Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 1477/09, odmówił T.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 29 czerwca 2009 roku w przedmiocie uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych. Sąd przedstawiając stan sprawy wskazał, że skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie 100 zł (wpis od skargi), z uwagi na złą sytuację materialną i zdrowotną. Wskazała, że w chwili składania wniosku nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny, podnosząc że od stycznia 2009 r. jej stan zdrowia uległ pogorszeniu, a prowadzona przez nią firma przynosi straty.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem urodzonym w 1998 r. Zamieszkują wspólnie w mieszkaniu należącym do córki skarżącej. Jako dochody rodziny skarżąca wymieniła rentę męża w kwocie 503 zł i zasiłek pielęgnacyjny na syna w kwocie 153 zł. Podała ponadto, że toczą się przeciwko niej postępowania egzekucyjne, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Do wniosku skarżąca załączyła obszerną dokumentację, dotyczącą jej sytuacji finansowej i rodzinnej. Z dokumentacji tej wynikało, że działalność skarżącej przyniosła w 2009 roku straty. Miesięczny przychód w tym okresie wyniósł średnio około 30.000 zł, natomiast ponoszone koszty - około 40.000 zł, na które składały się m. in. opłaty za media, czynsze leasingowe, zakupy materiału do wykonywanej działalności gospodarczej oraz usługi biura rachunkowego. Z przedłożonej listy blokad na rachunku skarżącej wynikało, że zostały one dokonane z tytułu zajęć egzekucyjnych w 2007 i 2009 r. Łączna kwota blokad w 2009 r. wyniosła 22.688 zł. Wśród wydatków na utrzymanie skarżąca wymieniła kwoty po 70 zł miesięcznie na leki dla męża i opłaty za energię oraz kwotę 32,34 zł na bilet miesięczny dla syna.
Dodatkowo w aktach sprawy znalazło się m.in. zeznanie podatkowe za 2008 r. oraz kopia księgi podatkowej za sierpień 2009 r. Wynika z nich, że w 2008 r. dochód z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej wyniósł 122.605,00 zł. Wskazując na powyższe dane Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw, by przyznać skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Sąd argumentował, że pomimo złej sytuacji finansowej w 2009 r., to jednak w 2008 r. skarżąca uzyskała znaczny dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu skarżąca mogła poczynić pewne oszczędności, które pozwoliłyby jej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie tego orzeczenia i przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wpisu od skargi.
Ponownie wskazała na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną jej oraz jej rodziny, która uniemożliwiać miała poniesienie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nieprawidłowo ocenił sytuację finansową oraz możliwości płatnicze skarżącej i w konsekwencji niewłaściwie odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca bowiem wskazała, że na miesięczne dochody jej rodziny składają się renta męża w kwocie 503 zł i zasiłek pielęgnacyjny na syna w kwocie 153 zł. Nadto do akt sprawy złożyła dokumenty wskazujące na zły stan zdrowia skarżącej oraz osób przebywających z nią w gospodarstwie domowym. Dane te pozwalają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, iż skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Skarżąca wykazała tym samym, że uiszczenie wpisu w kwocie 100,00 złotych będzie wiązało się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania oraz jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stosownie do którego, skarżąca powinna była poczynić stosowne oszczędności na poczet kosztów postępowania. Czynienie przez podatniczkę oszczędności w tym zakresie wiązało by się także, z uwagi na wysokość osiąganych przez stronę i osób przybywających z nią we wspólnym gospodarstwie zarobków, z uszczerbkiem koniecznego ich utrzymania.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.