Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 579/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odmówił J. S. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i jeszcze inną osobą. Dochód tego gospodarstwa według oświadczenia wynosi łącznie 1251,10 zł brutto i pochodzi z tytułu uzyskiwanego przez skarżącego świadczenia rentowego. Jako majątek skarżący wyszczególnił dom o pow. 123 m² i nieruchomość rolną o pow. 1,68 ha. Dla przedstawienia pełnego obrazu sytuacji materialnej, skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W odpowiedzi wyjaśnił, że wszyscy domownicy żyją bardzo skromnie, nie pobierają jakichkolwiek zasiłków. Do wyjaśnień skarżący załączył kserokopie potwierdzeń zapłaty opłat związanych z utrzymaniem i faktur za energię, gaz, potwierdzenie wysokości zadłużenia kredytowego w lipcu 2009 r. na kwotę 84.097 zł, opłat z tytułu ubezpieczenia samochodu Fiat 126P z 1979 r., kserokopie opakowań zażywanych leków i skierowań do poradni specjalistycznych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z wyjaśnień skarżącego i przedłożonych dokumentów wynika, iż miesięczne koszty utrzymania skarżącego przewyższają zadeklarowane dochody. W ocenie Sądu pierwszej instancji podważa to wiarygodność oświadczenia skarżącego, który wskazał, że nikt nie partycypuje w kosztach utrzymania jego gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że skarżący w sprawach prowadzonych przed tym sądem konsekwentnie nie przedkładał zeznań podatkowych, które pozwoliłby zweryfikować jego możliwości finansowe.
- 2. Na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia 26 września 2014 r. wniósł zażalenie.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ma wątpliwości co do tego, że zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie przedłożył, pomimo wezwania Referendarza sądowego, zeznań podatkowych, które pozwoliłby zweryfikować jego możliwości finansowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Pozostałe informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżącego, tylko dokumentowały poszczególny przychody i wydatki.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.