Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 16 grudnia 2011r. sygn. akt I SO/Gd 3/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał S. N. prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w pozostałym zakresie.
S. N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W ocenie Sądu I instancji skarżący spełnia przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Z dokumentów wynika, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jest właścicielem domu o powierzchni ok. 50m 2 oraz samochodu osobowego o wartości ok. 3.000 zł. Jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1.358,86 zł netto. Wnioskodawca mieszka wraz z małżonką pod jednym adresem dzieląc się z nią po połowie kosztami utrzymania zajmowanej nieruchomości. Nie prowadzi z nią jednak wspólnego gospodarstwa domowego, pozostając z żoną w separacji faktycznej.
Sąd uznał, że wnioskodawca samodzielnie ponosi koszty swojego utrzymania. Wskazane przez wnioskodawcę miesięczne wydatki wynoszą 1.153 zł. Sąd wskazał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku zawisły trzy inne sprawy skarżącego, podlegające wpisowi od skargi w kwocie 100zł. Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd uznał, że poniesienie przez S. N. kosztów sądowych w pełnej wysokości wiązałoby się dla niego ze zbyt dużym uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest podstaw, by uwzględnić wniosek skarżącego w całości, gdyż osiąga dochody w wysokości, która - jeśli weźmie się pod uwagę fakt zwolnienia od wpisu - pozwala mu na partycypowanie pozostałych kosztach postępowania sprawie. Sąd wskazał, że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. W zażaleniu wskazał, że nieuwzględniono szeregu okoliczności w szczególności, że nie może ustanowić pełnomocnika z wyboru ze względów "zdrowotnych, kontynuowanego leczenia, znacznie uszczuplonych środków finansowych m.in. na zakup leków, konieczności przeprowadzenia sprawy rozwodowej byłą żoną, bieżącego utrzymania". Nadto wskazał, że ma znaczne ograniczenia ruchowe, grozi mu amputacja chorej nogi i nie jest w stanie reprezentować siebie w tej jak i w pozostałych sprawach ze złożonych skarg.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca w przedmiotowej sprawie nie wykazał - jak wymaga tego przepis - że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi o niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Przede wszystkim zwrócić uwagę należy, że strona ma stały dochód – emeryturę. Sąd pierwszej instancji nie kwestionował trudnej sytuacji majątkowej skarżącego, z tego też względu przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnił wnioskodawcę z wpisu od skargi. Nie jest prawdą, że Sąd nie uwzględnił okoliczności związanych ze stanem zdrowia czy też sytuacją majątkową. W uzasadnieniu postanowienia wskazał w jakiej wysokości wydatki skarżący ponosi i zestawił to z uzyskiwanym dochodem.
Sąd wskazał, że wnioskodawca obowiązany jest miesięcznie opłacać: podatek od nieruchomości w kwocie 33 zł, rachunek za energię elektryczną w kocie 140 zł, zakup gazu butlowego 130 zł, zakup leków i opatrunków w kwocie 300 zł, koszty leczenia w kwocie 150 zł oraz ponosi koszty utrzymania na bieżące wydatki (zakup żywności itp.) 400 zł. Sąd uwzględnił również to że przed sądem zawisły inne sprawy ze skargi wnioskodawcy. Z zestawienia wykazanych przez stronę wydatków (1.153 zł) z jej comiesięcznym dochodem z tytułu emerytury (1.358,86 zł) wynika, że jest możliwość poczynienia nieznacznych oszczędności, nawet bez ograniczania dotychczasowych wydatków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez skarżącego okoliczności nie świadczą o tym, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stan majątkowy skarżącego i wysokość ponoszonych wydatków, wskazuje na to, że nie zostało wykazane, by strona nie mogła ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W konsekwencji słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – tj. zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego strona nie ma obowiązku ponoszenia innych kosztów. Również na tym etapie nie jest wymagane działanie strony poprzez fachowego pełnomocnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tym etapie postępowania nie ma potrzeby dodatkowo obciążać Skarbu Państwa kosztami udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu. Regulacja art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi o braku związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami strony jak i powołaną podstawą prawną. Powołany przepis gwarantuje m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Z tego też względu nieporadność w formułowaniu zarzutów czy też wniosków jak również niemożność fizycznego uczestniczenia w rozprawie, nie uniemożliwia sądowi dokonać oceny legalności skarżonej decyzji..
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.