Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I Sa/Rz 450/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwolnił A. D. (powoływanego dalej jako "podatnik", "skarżący") od wpisu od skargi oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnianiu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący razem z małżonką uzyskują dochody przekraczające miesięcznie kwotę 2 000 zł, dysponują majątkiem o określonej wartości rynkowej, a ich koszty utrzymania wynoszą miesięcznie ok. 1270 zł. Mając na względzie konieczność ponoszenia wydatków na rehabilitację, dysponują oni, zdaniem Sądu, pewnymi środkami, z których mogłyby zostać sfinansowane, chociażby w części, wydatki związane z zainicjowanym przez skarżących postępowaniem. Nie sposób, w ocenie Sądu, stwierdzić więc, że podatnicy nie są w stanie partycypować chociażby w niewielkim stopniu w kosztach sądowych, związanych z przedmiotową sprawą. Z uwagi na fakt, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, stanowiący główny składnik kosztów sądowych, wynosił 500 zł, a więc prawie ¼ ich dochodów, Sąd zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w całości, odmawiając mu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o zwolnienie skarżących od kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że sytuacja materialna skarżącego nie spełnia niezbędnych warunków do przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno podatnik jak i jego małżonka otrzymują stały comiesięczny dochód w postaci świadczeń emerytalnych. Poza tym skarżący nie wykazał aby poniesienie kosztów sądowych spowodowało nadmierny uszczerbek w utrzymaniu jego oraz żony.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie również zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie odmówił całkowicie podatnikowi przyznania prawa pomocy. Sąd zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 500 zł. Oznacza to, że żądanie podatnika zostało częściowo spełnione.
Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.