Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwoje dzieci, z żoną natomiast od 1 marca 2012 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Źródłem dochodu żony jest działalność gospodarcza (ok. 22 000 zł za okres marzec - wrzesień 2012 r.).
Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Pismem z 23 października 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji w tym do nadesłania między innymi kopii zeznania podatkowego za 2011 rok (swojego i żony) oraz wyciągów z rachunków bankowych i lokat za ostatnie sześć miesięcy, w tym z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą żony. W odpowiedzi na powyższe skarżący częściowo nadesłał żądane dokumenty wnosząc jednocześnie w piśmie z dnia 2 listopada 2012r. o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych.
Na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2012 r. odmawiające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w którym wskazano, że skarżący nie nadesłał brakujących dokumentów, skarżący wniósł sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący, pomimo wezwania przez sąd do przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego nie nadesłał niezbędnych informacji.
Pismem z dnia 19 lutego 2013r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego oraz pozbawienie skarżącego możliwości rozstrzygnięcia sprawy poprzez odmowę przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Z kolei art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J.P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił skarżącemu prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie przedłożył, pomimo wezwania dokumentów koniecznych do stwierdzenie, że nie jest wstanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca pozbawił w ten sposób sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.