Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1100/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy A. Sp. z o.o. z siedzibą w D. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Spółka zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Spółka we wniosku podała, że nie posiada żadnych rzeczy, które mogłaby spieniężyć, gdyż nieruchomość jest obciążona hipoteką a ruchomości przedstawiają wartość złomową. W dalszej kolejności oznajmiła, iż ze względu na trudną sytuację finansową nie zatrudnia żadnego pracownika, a wszystkie jej organy pracują bez wynagrodzenia. Zaznaczyła też, że od kilku lat toczy z organem podatkowym spór dotyczący podatku od nieruchomości, po czym wyraziła obawę, iż bez pomocy prawnej niemożliwe będzie pozytywne dla niej zakończenie tych postępowań. Zgodnie z oświadczeniem, jej kapitał podstawowy (zakładowy) jest równy 260.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 1.361.962,58 zł, wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu opiewa na kwotę 45,17 zł, a saldo konta bankowego (stan na 30 kwietnia 2014 r.) jest ujemne (-24,87 zł).
Ponadto majątek prezentuje znaczną wartość księgową (a nie: rynkową), ponieważ budynek w większej części nie posiada centralnego ogrzewania i wymaga kapitalnego remontu, a poza tym jest obciążony hipoteką co oznacza, że nie może zostać sprzedany, ani posłużyć jako zabezpieczenie kredytu.
WSA w Gliwicach w przywołanym na wstępie postanowieniem wyjaśnił istotę instytucji prawa pomocy i stwierdził, że Spółka nie wykazała, aby w jej przypadku zachodziły przesłanki przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Przesądza o tym uwzględnienie całego, zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym również dokumentów, które Spółka przedstawiła w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 677/13.
W zażaleniu na powyższe orzeczenie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdziła, że spełniła przesłanki o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnić ma prawo do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, spoczywa na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.
Przechodząc do rozpatrzenia zażalenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w lakonicznym uzasadnieniu tego pisma, Spółka ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, iż spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreśliła, iż powyższe zostało wykazane w przedłożonych przez nią informacjach i dokumentach. Z treści zażalenia nie wynikają żadne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu pierwszej instancji, która legła u podstaw oddalenia wniosku. Nie zostało wykazane w żaden sposób naruszenie przez Sąd I instancji przepisów p.p.s.a., które uzasadniałoby zmianę wydanego przez WSA w Gliwicach orzeczenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.