Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 548/07, oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 września 2007 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 28 maja 2007 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta W., nr [...], w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła w dniu 27 lutego 2008 r. strona skarżąca. Skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana osobiście przez stronę skarżącą. Wraz ze skargą kasacyjną został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże nie został on złożony na wymaganym formularzu. Dnia 4 marca 2008 r. wysłany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, dalej WSA, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w celu uzupełnienia go przez stronę skarżącą i odesłania z powrotem do WSA.
W tym samym dniu, to jest 4 marca 2008 r., strona skarżąca udzieliła pełnomocnictwa z wyboru – adw. M. M. D., o czym ustanowiony pełnomocnik poinformował WSA pismem z dnia 4 marca 2008 r.
WSA postanowieniem z dnia 11 marca 2008 r. odrzucił skargę kasacyjną J. K. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że, mimo pouczenia przez WSA, skarżący sporządził skargę kasacyjną osobiście, co stanowiło naruszenie art. 175 § 1 i 3 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., ustanawiającego wymóg sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika wskazanego w powołanym przepisie. Prowadzić to musiało do odrzucenia skargi kasacyjnej, a to na podstawie art. 178 p.p.s.a.
W dniu 11 marca 2008 r. został wniesiony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wypełniony przez skarżącego (data prezentaty WSA – 12 marca 2008 r.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, z zgodnie z powyższym formularzem, obejmował już tylko zwolnienie od kosztów sądowych, zatem był to wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu 19 marca 2008 r. zażalenie na postanowienie z dnia 11 marca 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W zażaleniu tym podniesiono, że nie został jeszcze rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy, który strona skarżąca złożyła (początkowo w dniu 27 lutego 2008 r., a potem w dniu 11 marca 2008 r. w wyniku uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie formularza PPF). Pełnomocnik wniósł zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu skardze kasacyjnej, niezasadne było bowiem, jego zdaniem, odrzucenie skargi kasacyjnej w danym stanie sprawy. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podpisuje się pod skargą kasacyjną złożoną w dniu 27 lutego 2008 r. osobiście przez skarżącego.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy wysłany przez stronę skarżącą w dniu 11 marca 2008 r., został rozpoznany w dniu 20 marca 2008 r. Postanowieniem WSA oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazywano, że postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. WSA przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a, jak podniósł WSA, skutki powyższego orzeczenia rozciągają się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, a więc zarówno na postępowanie przed Sądem I instancji, jak i na postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyniku wniesienia skargi kasacyjnej. Stąd też Sąd I instancji uznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wniesiony w ramach postępowania kasacyjnego, za bezprzedmiotowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 173 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego służy stronie prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie trzydziestu dni od doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Bezspornym w sprawie jest, że strona skarżąca wniosła w powyższym terminie pismo oznaczone jako "kasacja". Uchybiła jednakże uregulowaniom art. 175 p.p.s.a. ustanawiającym tzw. przymus adwokacki sporządzenia skargi kasacyjnej.
Natomiast zgodnie z przepisami art. 243 i n. p.p.s.a. strona może starać się o uzyskanie w ramach prawa pomocy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Strona skarżąca złożyła wniosek (jednakże nie na wymaganym formularzu, zgodnie z art. 252 §2 p.p.s.a.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Jak wynika z czynności podejmowanych przez stronę skarżącą w toku sprawy, zrezygnowała ona z wnioskowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu poprzez udzielenie w dniu 4 marca 2008 r. pełnomocnictwa adw. M. M. D. Powyższe nastąpiło przed jakimkolwiek rozpatrzeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, co znalazło swe potwierdzenie w złożonym przez skarżącego, w wyniku wezwania go do usunięcia braków formalnych, formularzu PPF. Formularz ten obejmował już tylko wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pełnomocnik skarżącego nie zawarł w zażaleniu żadnych merytorycznych zarzutów pod adresem postanowienia z dnia 11 marca o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zatem, jak wynika z zażalenia, nie zaskarżył on treści wydanego rozstrzygnięcia, tylko fakt jego wydania bez wcześniejszego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z art. 183 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami wniesionego zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, dlatego też rozpatrzeniu podlegać może wyłącznie zarzut wydania postanowienia z dnia 11 marca 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej bez wcześniejszego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy.
Odnosząc się do powyższego zarzutu rozpatrywanego zażalenia, należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż WSA wydał dwa postanowienia - z dnia 11 marca 2008 r. oraz z dnia 20 marca 2008 r. (zatem to drugie postanowienie było wydane w dniu następnym po złożeniu zażalenia poprzez jego wysłanie na Poczcie Polskiej). Zostały one wydane w niewłaściwej kolejności, ponieważ – co do zasady – najpierw powinno się rozstrzygnąć sprawę wniosku o przyznanie prawa pomocy, a dopiero później kwestię wniesienia skargi kasacyjnej. Jednakże w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy (w brzmieniu zawartym w formularzu PPF) był bezprzedmiotowy, co słusznie zauważył WSA, ponieważ już na etapie rozpatrywania skargi WSA postanowieniem zwolnił skarżącego od kosztów sądowych (a zwolnienie zawarte w tym postanowieniu obejmuje, na mocy art. 239 pkt 4 p.p.s.a., całe postępowanie sądowoadministracyjne).
Strona zaś ustanowiła w dniu 4 marca 2008 r. pełnomocnika z wyboru, a zatem zrezygnowała z wnioskowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższe postanowienia WSA – z dnia 11 marca 2008 r. i z dnia 20 marca 2008 r. – nie naruszają prawa.
Na marginesie rozstrzygania w przedmiocie zażalenia skarżącego z dnia 19 marca 2008 r. należy podnieść pewne okoliczności mające znaczenie dla takich a nie innych rozstrzygnięć WSA oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chodzi tu o czynności podejmowane przez skarżącego oraz jego pełnomocnika lub brak dokonania pewnych czynności. Po pierwsze, skarżący ustanowił pełnomocnika z wyboru dzień po upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik ten zaś jedynie poinformował WSA w Kielcach o ustanowieniu go w niniejszej sprawie, nie podejmując w tym samym terminie żadnych innych czynności, które mogłyby doprowadzić do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie złożył on wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej łącznie z wniesieniem przez siebie sporządzonej skargi kasacyjnej.
Po drugie, pełnomocnik w zażaleniu z dnia 19 marca 2008 r. zawarł zdanie: "(...) oświadczam, że podpisuje się pod skargą kasacyjną.". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik składając powyższe "oświadczenie", chciał sanować pismo skarżącego oznaczone jako "kasacja"(brak sporządzenia przez tzw. profesjonalnego pełnomocnika). Jednakże należy stanowczo podkreślić, że prawo polskie nie zna takiej instytucji prawnej, jak "oświadczenie o podpisaniu" czynności prawnej, zatem to "oświadczenie" pełnomocnika skarżącego nie mogło wywołać jakichkolwiek skutków prawnych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. art. 197 § 2 p.p.s.a.