Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 3067/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił I. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka) prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie Ministra Finansów z dnia 20 września 2010 r., nr [...], wydane w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).
- 2. Przebieg postępowania przed WSA w Warszawie:
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z motywów rozstrzygnięcia wynika, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł Spółka zwróciła się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty.
- 2.2. Wykonując wezwanie w.w. Referendarza sądowego Spółka przesłała wypełniony formularz PPPr. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wszystkie jej konta są zablokowane, co uniemożliwia jej pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Wartość środków trwałych określiła na kwotę ponad 2.000.000 zł. Wskazała również, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości ponad 373.000 zł. Ustosunkowując się do wezwania o przesłanie żądanych dokumentów Spółka wskazała, że ich dostarczenie jest bezcelowe, ponieważ z dokumentacji tej nie będzie wynikał stan finansów spółki. Spółka przedstawiła jedynie ostatnie zajęcie konta bankowego.
- 2.3. Na powyższe postanowienie z dnia 20 stycznia 2011 r. Spółka pismem z dnia 2 lutego 2011 r. złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała, że wykonała polecenie Sądu pierwszej instancji i tak jak umiała udowodniła brak środków.
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie:
- 3.1. Sąd pierwszej instancji ocenił, że wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiony dokument Spółki nie dawał dostatecznych podstaw do oceny jej sytuacji majątkowej, a co za tym idzie, do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Spółka nie przekazując żadnych dokumentów, które odzwierciedlałyby jej sytuację finansową nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa przemawiała za zwolnieniem jej od kosztów sądowych.
- 3.2. Ponadto, WSA w Warszawie stwierdził, że Spółka nie miała możliwości kwestionowania skierowanego do niej wezwania, a jej subiektywne odczucie o zbędności żądanych przez Sąd pierwszej instancji danych dla potrzeb oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez znaczenia dla wiążącego charakteru takiego wezwania - strona jest bowiem "...obowiązana złożyć na wezwanie" dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Uchylenie się od współpracy z sądem w tym zakresie nie może pozostać bez konsekwencji - z art. 255 p.p.s.a. wynika bowiem, że tryb ten uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, że materiał, którym dysponuje sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, że wniosku nie można uwzględnić.
- 4. Stanowisko Spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
- 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Warszawie Spółka lakonicznie stwierdziła, że wnosi o jego uchylenie i zwolnienie jej z kosztów sądowych, bowiem "Skarżąca wykonała polecenie Sądu i tak jak umiała udowodniła brak środków".
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym podlega oddaleniu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie.
- 5.2. Pismem z dnia 29 grudnia 2010 r. Spółka została wezwana do przedłożenia Sądowi pierwszej instancji obok wniosku na urzędowym formularzu PPPr: (a) odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata, (b) zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskiwania w 2010 r., (c) deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, (d) odpisu aktualnego bilansu zysków i strat, (e) wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 4 miesiące, (f) infrakcji o posiadanych przez Spółkę udziałach w innych jednostkach oraz (g) informacji o wierzytelnościach i zobowiązaniach Spółki (por. k. 18 akt WSA w Warszawie). W odpowiedzi na w.w. wezwanie Spółka nadesłała jedynie urzędowy formularz PPPr oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku Spółki z dnia 2 listopada 2010 r. przez Naczelnika [...] US w B. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności przesądzają o prawidłowości zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie. Nie do przyjęcia są bowiem tłumaczenia Spółki, że "...wykonała polecenie Sądu i tak jak umiała udowodniła brak środków". Po pierwsze, Spółka nie wykonała wezwania Sądu pierwszej instancji, na co wskazują zestawione z sobą w.w. okoliczności. Po drugie, dokumenty objęte wezwaniem WSA w Warszawie należy ocenić jako adekwatne do potrzeby ustalenia przez Sąd pierwszej instancji sytuacji majątkowej Spółki. W oparciu o doświadczenie życiowe można niewątpliwe stwierdzić, że są to dokumenty powszechnie prowadzone przez podmioty gospodarcze, zatem zarząd Spółki nie powinien napotkać żadnych poważniejszych trudności w przygotowaniu należytej dokumentacji i przedłożeniu jej Sądowi pierwszej instancji. Zapewnienia Spółki, że "...tak jak umiała udowodniła brak środków" należy ocenić jako całkowicie gołosłowne, a wręcz niestosowne.
- 5.3. W świetle powyższej oceny należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykazała w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie tego prawa, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z w.w. przepisem p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694).
- 5.4. Uwzględniając więc bezzasadność argumentacji Spółki w zażaleniu oraz aprobatę dla oceny Sądu pierwszej instancji co do wniosku Spółki i jej dalszego postępowania w sprawie w związku z ciążącym na niej, na mocy art. 246 § 2 p.p.s.a, obowiązkiem wykazania zasadności przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jak w sentencji.