Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządził przymusowe ściągnięcie od P. P. sp. z o.o. z/s w Z. na rzecz Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Sąd) kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku tego Sądu z dnia 24 kwietnia 2008 r. wraz z uzasadnieniem.
W motywach zarządzenia wyjaśniono, że strona nie wpłaciła wskazanej kwoty, należnej od jej wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (orzeczenie doręczono w dniu 4 lipca 2008 r.). Spółce nie przyznano przy tym prawa pomocy. Wobec powyższego, zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., należało zarządzić przymusowe ściągnięcie należnej opłaty kancelaryjnej.
W zażaleniu na omówione zarządzenie spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych zwracając uwagę na to, że opisane wyżej działanie Sądu wojewódzkiego utrudnia jej dochodzenie swych praw ("chroni mafię skarbową"), a ponadto została zwolniona z kosztów w innych sprawach rozpatrywanych przez ten Sąd. Strona skarżąca wykazała, iż nie ma środków na partycypowanie w kosztach procesu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że w niniejszym postępowaniu zażaleniowym Sąd kasacyjny nie bada przesłanek uzasadniających przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych (określonych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Te okoliczności analizowane były w odniesieniu do skarżącej spółki w odrębnym postępowaniu wpadkowym (w przedmiocie prawa pomocy), prawomocnie zakończonym postanowieniem Sądu kasacyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt II FZ 561/08, k. 412 i n. akt). Tym samym nie można też uwzględnić wniosku strony o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Ramy przedmiotowego postępowania odwoławczego wyznacza bowiem zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, skoro na ten akt prawny wniesiono zażalenie.
Sąd odwoławczy kontroluje zatem obecnie, czy istniały przewidziane w ustawie procesowej (P.p.s.a.) przesłanki do ściągnięcia od spółki opłaty kancelaryjnej, a nie czy ma ona możliwości finansowe do jej uiszczenia. Z tych względów zawartą w zażaleniu argumentację, dotyczącą sytuacji materialnej strony skarżącej, należy pozostawić bez komentarza.
Odnośnie zaś do prawidłowości zaskarżonego zarządzenia, to w sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność doręczenia skarżącej odpisu wyroku Sądu wojewódzkiego z dnia 24 kwietnia 2008 r. wraz z uzasadnieniem (k. 341 akt), na skutek stosownego jej wniosku (k. 299 akt).
W tej sytuacji zastosowanie art. 234 § 2 P.p.s.a. przez Przewodniczącego Wydziału nie powinno budzić wątpliwości.
Zgodnie z tym przepisem, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się.
Z przytoczonego wyżej unormowania wynika jednoznacznie, że w razie nieuiszczenia należnej od przedmiotowego wniosku opłaty, pobieranej co do zasady przy jego zgłoszeniu (w kwocie 100 zł, na podstawie art. 212 § 1, art. 234 § 1, art. 236 P.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz. U. nr 221, poz. 2192/), przewodniczący (wydziału) zarządza jej ściągnięcie. Jedyną przesłanką do wydania zarządzenia we wskazanym przedmiocie jest nieopłacenie wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Omawiany przepis nakazuje przewodniczącemu zarządzić ściągnięcie opłaty kancelaryjnej niezależnie od możliwości płatniczych strony. Ta okoliczność – powołana przez stronę w zażaleniu – nie ma, w świetle art. 234 § 2 ustawy procesowej, żadnego znaczenia.
Jak wynika ponadto z powyższych wywodów, omawiane działanie Przewodniczącego Wydziału nie miało też względem strony represyjnego czy dyskryminującego charakteru, a było jego obowiązkiem procesowym.
W tym stanie rzeczy należało postanowić jak w sentencji. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a.