Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 9 października 2013 r., VIII SA/Wa 466/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił N. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podał, że jak wynika z przedłożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca do końca czerwca 2013 r. była studentką. Wskazała, że pracuje dorywczo na umowy cywilnoprawne, zaś jej średniomiesięczny przychód to ok. 1150 zł. Wskazała, że nie posiada żadnych oszczędności, jest w trudnej sytuacji finansowej. Podała, że jest właścicielem mieszkania w W. o powierzchni 28 m², które wynajmuje koleżance za kwotę 440 zł miesięcznie oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2,80 ha. Do wniosku załączyła oświadczenie o dochodach rodziców oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres luty – lipiec 2013 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu skarżąca nie wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie pełny przedstawiła swoją sytuację materialną, m.in. nie wskazała, że jest właścicielem dwóch budynków o powierzchni 370 m2 i 1116 m2, co wynika z zaskarżonej decyzji. Wątpliwości Sądu wzbudziła również wysokość dochodu z tytułu najmu mieszkania.
Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez skarżącą informacje Sąd uznał za niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponownie wskazała, że jest studentką, a z tytułu umów o dzieło i umowy zlecenie uzyskuje niewielki dochód w wysokości 1150-1300 zł miesięcznie, co wystarcza na opłacenie mieszkania, skromne wyżywienie i zakup leków. Podała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jej dochody za 2012 r. wyniosły 14.855 zł, natomiast posiadane nieruchomości nie przynoszą dochodu, użycza je bratu, który spłacił za nią kredyt w wysokości 370 000 zł. Skarżąca powołała się na złożone wcześniej do akt sprawy dokumenty: zaświadczenie o zaprzestaniu działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe za 2012 r., fakturę za energię, kserokopie o wysokości emerytury rodziców, kserokopię aktu notarialnego umowy darowizny lokalu położonego w W. oraz plik potwierdzeń wykonania operacji na rachunku bankowym. Skarżąca oświadczyła, że od 1 sierpnia 2013 r. nie wynajmuje mieszkania.
3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie jest bezzasadne. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy jest równoznaczne z dofinansowaniem z budżetu skarbu państwa dla osób najuboższych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązek ponoszenia kosztów jest zasadą, a przyznanie prawa pomocy następuje jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Nie ma wątpliwości co do tego, że zawarty w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy.
Skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna jest na tyle trudna, aby zasadnym było uwzględnienie jej wniosku. Skarżąca jest osobą młodą i zdolną do pracy, a ponadto posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej oraz mieszkania w W.. W sytuacji, gdy skarżąca zamieszkuje wraz z rodzicami w G. lokal o powierzchni 28 m² może być przedmiotem najmu i źródłem dodatkowych przychodów dla skarżącej. Z akt sprawy wynika, że mieszkanie to skarżąca wynajmowała dotychczas koleżance za kwotę około 400 zł miesięcznie. Słusznie jednak zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że taka kwota może budzić wątpliwości biorąc pod uwagę, że jak wskazuje doświadczenie życiowe miesięczny koszt wynajmu tzw. "kawalerki" w W. wynosi około 1500 zł. Skarżąca dysponuje zatem majątkiem, który może stanowić dla niej dodatkowe źródło utrzymania.
Niewiarygodne są również twierdzenia skarżącej, jakoby wynagrodzenie otrzymywane z dorywczej pracy starczało jej jedynie na opłacenie mieszkania, skromne wyżywienie i zakup leków. Struktura wydatków uwidoczniona na wyciągach z rachunku bankowego (k. 24-41 akt sądowych) wskazuje, że skarżącą stać na kilkuset złotowe wydatki na odzież w galeriach handlowych oraz w sklepach internetowych.
Końcowo zauważyć trzeba, że w zażaleniu mowa jest o dokumentach, które rzekomo załączone zostały do akt sprawy, m.in. zeznanie podatkowe za 2012 r., zaświadczenie o zaprzestaniu działalności gospodarczej, umowa darowizny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach badanej sprawy brak jest tego typu dokumentacji. Powyższe oznacza, że rację miał Sąd pierwszej instancji podnosząc, iż skarżąca w sposób niepełny, wybiórczy przedstawiła swoją sytuację majątkową.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.