Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w 2011 r. deklarowane przychody wyniosły 122.792.330,42 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 126.164.380,33 zł) natomiast wykazana przez stronę strata w 2011 r. (w wysokości 3.372.049,91 zł zgodnie z CIT-8) - która stanowi wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodem, skutkujący brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania - nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. W okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. Spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży w kwocie 77.983.630 zł, zaś na dzień 30 listopada 2012 r. 103.406.931 zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, iż Spółka uzyskuje znaczne obroty z działalności gospodarczej z tytułu świadczonych usług i dokonywanych dostaw: za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2012 r. deklarowała wielomilionowe obroty (dostawy odpowiednio w kwotach 9.477.880 zł, 9.010.479 zł, 8.142.420 zł, 8.750.355 zł, 8.568.676 zł), natomiast z deklaracji podatku od gier za miesiące od września do listopada 2012 r. wynika, że uiściła zryczałtowany podatek w łącznej kwocie ponad 13.000.000 zł za ten okres.
Sąd pierwszej instancji odnotował nadto, że skarżąca posiada także znaczny majątek, z bilansu za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. wynika, że jej majątek trwały miał wartość 25.307.793,36 zł (w tym środki trwałe 12.992.410,91 zł) – na dzień 30 listopada 2012 r. wynosił zaś 22.839.744,18 zł, w tym środki trwałe - 10.599.437,89 zł. W bilansie sporządzonym na dzień 31 sierpnia 2012 r. spółka wykazała stan środków w kasie przedsiębiorstwa i na rachunkach bankowych w kwocie 11.114.730,18 zł (na dzień 30 listopada 2012 r. – 10.932.885,28 zł).
Sąd nadmienił nadto, iż skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z innych rachunków bankowych, nie złożyła także żadnego oświadczenia, z którego wynikałoby, że w chwili obecnej nie posiada innych kont bankowych.
Sąd pierwszej instancji zauważył nadto, że Spółka spłaca zobowiązania; na początku roku 2012 wynosiły one 13.580.011,56 zł, na dzień 31 sierpnia 2012 r. 7.243.489,48 zł a na dzień 30 listopada 2012 r. – 5.398.940,77 zł. Otrzymuje przy tym należności; wg bilansu na dzień 1 stycznia 2012 r. wynosiły one 1.099.895,05 zł, na dzień 31 sierpnia 2012 r. 959.566,51 zł a w bieżącym okresie (na 30 listopada 2012 r.) – 1.164.833,74 zł. Natomiast rzeczowe aktywa trwałe spółki na dzień 1 stycznia 2012 r. miały wartość 29.510.764,79 zł, na dzień 31 sierpnia 2012 r. - 23.056.979,84 zł, a na dzień 30 listopada 2012 r. – 20.642.944,28 zł.
Zdaniem Sądu, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Sąd pierwszej instancji zauważył, że nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi strona – iż automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości (łącznie o wartości 12.992.410,91 zł na dzień 31 sierpnia 2012 r., 10.599.437,89 zł na dzień 30 listopada 2012 r.).
W zażaleniu z dnia 12 lutego 2013 r. na przybliżone wyżej postanowienie, Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: P.p.s.a.). W treści uzasadnieniu wskazała, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji.
Co więcej, sprzedaż majątku ruchomego w oczywisty sposób doprowadziłoby do niewypłacalności Spółki, uniemożliwiając dalsze jej istnienie w obrocie gospodarczym oraz przynajmniej częściowe regulowanie innych zobowiązań publicznoprawnych. Z kolei sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Ponadto Skarżąca wskazała, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych (sygn. akt III SA/Po 382/12).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo dokonał subsumcji ustaleń faktycznych do przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Słusznie bowiem, Sąd pierwszej instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca Spółka nie spełniła warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z brzmienia powoływanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Z kolei z treści art. 252 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W przedmiotowej sprawie Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie tezy o ryzyku utraty płynności finansowej.
Co więcej dokumenty, które zostały udostępnione na potrzebę rozpoznania wniosku (patrz np. bilans, k. nr 148 akt sądu pierwszej instancji) zdają się potwierdzać wręcz przeciwstawną konkluzję. Godzi się zauważyć, że wskaźnik bieżącej płynności finansowej jest na poziomie 1,78 (stan na dzień 31 sierpnia 2012 r.), co oznacza, iż jest on na poziomie optymalnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazana przez Spółkę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 2.000,00 zł, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez skarżącą działalności wskazana kwota stanowi zaledwie ułamek procentowy przychodu. W samym tylko październiku 2012 r., czyli czasokresie, w którym Spółka zainicjowała postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wyniosła 8.750.355,00 zł (k. nr 182 akt sądu pierwszej instancji).
Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy uznał, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (automaty do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych. W ocenie Sądu Spółka nie wyjaśniła jaką część jej majątku stanowią automaty do gier, jednak mając na względzie wysokość obrotów skarżącej przyjąć należy, że Spółka posiada bądź może pozyskać środki wystarczające na poniesienie wydatków związanych ze swoim udziałem w sprawie. Źródłem pozyskania takich środków może być przykładowo zobowiązanie wspólników do dopłat w oparciu o art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., nr. 94, poz. 1037 ze zm.).
O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania skarżącej prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy okoliczności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił.