Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2594/08, odmówił przyznania T. W. (dalej: skarżący) prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r. skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 sierpnia 2008 r., nr [...].
W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jego jedynym źródłem dochodu jest renta rodzinna w wysokości 1.323,00 zł, a ponadto, że ma wysokie koszty utrzymania, na które składa się: czynsz (508,00 zł/m-c), opłata za gaz (80,00 zł/2 m-c), podatek od nieruchomości (300,00 zł/rok), podatek gruntowy (37,00 zł/rok), wydatki na żywność, odzież i inne (300,00 – 400,00 zł/m-c), opłata za telefon na kartę (50,00 zł/ 3 m-c). Wskazał także, iż z posiadanych środków finansowych musi odłożyć na adwokata oraz podniósł, iż z odziedziczonego udziału w mieszkaniu po ojcu nie otrzymuje dochodu. Powyższe znalazło potwierdzenie w przedłożonych dokumentach (PIT – 40 za 2007 r. oraz dowody poniesienia wskazanych wydatków).
Dodatkowo skarżący oświadczył, iż koszt remontu w kwocie 200.000,00 zł odziedziczonego mieszkania poniósł brat, natomiast przychód z tytułu jego wynajęcia będzie przeznaczony na spłatę udziału brata w mieszkaniu, w którym skarżący mieszka. Wskazał też, iż koszt umeblowania przedmiotowego mieszkania wyniósł 20.000,00 zł.
Postanowieniem z dnia 30 października 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W uzasadnieniu wskazał, że z dokonanego zestawienia dochodów i wydatków wynika, iż skarżący dysponuje wolnymi środkami w kwocie 300,00 zł., a ponadto część przedłożonych rachunków jest wystawiona na S. W., co wskazuje na partycypowanie w kosztach utrzymania osoby trzeciej. Referendarz sądowy wskazał także, iż skarżący poniósł wydatek na remont balkonu w 2008 r., w kwocie 1.300,00 zł., co też wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest aż tak trudna.
W sprzeciwie z dnia 19 stycznia 2009 r., skarżący podniósł, iż S. W. to błędnie zapisane nazwisko jego zmarłej matki, po której otrzymuje rentę rodzinną. Podniósł również, iż przy wyliczaniu dochodu referendarz sądowy nie wziął pod uwagę okresowych wydatków związanych z remontem balkonu w 2008 r., wymianą instalacji WC w 2009 r., a także opłaconych w 2008 r. i 2009 r. wpisów sądowych od pozwu i apelacji, dwa razy po 117,00 zł. Oświadczył też, że posiadaną nadwyżkę zarezerwował na pomoc prawną niezbędną do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując sprzeciw uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, powołując się na art. 260, art. 245 § 1 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe.
W stanie sprawy, zdaniem Sądu, skarżący ma możliwość wygospodarowania wolnych środków na koszty sądowe, skoro poniósł dodatkowe wydatki. Tym bardziej że powinien był liczyć się z nimi przy wnoszenia skargi.
Skarżący pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. wniósł zażalenie od powołanego na wstępie postanowienia, wnosząc o zmianę postanowienia i udzielenia skarżącemu pomocy, ewentualnie o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do pierwszej instancji w celu ponownego jej rozpatrzenia, zarzucając błędną ocenę jego możliwości płatniczych, a ponadto wydanie orzeczenia przez niekonstytucyjnego asesora.
W uzasadnieniu podniósł, iż Sąd dokonał błędnej oceny, że skoro skarżący ponosi liczne wydatki, to może też ponieść koszty sądowe w kwocie 200, 00 zł (według skarżącego winno być 400,00 zł). Sąd pominął jednak wydatki związane z opłatą kancelaryjną za uzasadnienie wyroku w kwocie 100,00 zł i wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł oraz opłatę za sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata.
Konkludując, skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych w całości, a w szczególności z opłaty kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Z kolei zgodnie art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przywołane powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego, wynika bowiem, że skarżący nie ma na utrzymaniu rodziny, a źródłem jego utrzymania jest renta rodzinna w kwocie 1.323,00 zł miesięcznie. Dokonując porównania tej kwoty z łączną kwotą stałych wydatków, jakie ponosi skarżący miesięcznie, należało bowiem uznać, iż pozostała kwota pozwala na uiszczenie wpisu od skargi. O trafności wnioskowania świadczyć może także fakt ponoszenia przez skarżącego dodatkowych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz prowadzeniem spraw sądowych.
Ponadto, odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazującej na potrzebę zgromadzenia środków pieniężnych (na opłatę kancelaryjną, wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie adwokata) w związku z planowanym w przyszłości wniesieniem w niniejszej sprawy skargi kasacyjnej, należy zauważyć, iż wskazane przez skarżącego okoliczności dotyczą dalszego etapu postępowania przed sądem administracyjnym i mogą stanowić odrębną podstawę do wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy. Na chwilę obecną nie mogą jednak uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Sąd rozpoznając wniosek jest bowiem zobowiązany do badania aktualnych możliwości skarżącego, w tym zakresie.
Wobec powyższego należy przyjąć, iż obciążenie skarżącego kosztami sądowymi nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Dlatego też słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.