Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r., I SA/Gl 1408/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę E. H. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: SKO) z dnia 25 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. Jako podstawę prawną postanowienia podano art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zażalenie (błędnie zatytułowane skargą kasacyjną) od ww. postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego), zaskarżając to postanowienie w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Powołując podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 3 § 2 w związku z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji SKO, będące wynikiem błędnej wykładni przepisów postępowania, tj. art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 p.p.s.a., skutkującą uznaniem, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do WSA, terminem wniesienia tej skargi jest data nadania przez ten sąd na adres właściwego organu, co skutkowało odrzuceniem skargi skarżącej - która działała bez pomocy prawnej. Zdaniem skarżącej o prawie do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. (w skrócie: Konstytucja RP) nie powinna decydować okoliczność, że przesyłka została przez skarżącą błędnie zaadresowana i wysłana na adres WSA w Gliwicach.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 3.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważył WSA w Gliwicach, odrzucając skargę skarżącej, że zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W zażaleniu skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności mogące być - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - usprawiedliwieniem niedochowania ustawowego terminu, lecz jedynie wspomniała, że działając bez pomocy prawnej fachowego pełnomocnika, omyłkowo nadała skargę bezpośrednio do WSA w Gliwicach.
- 3.2. Należy podkreślić, że decyzja organu odwoławczego zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i adresie wniesienia do WSA w Gliwicach, tj. termin 30 dni od daty doręczenia decyzji, za pośrednictwem SKO. Warunkiem skuteczności nadania skargi za pośrednictwem poczty było zatem zaadresowanie i wysłanie pisma pod aktualny - właściwy adres organu. To nadawca powinien zaadresować przesyłkę tak, żeby jasno wynikało jakiemu podmiotowi, na jaki (prawidłowy) adres ma zostać ona doręczona. Warunkiem skutecznego doręczenia jest podanie właściwej nazwy organu oraz adresu pocztowego, tj. nazwy ulicy, numeru budynku (lokalu) i kodu pocztowego.
Dla zachowania terminu do wniesienia skargi nie można natomiast przyjąć daty nadania (złożenia) skargi bez pośrednictwa organu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 54 p.p.s.a. wskazuje na pośredni tryb wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę do tego sądu składa się zatem za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne.
Skarga do WSA w Gliwicach wpłynęła w dniu 10 listopada 2015 r. Oznacza to, że została ona wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Skarżąca skargę na wyżej wymienioną decyzję mogła wnieść najpóźniej 9 listopada 2015 r., wniosła ją natomiast 7 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego). Warto podkreślić, że wysłała ona przesyłkę na błędny adres w samej końcówce ustawowego trzydziestodniowego terminu do skutecznego dokonania tej czynności. Tym samym niemożliwe byłoby przekazanie organowi skargi z zachowaniem wyżej wspomnianego terminu.
W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie WSA w Gliwicach o odrzuceniu skargi wydane w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. było prawidłowe. Zaznaczyć należy, że termin trzydziestodniowy przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym i Sąd nie jest uprawniony do jego modyfikacji. W konsekwencji WSA w Gliwicach miał obowiązek uwzględnić z urzędu jego upływ i z tej przyczyny odrzucić skargę. Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 p.p.s.a. są bezzasadne.
3.3. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącej o pozbawieniu jej prawa do sądu, a tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze faktyczne możliwości WSA w Gliwicach oraz ograniczenia wynikające z procedur. Przysługującą stronie gwarancją tego prawa – na co wskazuje wykładnia systemowa wewnętrzna art. 53 § 1 i 2 p.p.s.a. – jest termin 30 dni, w którym strona może swobodnie decydować o nakładach czasowych i finansowych związanych z przygotowaniem skargi i momentem jej wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednocześnie strona nie jest zobowiązana do czekania z wniesieniem skargi do ostatniego dnia tego okresu, co narażałoby ją na wystąpienie losowych okoliczności uniemożliwiających wniesienie skargi tego ostatniego dnia i konieczność wszczynania postępowania z zakresu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Należy wskazać, że za błędne działania lub zaniechania w dokonaniu czynności procesowych mimo podanego jej prawidłowego pouczenia odpowiedzialność ponosi strona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu, o której mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu, czy zachowanie odpowiedniego trybu wnoszenia skargi. W tej sytuacji, skoro przesyłka została przez skarżącą błędnie zaadresowana i wysłana na adres WSA w Gliwicach, to powoływanie się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne.
- 4. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.