówno O. L. jak i A. L. w jednej sprawie przyznano tego samego pełnomocnika. W sytuacji gdy do sprawy ze skargi zmarłego, weszli jego następcy prawni oraz został im ustanowiony w ramach pomocy ten sam doradca podatkowy, a zarazem interesy następców prawnych w niniejszej sprawie nie są sprzeczne to zasadne, w ocenie Sądu, jest obniżenie wynagrodzenia doradcy z kwoty 14.400 zł do kwoty 7.200 zł. Tym samym kwota przyznanego wynagrodzenia wyniosła 10.800 zł (7.200 zł + 3.600 zł). Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, opłatę zasądzoną na rzecz doradcy podatkowego sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik wniósł zażalenie w części w jakiej obniża wynagrodzenie z tytułu sporządzenia skarg kasacyjnych do kwoty 3.600 zł netto. Wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ewentualnie o wydanie postanowienia rozstrzygającego, że kwestionowane wynagrodzenie przysługuje w kwocie 4.000 zł plus podatek VAT. W uzasadnieniu wskazał, że przyznano mu wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, które zostało obniżone. W jego ocenie sprawy obu spadkobierczyń na tyle się różniły, że należało to uwzględnić przyznając co najmniej ok. 10 % wyższe wynagrodzenie za prowadzenie spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postanowienie Sądu pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
W sprawie niewątpliwym jest, że dla spadkobierczyń po zmarłym skarżącym – J. L. – został przyznany z urzędu profesjonalny pełnomocnik, którym został wyznaczony ten sam doradca podatkowy P. Z. (postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 5 stycznia 2015 r. – z wniosku O. L. i z dnia 27 stycznia 2015 r. z wniosku A. L.). Pełnomocnik ten złożył dwie, praktycznie identyczne, skargi kasacyjne od postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 27 maja 2013 r., a w sprawie O. L. dodatkowo wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Również przed Sądem pierwszej instancji spadkobierczynie były reprezentowane przez tego samego pełnomocnika.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że skoro w doradca podatkowy reprezentował spadkobierczynie w tej samej sprawie i ich interesy nie były sprzeczne to niezasadne jest przyznawanie temu samemu pełnomocnikowi z urzędu odrębnych wynagrodzeń za reprezentację każdego z następców prawnych. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem zastosował przepis art. 250 § 2 p.p.s.a., który mówi, że w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie doradcy podatkowemu, który został doradcy podatkowemu wyznaczonemu do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy.
W konsekwencji Sąd w oparciu o przepisy art. 250 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 2 w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia orzekł, że wynagrodzenie przysługujące doradcy podatkowemu wynosi 13.284 zł (w tym kwota 2.484 zł tytułem podatku od towarów i usług). Wojewódzki Sąd powyższą kwotę wyliczył w sposób następujący: za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, za reprezentację O. L. i A. L., po 7.200 zł (§ 2 ust. 2 w zw. z § 3 ust.1 pkt 1 lit. g rozporządzenia) i za reprezentację O. L. w drugiej instancji kwotę 3.600 zł (§ 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji błędnie do wysokości wynagrodzenia przysługującemu doradcy podatkowemu nie wziął pod uwagę reprezentacji A. L. w drugiej instancji, za którą w sprawie przysługuje doradcy kwota 3.600 zł (§ 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).
W konsekwencji łącznie suma należnego wynagrodzenia wynosi w sprawie 21.600 zł. Jednakże z uwagi na zastosowanie w sprawie art. 250 § 2 p.p.s.a. o obniżeniu wynagrodzenia, o czym była mowa w powyższych rozważaniach, zasadne było obniżenie kwoty za reprezentację spadkobierców skarżącego zarówno przed sądem pierwszej tj. z kwoty 14.400 zł do kwoty 7.200 zł jak i drugiej instancji tj. z kwoty 7.200 zł do kwoty 3.600 zł. Tym samym, prawidłowo Sąd pierwszej instancji, przyznał pełnomocnikowi z urzędu kwotę należnego wynagrodzenia w wysokości 10.800 zł (7.200 zł + 3.600 zł) powiększoną o należny podatek od towarów i usług.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze niezbędny nakład pracy, charakter przedmiotowej sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia uznał, że kwota 13.284 zł wynagrodzenia jest adekwatna do jego udziału w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego za pozbawione podstaw należy potraktować żądanie pełnomocnika o podniesienie przynajmniej o ok. 10 % wynagrodzenia z uwagi na zróżnicowanie postępowania w imieniu każdej ze stron. Za oczywistą omyłkę pisarską Naczelny Sąd Administracyjny potraktował słowa pełnomocnika o sporządzeniu przez niego opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.